Ətraflı axtarış
Baxanların
5564
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/18
Sualın xülasəsi
Ürək gözü ilə Allahı görməyin yolu nədir? Təzə addım atan şəxs hardan başlamalıdır?
Sual
Ürək gözü ilə Allahı görmənin yolu nədir? Təzə addım atan şəxs hardan başlamalıdır ki, bu şirin tamdan zərrəcə dadsın?
Qısa cavab

            Allahın zahirliklərini (yəni o şeylər ki, Allah onlarda təcəlli tapa, zahir ola) ürək gözü ilə görmək düzgün və dəqiq mənada Allahı görməkdir. Bunun müxtəlif dərəcələri vardır. Baxmayaraq ki, onun əsil mərtəbəsi ancaq, salikin (seyr və süluk yolunda qədəm götürən şəxs) zatının fəna olmasından sonra hasil olur, amma onun tənəzzül dərəcələri və mərtəbələri salikin ürək gözü ilə ələ gətirdiklərinin nəticəsində baş verir.

Ətreaflı cavab

            İslami və şiəçilik etiqadında qəbul olunmuş rayət (görmək), Allahı ürək gözü ilə və iman gətirilmiş həqiqətlərlə görməkdir. Amma kəlam, fəlsəfə və İrfanda Allah bu üsul ilə görmədə müxtəlif nəzəriyyələr vardır. Əgər söhbət Allahı müşahidə etməkdə (görməkdə) bu məqama yetişməkdən gedirsə, təbiidir ki, gərək onun axtarışına əməli irfanda məşqul olaq.Amma ləkam, fəlsəfə və hətta nəzəri irfanda bu barədə ələ gələnlər, ya belə bir etiqadın cayiz olub- olmamasına aiddir, ya da bu etiqad barədə əqli və ümumi bəhslərə və onun mənasına şamil olur.

Bu barədə Quran və rəvayətlərdən istifadə olunan şey budur ki, möminlər, kafirlərin əksinə olaraq həmişə Allahın görüşünə ümidlidirlər. Möminlərin bəzisi bu dünyada, bəzisi axirətdə Allahın görüşünə yetişirlər. İrfanda da əsil budur ki, Peyğəmbərin (s) yolunu gedən mömin gərək bu dünyada seyr və sülukun ali dərəcəsində Allahın görüşünə yetişə. Çünki Peyğəmbər (s) bu məqama yetişib və mömində onun ardıcılıdır.

Buna görə də qeyd olubdur ki, namaz, möminin meracıdır. Bilirik ki, meracın nəhayəti Allahın görüşüdür. Sual budur ki, seyr və sülukun başlanğıcında olan şəxs üçün bu məqama yetişmək yolu vardırmı?

Yaxud bu mərtəbədən olan, Allahın zahir olmasını şəxsə daddıran və Allaha yetişməsi üçün seyr edəcəyi dərəcə vardırmı?

Bu barədə şeyx Səduqun "Tövhid" kitabında rəvayət zikr olunubdur ki, fikirləşməyə ehtiyacı vardır və onun barəsində müxtəlif təfsirlər (şərhlər) olunubdur. Ynilə o hədisi zikr edirik:

Əbu Bəsir deyir: Həzrət Sadiqə (ə) dedim: Möminlərinin qiyamət günündə Allahı görməsindən mənə xəbər ver. Buyurdu: Nəinki, qiyamət günü, bəlkə ondan qabaq da görərlər. Dedim ki, nə vaxt? Buyurdu: Onlara buyurduğu zaman. Buyurdu ki:

" أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ" Mən sizin Allahınız deyiləm? " قالُوا بَلى" dedilər bəli, sən bizim Allahımızsan. Sonra həzrət (ə) bir müddət sakit qaldı və sonra buyurdu: Möminlər qiyamət günündən qabaq bu dünyada onu görərlər!... Sən belə deyilsən ki, həmin vaxt (yəni bu dünyada) onu görəsən?!

Əbu Bəsir deyir ki, o Həzrətə (ə) dedim: Sənə qurban olum mən, sizin bu sözünüzü bəyan edə bilərəm? Buyurdu: Yox!. Çünki, əgər sən bu sözü bəyan edəsən, bizim sözümüzün mənasına cahil olan (onun mənasını anlamayan) onu inkar edər və güman edər ki, bu küfr və oxşatmadır (təşbihdir). Əlbəttə ürəklə görmək gözlə görmək deyil. Allah, müşəbbihə (oxşatma) firqəsinin və mülhidlərin (dinsizlər) təsvir etdiyindən çox üstündür.[1]

Bu rəvayət, Feyz Kaşani kimi ariflərin sözlərində zahir olma (təcəlli) məqamında Allahı görməyə təfsir olunubdur.

Bu və buna oxşar rəvayətlərin sirri sadəliklə hasil olan və bəyan olunan deyil. Bununla belə əməli irfanda Allahın ürək gözü ilə görülməsi bəhsi barədə ünvanlara əl atmaq olar. Bunu bir irfani həqiqət kimi qəbul etmək, ona inanmaq və sonra onun doğruluğu haqqında çalışmaq lazımdır. Allahın zahirliklərini ürək gözü ilə görmək dəqiq mənada Allahı görməkdir. Bunun müxtəlif dərəcələri vardır. Baxmayaraq ki, onun əsil mərtəbəsi ancaq, salikin zatının fəna olmasından sonra hasil olur ki, həzrət Musa (ə) onu tələb etmişdi. Amma onun tənəzzül dərəcələri və mərtəbələri salikin ürək gözü ilə ələ gətirdiklərinin nəticəsində baş verir. O cümlədən Peyğəmbər (s) buyurub: Hər kim məni görsə haqqı görübdür.[2] Yəni Peyğəmbərin (s) camalını cilvələnmiş həqiqət ünvanına istər aşkarda (ayıqlıqda), ya yuxuda və yaxud mükaşifədə (büruz olma) görmək İlahi nişanələr güzgüsündə Allahı görmədən bir mərtəbədir. Bu camal İmamların (ə) camalında da görünməyə qabiliyyətlidir.

Bu isə Allahın görüşünə yetişmək üçün bir vasitədir. Buna əsasən buyurublar: Əlinin (ə) üzünə baxmaq ibadətdir.[3]

İslami irfanda olan eşq məktəbi həmin zahirliklərdə Allahı görmə məktəbidir. Hafiz, Mövlana, Əttarın və s... divanı bu məktəbin rəmz və sirləri ilə doludur.

Feyz Kaşaninin sözünə əsasən- Əbu Bəsirin rəvayətiinin izharında- Allahın təcəllisini hamı görür, amma insanların fərqi onu tanımaq və inanmaqdadır. Feyz Kaşaninin sözlərinin bir qismini "sirli kəlmələr" kitabından qeyd edirik:

"axmayaraq ki, həqiqətən mahiyyətinə "zatına) yol yoxdur. Çünki hər bir şeyi əhatə edəndir və başqa bir şey onu əhatə edən deyil, amma ismlərin simvolunda təcəlli tapma etibarı ilə hər bir mövcudda zahir olar və hər bir güzgüdə cilvələnə bilər. Quranda buyurduğu kimi: Hər yerə üz çevirəsiz Allahın üzüdür (surətidir).[4] Rəvayətdə buyurulur: Hətta əgər yerin ən aşağı təbəqəsinə enəsiz Allahı dərk edərsiz. Bu etibarla tanımağın və görməyin imkanı vardır. Bəlkə bu təcəlli hamı üçün vardır, lakin məxsus insanlar bilərlər ki, nə görürlər. Buna görə də deyiorlər: Hər nəyə baxdıq Allahı, ondan qabaq, ondan sonra və onunla birlikdə gördük. Amma avamlar bimirlər ki, nə görürlər. Necə ki, Quranda buyurur: Bil ki, onlar, Allahın görüşü üçün şəkkdədirlər! Bir halda ki, Allahın hər bir şeyə əhatəsi vardır.[5]

Dedim, sənə yetişmək arzusuna bir gün yetişəcəyəm?

Dedi, yaxşı bax. Bəlkə yetişmiş olasan!"[6]

İlahi zahir olmalarını ələ gətirmək üçün irfanda olan ümumi göstərişlər, ürəyin küfr, nifaq və Allaha şərik qoşmadan saflaşmasıdır. Sağlam ürək o ürəkdir ki, Allahdan başqasından boş ola və təkcə onda hazır olan Allah ola. Bu hazır olma Allahın ürəkdə təcəlli tapmasının müşahidəsi və bu təcəlliyə yəqinləşmək mənasınadır. Belə bir məqam ələ gələndir və ona yetişmək yolu da özündən və öz sevdiklərindən keçməkdir. Əməli irfanın həqiqi mənada bundan başqa hədəfi yoxdur.

Gündəlik həyatda insanların ancaq az bir hissəsi əməli şəkildə belə bir işi qəsd edirlər. Bununla belə bu, bütün insanların qarşısında qərar verilmiş yoldur və qiyamətin günündə onunla üzləşəclər (rastlaşacaqlar)

«قَدْ خَسِرَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى‏ ما فَرَّطْنا فيها»[7]

Allahın hüzurunda duracaqlarını inkar edən şəxslər, həqiqətən, ziyana uğrayacaqlar. Belə ki, saat (qiyamət günü) qəflətdən başlarının üstünü aldığı zaman deyəcəklər: "Dünyadakı təqsirlərimizə görə vay halımıza!"

Aid olan göstəricilər:

Sağlam ürək, 14780 (sayt: 14505).

 


[1] - Səduq, Ət- tövhid, səh 117, Babe ma caə fir- royət, hədis 20, Cameeye müdərrisin nəşriyyatı, Qum, 1357 hicri şəmsi.

[2] - Amuli, seyyid Heydər, Camiul- əsrar, səh 380, Elmi və fərhəngi nəşriyyatı.

«و صاحب هذا المقام هو الموسوم بالخليفة الأعظم و قطب الاقطاب و الإنسان الكبير و آدم الحقيقىّ، المعبّر عنه بالقلم الأعلى، و العقل الاوّل، و الروح الأعظم، و أمثال ذلك.و اليه أشار النبىّ- صلّى الله عليه و آله و سلّم «خلق الله آدم على صورته». و كذلك «من رآني فقد رأى الحقّ»

[3] - Şeyx Tusi, Əl- əmali, səh 350, Darus- səqafə, Qum.

[4] - Bəqərə surəsi, ayə 115.

[5] - Fussilət surəsi, ayə 54.

[6] - Feyz Kaşani, Möhsin, Əl- kəlimatul- məknunə fi ulumi əhlil- hikmət vəl- mərifət, səh 4 və 5, Tarixsiz, ünvansız. (Xülasə və əlavələrlə birlikdə).

[7] - Əl- ənam surəsi, ayə 31.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Ata və ananın əmr və qadağalarının bir- birinin qarşısında olduğu zaman, övladın vəzifəsi nədir?
    8219 Əməli əxlaq
    Quranda tövhid və şirki qadağan edəndən sonra əmr olunan ilahi vaciblərin ən böyüyü, valideynlərə hötmət və onları əzizləməkdir. Onların hər birinin bir- birinə zid əmr və qadağaları olan və övladın onların hər ikisinin istəkləri yerinə yetirə bilmədiyi yerlərin hökmü barəsində, deməliyik ki,bu barədə bizim iki cür rəvayətlərimiz var. rəvayətlərin bəzisində ...
  • Əhli-Beytə (əleyhimus salam)sədəqənin haram olmasının fəlsəfəsi nədir? Bu haqda hədis varmı?
    3503 Zəkat və sədəqələr
    Quran və hədis təliməlirində sədəqənin özünəməxsus mərtəbələri vardır. Sədəqə o mövzulardandır ki, İslam dini ona çox böyük əhəmiyyət vermiş və müxtəlif münasibətlərdə və müxtəlif bəhanələrlə sədəqə verməyi sifariş etmiş, əhəmiyyətini açıqlamışlar. Amma, hədsilərdə İslam Peyğəmbərinə (səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm) və Onun pak Əhli-Beytinə (əleyhimus salam)sədəqənin ...
  • Nə üçün yuxu (röya aləmində bəzi şəxslərin batini surəti heynan şəklində görsənmiş olur, bir halda ki, bu yuxudan sonra və günahdan tövbə edəndən sonra uca məqamlara yetişiblər.
    4183 Qədim kəlam
    Ayələrə və rəvayətlərə əsasən camaatdan bir çoxunun batini insan şəklində deyil və bəzi əməllər batini dəyişir və heyvanlar şəklinə çevirir. O cümlədən şərabxorluq batini şəkili və surəti it şəklinə dəyişir. Yuxarıdakı sualda İmam Hüseyn (ə) onun surətini dəyişməmişdi bəlkə onun öz əməli batinini o cür etmişdi və həzrət onun həmin ...
  • Övladın dünyaya gəlişindən əvvəl valideynlərin riayət etməli olduqları şeylər hansılardır?
    8499 Nizamlar hüquq və əhkam
    Övladın dünyaya gəlişindən əvvəl ata-ananın riayət etməli olduğu əməllərin bəzisi aşağıdakılardan ibarətdir:Dinin vacib əməllərini yerinə yetirmək, ailə münasibətlərinə riayət etmək, halal, pak-pakizə yeməklər və müxtəlif çeşidli meyvələr yemək, genetik analizlər vermək və yoxlanışdan keçmək, ruhi yorğunluq və sarsıntıların qarşısını almaq, gözəl təbii mənzərələrə tamaşa etmək, fiziki gigiyena qaydalarına riayət ...
  • Şiələr İmamlar və Allah arasında fərqə qaildirlərmi?
    6131 Qədim kəlam
    Şiə məktəbi; digər məktəblər kimi tarix boyu ifrat və təfritlə bir olmuşdur. Bu cərəyan müxtəlif adlarla o cümlədən Ğulat, Müqəssirə, Nasibilər tanınmış şiə və onların İmamları üçün bir çox çətinliklər yaratmışdırlar. Şiə İmamların, şiələrin bu cərəyandan amanda qalması üçün çoxlu səylər etmişdirlər. Onlar öz məqamlarını ...
  • Peyğəmbər (s)- dən sonra xilafət və canişinlik məsələsində Şiənin nəzəri nədir?
    6016 Qədim kəlam
    Şiənin əqidəsi budur ki: 1.             Xilafət böyük Allah tərəfindən təyin olunası bir işdir və Peyğəmbər (s) dəfələrlə Allahın fərmanı ilə müsəlmanlar arasında həzrəti Əli (ə)- mı özündən sonra canişin elan edibdir. 2.
  • Qadının irsi kişi ilə hansı halda bərabərdir?
    3922 İrs
    Ümumiyyətlə iki halda qadınla kişinin irsi bərabərdir: Ata və ananın irsi (çox halda) 2. Meyyitin ana tərəfdən olan qohumlarının irsi. Qadın işçilərin sayının çox olması, qadınla kişinin irsinin bərabər olması ya bərabər olmamasına səbəb olmur. Bəli biz bu sözü qəbul edirik ki, cəmiyyətin düzgün yolda inkişafı üçün, ...
  • Niyə İslami ölkələrdə fəsad rəvac tapır və yayılır?
    4204 Nəzəri əxlaq
    Qurani kərim baxışından İslami məmləkətlərdə fəsadın yayılması və səbəbləri bir cümlədə xülasə olur: Allaha imanın olmaması və zalıma küfr etməməklə açıqlanər. Yəni Allahla olmayan və Allah rənginə boyanmayan hər şey fəsada çəkilir. Qarşəsənda isə Allaha inanc və zalımlasra boyun əyməmək, əlbəttə hər ikisi olan surətdə və bir- birinin ...
  • Misir müsəlmanlarının imam Əliyə (ə) inancları vardırmı?
    3891 تاريخ بزرگان
    Misir dövləti İslamın mühüm mərkəzlərindən biridir və Misir xalqı Əhli- beytə xüsusi hörmət və sevgi bəsləyirlər. İranın Misirdəki mədəniyyət nümayəndəsi cənab Dr Zəmani bu barədə belə deyir: Bu ölkənin bütün əhalisini Əhli- beyit (ə) və Peyğəmbər (s) aşiqi hesab etmək olar. Onlar pak İmamlara (ə) şiddətli şəkildə ...
  • Modern dünyada dinin yol göstərməsi necə təsəvvür olunur?
    4139 Təzə kəlam
    "Din" kəlməsi bütün dinlərə istər səmavi olsun istərsə də olmasın, təhrif olmuş olsun və yaxud təhrif olmamış (İslam) olsun, şamil olur. Bizim əqidəmiz budur ki, İslam dini yalnız buna malikdir ki, bütün dövr və əsrlərdə müsbət yol göstərməyə malikdir; Çünki İslam bütün dinlərin sonuncusu və ən kamil İlahi ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    127736 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    96856 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    78453 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    67042 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    61735 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    39295 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    33189 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    28704 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    28304 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    26371 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...