Ətraflı axtarış
Baxanların
6506
İnternetə qoyma tarixi: 2009/11/10
Sualın xülasəsi
Христианлыгда тәһрифин сәбәбләри нәдир?
Sual
Христианлыгда тәһрифин сәбәбләри нәдир?
Qısa cavab

Һәзрәт Иса (ә) Аллаһын изни илә гејб оландан сонра онун тәлимләри јахын тәрәфдарлары (һәвариләр) тәрәфиндән тәблиғ едилмәјә башлады. Сонралар бу вәзифә христианлығын баниси кими танынан Полосун васитәсилә давам етдирилди. Өзү әввәл јәһуди олуб, сонрадан христианлығы сечән бу шәхс бундан габаг јени динә мөтәгид оланлары чох инҹидәрмиш. Амма өзү дә бу дини гәбул едәндән сонра тәблиғләри нәтиҹәсиндә ҹәмијјәтдә өзүнә јүксәк мәгам әлдә едир. Һәтта өзүнү Иса әлејһиссаламын елчиси кими елан едәрәк шәһәрбәшәһәр ҝәзиб, диндә истәдији тәһрифләрә әл атыр.

Ətreaflı cavab

Мәсиһијјәт бир дин кими формалашан ҝүндән мүасир замана гәдәр олдугҹа мүхтәлиф мәрһәләләри совушуб. Онларын өз тарихинә әсасән, христианлыг барәсиндә мүәјјән гәдәр тәссәввүр әлдә етмәк үчүн үмуми шәкилдә бәзи фактлара ишарә едирик.

Һәзрәт Иса чармыха (Аллаһ тәрәфиндән асимана) чәкиләндән[1] сонра онун тәлимләри јахын тәрәфдарлары (һәвариләр) тәрәфиндән тәблиғ едилмәјә башлады. Сонралар бу вәзифә христианлығын баниси кими танынан Полосун васитәсилә давам етдирилди. Өзү әввәл јәһуди олуб, сонрадан христианлығы сечән бу шәхс габаглар јени динә мөтәгид оланлары чох инҹидәрмиш. Амма өзү дә бу дини гәбул едәндән сонра тәблиғләри нәтиҹәсиндә ҹәмијјәтдә өзүнә јүксәк мәгам әлдә едир.[2] Һәтта өзүнү Иса әлејһиссаламын елчиси кими елан едәрәк шәһәрбәшәһәр ҝәзиб, диндә истәдији тәһрифләрә әл атыр.[3]

Һал-һазырда христианлығы бир дин кими тәмсил едән ајинләр, демәк олар, о заман Полосун топладығы “китаблар”, “мәктублар”, бир сыра “дини-ибади мәрасимләр” вә саирин мәҹмусудур. Дејиләнләрә ҝөрә, о һеч дә бунларын доғру-дүзҝүн олдуғуну арашдырмырмыш.[4] Еләҹә дә христианлыгдакы Һәзрәт Исанын илаһиләшдирилмәси, онун ҝүнаһкарларын ҝүнаһларынын бағышланмасы наминә фәда олмасы вә бунунла да шәриәтин ләғви кими әгидәви фикирләр Полосун мүшрик етигадларындан ҝөтүрүб, артырдығы әлавәләрдир.[5]

Иса пејғәмбәрин (нәузубиллаһ) илаһи мәгамы, ҝүнаһкарларын бағышланмасы наминә чармыха чәкилмәси христианлыгда мүһүм маһијјәт кәсб едир. Амма Исламла таныш оланлара бу мәсәлә барәдә, үмумијјәтлә, пејғәмбәрләрин мәгамы вә с. һагда даһа долғун вә дүзҝүн мәлумат верилир.

О заман Иса пејғәмбәрин јәһудиләр арасында мөвҹуд олан батил әгидә вә тәсәввүрләрин ислаһы истигамәтиндә башладығы һәрәкаты һаким даирәләрин ҹидди әкс мөвгејинә сәбәб олур вә беләҹә, ики әкс фикир ајрылығы јараныр: мөвҹуд һакимијјәт әнәнәви (иртиҹаи-мәһдуд) динин мүдафиәсинә галхыр вә јени дин исә һәвариләрин васитәсилә горунуб, сахланылыр. Вәзијјәт белә давам етмәјиб, јени динин мүһүм шәхсијјәтләри ҹидди тәгиб олунур вә она гошуланлар шиддәтлә ҹәзаландырылмаға башлајыр. Беләҹә, онун ајин вә үсуллары сәһнәдән тамамилә узаглашдырылыр, дин өзүнү јаддашлара верәрәк ҝетдикҹә мүхтәлиф тәһрифләрә мәруз галыр, һалал вә һарам маһијјәтини итирир, нәјин ваҹиб вә нәјин гадаған олдуғу намәлум галыр.[6] (Нүмунә үчүн, јәһудијјәтдә һејванын башынын кәсилмәсинин хүсуси гајдасы олдуғу һалда, мәсиһијјәтдә белә бир фикир јохдур.) Беләликлә, һәгиги дин өз халис симасыны тамамилә итирир.

Үмумијјәтлә, “Мүгәддәс китаб”[7] вә онун ајинләри илә әлагәдар мәлуматларда анлашылмазлыглар һәддән артыг чохдур. Һәлә мөвҹуд Инҹилләрин мөтәбәр сәнәди јохдур. Гәрб тәдгигатчыларынын өз играрына әасән[8], индики Инҹилләрин јазылма тарихи Иса пејғәмбәрин ҝөјләрә чәкилмәсиндән чох-чох сонра, һәтта Полосун заманы вә ондан сонракы дөврләрә тәсадүф едир. Онларын мәтн вә мөвзуларынын әксәријјәтини һәгиги вәһјлә әлагәләндирмәк мүшкүл мәсәләдир. Һәлә онларда Иса пејғәмбәрин һәјат вә јашајышындан һадисәләр гејдә алыныб ки, бәзән Исанын (ә) өз сөзләри вә бујругларына раст ҝәлинсә дә, үмумиликдә даһа чох онун башына ҝәләнләрдән данышылыр вә әсл илаһи вәһјин нишанәләри ҝөрүнмүр.

Орта әсрләрин христиан мүтәфәккирләри белә тәһрифләрә дүзҝүн бахыш вермәјә чалышсалар да, онлары әсасландыра билмәдиләр. Бунунла белә, бир чохлары, о ҹүмләдән Акуинас кимиләри онлара әгли дон ҝејиндирмәјә ҹан атдылар. 13-ҹү әсрдә јашајан Томас Акуинас даһа ҹанфәшанлыг ҝөстәрәрәк Аристотелин вә Ибн Синанын фәлсәфи фикирләри, һәмчинин Ислам тәлимләри илә таныш олуб, елми-нәзәри бахышларла христианлыгдакы мөвҹуд гүсурлары бәрпа етмәјә чалышды.[9] Бүтүн бунлара бахмајараг, онларын бир чох етигад вә ајинләрини елм вә ағылла ујғунлашдырмаг мүмкүн дејил. Мәсәлән, Иса пејғәмбәрин Аллаһын оғлу олмасы вә ја “мүгәддәс үчлүк” етигадлары төвһидлә әсла дүз ҝәлмир. Заһирән үчлүјүн өзүндән дә јенә Исанын танры мәгамы баша дүшүлүр вә ејни һалда һәм Аллаһ, һәм оғул үнванларыны дашыјыр. Бунун төвһидлә ујғунсузлуғуну һәлл етмәк истәјәнләр дејирләр ки, Аллаһ үч шәхсијјәтли ваһид тәбиәтә маликдир: Ата, оғул, Руһул-гүдс. Бу үч шәхсијјәт “үч үгнум” адланыр.[10]

Тәбиидир ки, буна бәнзәр фикирләр онун мүһүм нөгсаныны һәлл едә билмәјәҹәк. Чүнки ваһид тәбиәтин чохшәхсијјәтлилији мәсәләси әсл төвһид анламыјла зидд олуб, һәлә Алаһын вүҹудунун маһијјәт дашыдығыны билдирәрәк Ону мәһдуд мөвҹудларын сырасына гатыр.

Һәлә интибаһ дөрүндән әввәл һөкм сүрән ҹаһиллик вә ја “гаранлыг дөвр”дә[11] килсә кешишләри[12] хүсуси мәгамлара малик олуб, өзләрини Аллаһла инсанлары бир-биринә говушдуран васитә һесаб едир, бунунла онларын диҝәр тәбәгәләрдән үстүн олдугларыны анлатмаға, һамыны өзләринә итаәткар етмәјә чалышырдылар. Еләҹә дә һакимијјәт вә идарә ишләриндә јени дини ганун[13] вермәјә малик идиләр вә мәнафеләринә ујғун дини истәнилән сәмтә јөнәлдирдиләр.

Орта әсрләрдән сонра килсәнин Инҹилә вердији бир чох тәфсир вә нәзәријјәләр интибаһ дөврүнүн мүасир фикир вә јениликләри илә зиддијјәт тәшкил етмәјә башлады. О заман бу зиддијјәтләр динин елмә гаршы олдуғу фикирләрини јарадырды вә елмин наилијјәтләри артдыгҹа, христианлығын, еләҹә дә католик-килсә һакимијјәтинин нүфузу азалырды. Бу вәзијјәти арадан галдырмаг, дин вә иманы мүдафиә етмәк үчүн һакимијјәт даирәләри, христиан килсә хадимләри вә мүтәфәккирләри тәрәфиндән јени изаһлар вә нәзәријјәләр јүрүдүлүрдү. О замандан бәри христианлыг елми-нәзәри ҹәһәтдән арашдырылмаға башлајыр вә онун әксәр нөгсан вә тәһрифләринә елми, ирфани вә фәлсәфи јозумлар верилир ки, буҝүнкү бүтүн мәсиһијјәт аләмини тәмсил едән нисби дин вә шәриәт һәмин сәјләрин нәтиҹәсидир.[14]



[1] Гурана әсасән, Иса (әлејһиссалам) дара чәкилмәмиш вә дири һалда Аллаһ-таала тәрәфиндән асимана јүксәлмишдир. Христианлыгда исә о, дара чәкиләрәк сонра дәфн олунмушдур. Дејиләнләрә ҝөрә, даһа сонра дириләрәк гырх вә ја үч ҝүн (Инҹилдә дә белә гејд олуб) һавариләрлә бирҝә олмуш вә сонра ҝөјләрә чәкилмишдир. (Гуран-кәрим, “Ниса” сурәси, ајә: 157-157; “Инҹил” (Луга), 24-ҹү фәсил, “Әһди-ҹәдид”, “Елчләрин вәзифәләри китабы”, 1-ҹи фәсил)

[2] Әһди-ҹәдид, “Елчләрин вәзифәләри китабы”

[3] Мәлумат үчүн “Полосун иман ҝәтирмәси” әһвалатына бахын. Әһди-ҹәдид, “Елчләрин вәзифәләри китабы”, 9-ҹу фәслдән сонра.

[4] Һемфри Карпинтер, “Иса”, сәһ. 154. Ислам мәнбәләриндәки һәдисләрдә Полос, Фирон вә Нәмруд кими залымлара бәнзәдилиб вә онун гијамәтдә чох чәтин әзаб дүшәҹәји ҝөстәрилир. (Ә. Мәҹлиси, “Биһарул-Әнвар, 8-ҹи ҹилд, сәһ. 331)

[5] Бәзи гәрб тәдгигатчылары да буну тәсдиг едирләр. (Ҹан Би Нас, “Динләрин үмуми тарихи”, сәһ. 617; “Мүгәддәс китаб”, “Әһди-ҹәдид”, “елчи Полосун Гуллатјанлылара вә Ҝернетјанлара илк мәктубу”, “Полосун Тимутауслара мәктубу”, Һемфри Карпинтер, “Иса”, сәһ. 154)

[6] Диндә шәриәт, инсанларын бәндәлик чәрчивәсиндәки фәрди-иҹтимаи рәфтарларына даир ҝөстәришләри бөлмәсидир.

[7] Библија (Инҹил)

[8] Бәзи мәнбәләрдә онун ајинләринин нәгли вә јазылма тарихләри миладын 38-100-ҹү илләри арасына дүшүр. (Роберт Вејр, “Мәзһәби ҹаһан”, 2-ҹи ҹилд, сәһ. 675; Һемфри Карпинтер, “Иса”, сәһ. 12-32)

[9] Ҹан Би Нас, “Динләрин үмуми тарихи”, сәһ. 658-660, Роберт Вејр “Мәзһәби ҹаһан”, 2-ҹи ҹилд, сәһ. 733-734

[10] Роберт Вејр, “Мәзһәби ҹаһан”, 2-ҹи ҹилд, сәһ. 734-738

[11] Darkness

[12] Christian Clergyman

[13] Cannon law

[14] Һемфри Карпинтер, “Иса”, сәһ. 160

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163384 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156606 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118216 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110701 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    101776 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91912 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53729 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46963 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44276 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43618 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...