Ətraflı axtarış
Baxanların
6204
İnternetə qoyma tarixi: 2012/09/01
Sualın xülasəsi
Quran və rəvayətdə ixtiyari ölüm
Sual
İxtiyari ölüm nədir? Xahiş edirik cavabda Quran və rəvayətdən istifadə edin.
Qısa cavab

Demək olar ki, "ixtiyari ölüm"- ün termini İslam irfanında istifadə olunmuşdur və Peyğəmbərin (s) buyurduğu bu cümlə)- sin " موتوا قبل ان تموتوا"[i] (ölümdən əvvəl ölüm) götürülmüşdür. Bu cümlədə "ölüm" kəlməsindən məqsəd ixtiyari olan iş nəzərdə tutulur. Və ikinci "ölüm" sözündən məqsəd isə hər bir şəxs üçün nəzərdə tutulan əcəldir. O cür ki, Quranda ölüm arzusunu məhəbbət və xalis bəndələrin nümunəsi kimi bildirir, dəfələrlə işarə olunmuşdur ki, bir çox irfan sahibləri bu ayənin ixtiyari ölümə dəvət etməsini bildirmişdirlər. Onların nəzərində Allah, ona məhəbbəti onları ona dəvət edir və bunu Allaha olan məhəbbətin nümunəsi bilir.

Əməli irfanda ixtiyari ölüm üçün bir sıra mərhələlər və müqəddimələr qeyd olunmuşdur ki, onlara davam etdikdə ölüm məqamına çatdırır; bu ölüm mərhələləri ardıcıl olaraq ibarətdirlər: "Ağ ölüm" ağlığa dözüb qəlbin ağ və nurlu olmasına səbəb olur, "göy ölüm" sadə yaşamaq və fəqrlik məqamı, qırmızı ölüm, nəfs ilə mübarizə və "qara ölüm" hər bir çətinliyə dözmək. İrfan sahibləri bu dörd mərhələni açıqladıqda bir çox bəhslərə işarə etmişdirlər.

O cümlədən irfan məqamlarından biri də budur ki, "ixtiyari ölüm"- ə işarə olunmuşdur "bədənin azad olmasıdır"; yəni insan ölüm məqamından ucalır və bədən onun üçün bir libas kimidir hər bir vaxt istəsə onu əhatə edir və yaxud əksinə. Bu mərhələ ruhun, bütün nəfsin istəklərini kənar edib mücərrəd məqama çatmasıdır ki, nəticədə fəna məqamına yetişir.

 


[i] - Əllamə Məclisi, Biharul- ənvar, cild 69, səh 57.

 

Ətreaflı cavab

Müqəddimə:

Ölüm, xüsusiylə də "ixtiyari ölüm" rəvayət, fəlsəfə, irfan və digər elmlərdə müxtəlif terminlərdə istifadə olunmuşdur, baxmayaraq ki, nəticədə bir nöqtəyə işarə etmişdirlər. Lakin hər bir müxtəlif cəhətlərdən bu məsələyə nəzər salmışdırlar.

İxtiyari ölüm özü bir neçə mərhələdən təşkil olduğu kimi, müqəddimə və nəticəylə birlikdə "ixtiyari ölüm" ünvanını daşıyırlar.

Xüsusiylə də ölüm özü, məxluq üçün irfani bir həqiqətdir və ölüm hünəri (ixtiyari ölüm) irfanda ən yüksək hünər sayılır; yəni özündən fani olub müxtəlif mərtəbələdə həyat sürməkdir. Bu hərəkət aləmdə olan varlıqların Allaha və kamilliyə doğru hərəkət etməsi və əbədi yaşamasıdır.

1)- Quran və rəvayətlərdə ixtiyari ölü

Demək olar ki, "ixtiyari ölüm"- ün termini İslam irfanında istifadə olunmuşdur və İslam Peyğəmbərinin (s) buyurduğu bu cümlədən " موتوا قبل ان تموتوا"[1] (ölümdən əvvəl ölüm) götürülmüşdür.

Bu cümlədə "ölüm" kəlməsindən məqsəd ixtiyari olan iş və ya ölüm nəzərdə tutulur və ikinci "ölüm" sözündən məqsəd isə hər bir şəxs üçün nəzərdə tutulan əcəldir. O cür ki, Quranda ölüm arzusunu məhəbbət və xalis bəndələrin nümunəsi kimi bildirilir və dəfələrlə bu mövzuya işarə olunur:

«قُلْ یا أَیُّهَا الَّذینَ هادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّکُمْ أَوْلِیاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صادِقین»[2]

Ey Yəhudilər əgər düşünürsünüz ki, yalnız siz Allahın yaxınlarısınız nəin ki, digər camaat, bəs ölüm arzusu edin əgər düz danışırsınız, (ki, istəyinizə çatasınız).

Bir çox irfan sahibləri bu ayəni ixtiyari ölümə dəvət etmək kimi bilirlər ki, Allah Taala ona eşq iddiası edənləri bu ayəylə dəvət və Allaha qarşı olan məhəbbətin nümunəsini bildirir.

Quranın digər bir ayəsində, münafiqlər barəsindədir ki, əgər Allah tərəfindən onlara ölüm əmr olunsa yalnız az bir hissəsi ona əməl edəcəklər.

«وَ لَوْ أَنَّا کَتَبْنا عَلَیْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِیارِکُمْ ما فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلیلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما یُوعَظُونَ بِهِ لَکانَ خَیْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبیتاً»[3]

Əgər qərar versəydik özlərinizi öldürün və yaxud evlərinizi tərk edin, az bir dəstəsi əməl edərdi və onlara edilən nəsihətlərə əməl etsəydilər onlar üçün xeyirli və payidar olardı.

İmam Sadiq (ə) "Misbahul- şəriət" kitabında bu hərəkətin birinci şərtini, ölümə hazır olmaq bildirir və bu yolun davamçısına bildirir:

«فانظر أیها المؤمن فإن کانت حالتک حالة ترضاها لحلول الموت فاشکر الله تعالى على توفیقه و عصمته و إن کانت أخرى فانتقل عنها بصحیح العزیمة»

Diqqət et mömin! Əgər ölüm üçün hazır olsan, bunun üçün Allaha şükr et onun əta etdiyi müvəffəqiyyət üçün, əks halda bu işdən uzaq ol.

Buna əsasən, haqq yolunun iddiaçısı öz iddiası üçün ülgüsü vardır və o da ölümə olan əlaqəsidir. İmam Əli (ə) bu yolda hamıdan birinci idi.

O həzrət buyurur: "And olsun Allaha Əlinin ölümə olan əlaqəsi, süd əmər uşağın anasının sinəsinə olan əlaqəsindən çoxdur".[4]

Əslində bu cür insanlar ölmüşdürlər yoxdyrlar əlbəttə eşq xəncəriylə ölüm və daxildə şəhid məqamına çatmışdırlar; çünki dost əliylə ölmək, düşmən əliylə ölməkdən üstündür. O cümlədən məşhur hədisi- Qüdsidə gəlmişdir:

«من طلبنی وجدنی و من وجدنی عرفنی و من عرفنی احبنی و من احبنی عشقنی و من عشقنی عشقته و من عشقته قتلته و من قتلته فعلیّ دیته و من علیّ دیته فانا دیته»

hər kəs axtarsa, tapar və hər kəs məni tapsa sevər və hər kəs məni sevsə mənə aşiq olar və hər kəs mənə aşiq olsa mən də onun aşiqi olaram və mən hər kəsin aşiqi olsam onu öldürərəm və hər kəsi mən öldürsəm onun diyəsi mənim öhdəmdədir və hər kəsin diyəsi mənim öhdəmdə olsa, mən onun diyəsi olaram.

2)- İrfanda ölümün mərhələ və növləri:

İxtiyari ölüm üçün müqəddiməsi üçün, irfan sahibləri tərəfindən bir sıra mərhələ və növləri qeyd olunmuşdur ki, nəticədə bu yolun davamçısının həqiqi ölüm məqamına çatdırır; bu ölüm mərhələləri ibarətdirlər:

  1. Ağ ölüm; qəlbin nurlu olması.
  2. Göy ölüm, sadə yaşamaq və fəqirliyi həyatda ixtiyar etmək.
  3. Qırmızı ölmüm, insan öz nəfsiylə mübarizə aparır ki, onu böyük cihad da adlandırırlar; çünki cihadda lazım görülən qanın tökülməsidir, odur ki, onu qırmızı ölüm adlandırırlar.
  4. Qara ölüm, yəni bir çox çətinlik qarşısında səbrli olmaq.[5]

İxtiyari ölümün daha yaxşı mənasını dərk etmək olur ki, bu yolun davamçısı öz canından keçməsə canana qovuşmaz və əbədi həyatı dərk etməz. Öz çörəyindən (ikinci ölüm) keçməsə toxluq, qənaət və canının ləzzətinin məqamına çatmaz.

Adından və abrından (qara ölüm) keçməsə həqiqət və vücudundan mənasını dərk etməz, öz əziz və sevdiklərindən uzaq olmasa Allaha qovuşmaz və eşq sahibi olmaz dördüncü ölüm- ağ ölüm).[6]

İrfan sahibləri ölümün bu cür dörd mərhələsinin tozihində bir çox məsələlərə işarə etmiş və onları əməli irfanın əsas qanunları kimi qeyd etmişdirlər.

3)- Bədənin ayrılması

İrfan məqamlarından digər bir termini ki, "ixtiyari ölümün" başqa bir hissəsinə işarə olunmuşdur "bədənin ayrılması"-dır. Yəni bu yolda hərəkət edən şəxs ölüm məqamından üstün və bədən onun üçün bir libas kimidir hər vaxt istəsə onu əhatə edir və yaxud ondan uzaq olur. Arif şəxs bu məqamda əsasən öz vücudundan üstündür. Şeyx İşraqın dediklərinə əsasən ilk növbədə bu termini o istifadə etmişdir:

«لایعد الانسان من المتألهین ما لم یصر بدنه کقمیص یخلعه تارة و یلبسه اخری، ثم اذا شاء عرج الی النور»[7]

heç bir kəsi arif bilmək olmaz yalnız onun bədəni libas hökmündə olsun ki, öz ixtiyarında ondan ayrılsın və ya geyinsin, sonra isə öz iradəsiylə nurda ucalsın. O cümlədən başqa bir yerdə buyurur:

«و اعظم الملکات ملکة موت ینسلخ النور المدبر عن الظلمات انسلاخاً و ان لم یخل عن بقیة علاقة مع البدن، الا انه یبرز الی عالم النور و یصیر متعلقا بالانوار القاعرة و یری الحجب النوریة کلها»[8]

İrfanın ən yüksək mələkəsi ölümdür ki, tədbir görən nur zülmətdən tamamıyla azad olur baxmayaraq ki, insan cisminə bağlıdır. Bununla belə nur aləminə çatır və o nurlara qovuşaraq bütün nurani hicabları müşahidə edir.

Bu cümlələrin oxşarlarını "məbaniyyə münacatlarında da müşahidə edirik:

«الهی هب لی کمال الانقطاع الیک ....حَتَّى تَخْرِقَ أَبْصَارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ فَتَصِلَ إِلَى مَعْدِنِ الْعَظَمَةِ وَ تَصِیرَ أَرْوَاحُنَا مُعَلَّقَةً بِعِزِّ قُدْسِک»[9]

Ey Rəbbim! Mənə özünə qarşı elə bir bağlılıq əta et ki, ...qəlbimin dərk etməsi nur hicablarını keçərək əzəmət mədəninə yol tapsın və bizim ruhlarımız sənin qüds və mübarək izzətinə qovuşsun.

Burada qeyd etmək lazımdır ki, bir çox yeni irfanlarda və ruhi elmlərdə, ruhun bədəndən ayrılması bir məqsəd olaraq nəzərdə tutulur və "ruhun kənarlaşdırılması" və yaxud "ruhi səfər" deyilir ki, İslam elmlərində irfan və fəlsəfə nəzərində bu ayrılığa misali bədənin maddi bədəndən ayrılması deyilir.

Ruhun kənarlaşdırılması terminində ruhi özündə daşıyan misali bədəndir ki, öz iradəsiylə yuxu halı kimi və ya iradəsi olmadan digər bir şəxsin vasitəsiylə maddi bədəndən ayrılır, lakin bunun əksinə bədənin ayrılması İslam israfında, ruhun ixtiyarsız olaraq bədənə bağlılığıdır.[10]

Bu ehtiyacsızlıq mümkündür bir neçə an və ya təkrar və yaxud ardıcıl və əbədidir.

Bu hərəkət və yola davam etmək nəfsin paklanmasıyla həyata keçir və onu bit şəxsin özünə nisbət verməsi və yaxud digər insanlar tərəfindən qeyb aləmini dərk etməsinin iddia olunması, İslam irfanı məntiqindən uzaqdır.[11]

Qeyd olunanlardan məlum olur ki, ixtiyari ölüm və nəticədə bədənin ayrılması, İslam irfanında ruhun nəfsin istəklərindən tamamıyla uzaq olmasıdır ki, fəna məqamıyla nəticələnir.

 


[1] - Biharul- ənvar, cild 69, səh 57.

[2] - Əl- cümə surəsi, ayə 6.

[3] - Əl- Nisa surəsi, ayə 66.

[4] - Biharul- ənvar, cild 71, səh 5.

«وَ اللَّهِ لَابْنُ أَبِی طَالِبٍ آنَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْیِ أُمِّهِ»

[5] - Nəql olunur "Şərhe məsailun- nəfs"- dən Həsənzadə Amuli, səh 154.

[6] - Xancani, Əli Əkbər, Hikməte Nuri (işraq) fəsle mərgi sefid (qiyaməte del), səh 41.

[7] - Suğraverdi, Hikmətul- işraqın şərhi, səh 4. Abdullah nurani- Məhdi muhəqqiq, Tehran asar və məfaxire fərhəngi təşkilatı, səh 1383.

[8] - Həmin, səh 531.

[9] - Biharul- ənvar, cild 91, səh 98.

[10] - Buna əsasən, ruhun kənarlaşdırılması, ruhi bir varlıq olaraq özü- özlüyündə və nəfsin paklaşdırılması bir halda heç bir mənəvi kamilliyə yol açmayacaqdır (baxmayaraq ki, bir çox bu yolun davamçıları və ixtiyari ölüm, əsl mənada ruhun kənarlaşdırılmasından daha yüksək məna daşıyır; çünki, arif şəxsdə tamamıyla başqa bir varlıq yaradır ki, tamamıyla cismindən yüksək bir varlığa aparır. Odur ki, maddi cism nurun aşkar olunması onun üçün bir hicab kimi zərif müşahidə olunur ki, hər vaxt ondan uzaq ola bilər və bu irfanda yüksək məqamdır ki, Şeyx İşraq onu cismin ayrılması kimi adlandırır və az bir insanların bu məqama çatmasına inanır.

[11] -Bu cür halda olmaq, ruhla cismin ayrılması mümkündür qorxu və əzaba səbəb olsun və xəstəliklər yaratsın və irfan məqamlarından hesab olunmur.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bəqərə surəsinin 228- ci ayəsində, kişinin qadından üstün olmasını deməsi, Allahın ədalətli olması ilə ziddiyyəti yoxdurmu?
    11227 Təfsir
    Bu ayə təlaq verilmiş (boşanmış) qadınlar barəsində olan ayədir və rəci təlaqın hökmlərindən biri yəni iddə zamanında onların ərlərinin qayıtmasıdır. Ümumi bir qanuna yəni qadınların hüquq və vəzifələrinin bərabər olmasına işarədir. Quran ayələrinin cəmindən və bu ayədən məlum olur ki, Allah üstünlüyü təqvada bilir. Hökmlərdə qadınla kişinin bərabər olmasını ...
  • Quran surələrindən hansı birini oxumağın savabı daha çoxdur?
    13931 Quran elmləri
    Quran əməl kitabıdır. İslam nəzərində Qurana bir həyat tərzini təyin edən bir kitab kimi və ya insan üçün həyat dərsləri kimi nəzər olunsun. O şəxslər ki, yalnız Quran surələrini və ya o surələr ki, onları oxumağın daha çox savabı vardır deyə bu fikirdədirlər, başqa surələrin bərəkətindən məhrum olarlar. Əlbəttə ...
  • İbrahim (əleyhis-salam)-ın odda yanmaması səbəb-nəticə qanunu ilə ziddiyyətdədirmi?
    4295 İslam fəlsəfəsi
    Hər hansı bir mövzunun digər mövzu ilə əlaqədar səbəb olması birinci mövzu barəsində qərar verilən müəyyən xassələrə bağlıdır. Əgər onun xassələri təbii yollarla, yaxud möcüzəli şəkildə dəyişilsə, təbii olaraq artıq ikinci mövzu üçün səbəb rolunu oynaya bilməz.İbrahim (əleyhis-salam)-ın atıldığı odun zatı ...
  • Mütəə barəsində olan hədislərin hamısı doğrudurmu?
    4861 Hədis elmləri
    Müvəqqəti evlilik, Qurani məciddə caiz olması bildirilən İslam qanunlarından biridir. Bu gözəl sünnə Peyğəmbər (s), birinci Xəlifənin və ikinci xəlifənin zamanından müəyyən və vaxtda, İslam cəmiyyətində ikinci xəlifə onu qadağan edənəcən icra olubdur, Məsum imamlar (ə) camaatı həmişə bu evliliyə həvəsləndirirdilər. Çünki o vaxtki, cəmiyyətdə, bu ilahi sünnə bidətli formada ...
  • Hermonotik nədir və onunla nisbiliyin arasında nə kimi əlaqə vardır?
    4409 Təzə kəlam
    Hermonotik kəlməsi iki termində işlənir: a) Ümumi termin: Ümumi termində bu kəlmə mətnin təfsiri barəsində aparılan hər növ tədqiqata şamil olur. Buna görə də hermonotik bu zəmində bütün mərhələlərə şamil olur, hətta üsul elmindəki “kəlmə” bəhsi də hermonotik bəhslərdən hesab olunur. b) Xüsusi ...
  • Неҹә ола биләр ки, јүз мин нәфәр сәһабә Гәдир-Хум һәдисини ешитсинләр, амма Сәгифә һадисәсиндә онлардан һеч ким етираз етмәсин?!
    4776 Qədim kəlam
    Гәдир Хум һадисәсинин баш вермәси тарихдә нәгли јолла сүбут олунмушдур.Тарихчиләр мүхтәлиф јолларла, о ҹүмләдән јазылы шәкилдә ағыздан-ағыза инанылмыш шәхсләрдән ешитмәклә белә бир тарихи һадисәнин баш вермәсини дәгигликлә доғрулуғуну исбат етмишләр. Белә бир һадисәнин дәлил кими ...
  • Nə üçün Allah Evinin üstünə çəkilən parça yalnız qara rəngdədir?
    4712 Dahilərin sirəsi
    Hal-hazırda Kəbə Evinin üstünə çəkilən qara rəngli parça “Kəbənin köynəyi”, “Kəbənin pərdəsi”, yaxud “Kəbənin paltarı” adlandırılır. Bu pərdə son əsrdə qara rəngli olmuş və Quran ayələri onun üzərində gözəl xətlə və qızılı rəngdə yazılmışdır. Amma əvvəllər bu pərdə üçün digər rənglərdən istifadə olunurdu. İbni İshaq yazır: “Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi ...
  • Həzrət Abbas su gətirən zaman nə mədhi oxuyurdu?
    5184 Dahilərin sirəsi
    Keçmiş zamanlarda doyüşlərdən öncə öz doyüşçülərini ruhlandırmaq üçün müxtəlif şüarlar və mədhlər (təriflər) söyləyirdilər. İmam Hüseyn və onun yavərləri də aşura günü bir çox əzici və məna dolu şüar və mədhlər söyləmişlər. O cümlədən Həzrət Hüseynin (ə) böyük qardaşı həzrət Əbulfəz Abbasın da aşura günü müxtəlif vaxtlarda ...
  • İslam dinində də dünya vətəni termini istifadə olunur, yaxud bu termin yalnız qərb ölkələrində istifadə olunan bir termindir?
    4035 حکومت دینی در نظام بین الملل
    Dünya vətəni nəzəriyyəsi (Kozmolotism) bildirir ki, dünyada olan bütün insanlar özlərini digər insanlarla vətəndaş və dünyanın bütün yerlərini özlərinə vətən bilməlidirlər. Onların məqsədi dünyada bir ədəbiyyat və maarifin icra olunub və müxtəlif milliyyət və nicatpərəstlikdən uzaq olmaqdır. Amma İslamda bu cür bir nəzəriyyə barəsində demək ...
  • Hicr surəsinin 85- 87- ci ayələrindən məqsəd nədir?
    4524 Təfsir
    Allah- Taala qeyd olunan ayələrdə, yerin və göyün yaranmasının haqq olması və hədəfi olmasına işarə edib, Peyğəmbər (s)- ə cahil və düşmənlərin inadkar müxalifləri, iş pozmaları, təəssübləri, inadlıq və inadkarlıqları qarşısında, yumşaqlıq və məhəbbət göstərməyi, onları bağışlayıb və onlara yaxşı üz göstərməyi sifariş edir. Sonda, Allah Peyğəmbər (s)- ə ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    133207 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    101230 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    83508 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    78410 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    66237 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    40861 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    38734 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    29853 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    29818 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    28267 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...