Ətraflı axtarış
Baxanların
6279
İnternetə qoyma tarixi: 2012/05/12
Sualın xülasəsi
Шиә аләминдә дә сүннүләр вә ја суфиләр кими ирфан вар ја јох? Бу ҝүнкү ҹәмијјәтдә белә бир шиә сејр-сүлуку әлә ҝәтирмәк олармы. Әҝәр оларса, һардан башламаг лазымдыр? Бу јолу мүршидсиз вә камил гоҹасыз кечмәк олар ја јох?
Sual
Мәним мәктуб јазмагдан мәгсәдим, әмәли ирфандан суал етмәкдир. Бу мәна да ки, ҝөрәсән шиәләриндә сүннүләр кими ирфан вә суфизми вар ја јох? (Мәгсәд гадиријјә вә нәгшбәндијјә кими фиргәләрдир). Бәндә өз һәддимдә әмәли ирфанын мөвзу вә үсулларындан бир аз хәбәрим вар. Мәсәлән, һәгигәтән инсанын гәлби вар вә пејғәмбәрләрин әсас вәзифәләриндән бири дә инсанын гәлбинин нурланмасы вә пакланмасына ҝөрә ҝөстәришләр ҝәтирмәләридир. Һәгигәтән дә инсанын батини ҝөзү ачыландан сонра биринҹи Имамымыз (әлејһиссалам) кими дејә биләрик ки: "Ҝөрмәдијим Аллаһа ибадәт етмәрәм!" вә ја "Илаһи! Өзүнү мәнә ҝөстәр, гәлб ҝөзү илә Сәнә бахым! " Гәлб ҝөзүнүн ачылмасы вәһдәтин мүшаһидәси илә бәрабәрдир вә Ондан башга гәлб евиндә һеч кәсин олмамасы вә с.. Шиә нәзәријјәсинә ҝөрә мүасир дөврүмүздә белә бир мөҹүзәјә наил олмаг олармы? Өзбәкстанда да белә бир шиә сејр-сүлукуна чатмаг олармы? Биз Өзбәкстан әһли дә бүтүн бу иҹтимаи јашајышымзла бирҝә (јәни, елә бир ҹәмијјәт ки, һәр ҝүнаһ баш верир вә һәр јахшы иш тәрк олунур. Елә бир вәзијјәтдир ки, өзүмүз дә билмәдән ҝөзүмүз, гулағымыз, һисс гүввәләримиз, батинимиз вә сүмүјүмүз башдан-баша һарам олунмушларла долудур) ирфан мәрһәләсинә неҹә чатмаг олар? Әҝәр оларса, һардан башламаг лазымдыр? Бу јолу мүршидсиз вә камил гоҹасыз кечмәк олар ја јох?
Qısa cavab

Шиә аләминдә мәсум Имамлардан (әлејһиссалам) мәншә алмыш дәрин мәналы ирфан һәмишә олуб. Белә ки, үмумијјәтлә шиә аләминин јолу пак вә мәсум Имамларын (әлејһиссалам) тимсалында башдан-баша батини ирфан вә илаһи мәрифәтә јетишмәкдир.

Мүасир дөврүмүздә нәфсин пакланмасы вә әмәли ирфан мүмүкүн олуб олмамасындан әлавә, бәлкә дә зәрурәти олан бир мөвзудур. Чүнки, сајсыз технолоҝија дөврүндә вә дүнја ҹилвәләри арасында илаһи мәрифәтә вә гәлбин тәгвасына јетишмәјин јеҝанә јолу ирфан јолу илә гәлб ҝөзүнүн ачылмасындадыр. Белә бир ирфанын ән мүһүм вә ән доғру јолу јалныз, шиә мәзһәбинә әсасланыб, Имамаларын (әлејһиссалам) ҝөстәриши әсасында о мәгама чатмагдыр.

Ətreaflı cavab

Мүхтәлиф ҹәһәтдән мөһкәм дәлилләрлә исбат етмәк олар ки, һәгиги ирфанла шиә мәктәби арасында бирбаша рабитә вардыр. Бундан әлавә, әксәр ирфан алимләри бу ики һәгигәтин вәһдәтини гәбул едирләр. О ҹүмләдән, Ислам аләминдә танынмыш арифләрдән  сејјид Һејдәр Амули бу һагда јазыр: "Шиә илә ирфанын мәншәји бир һәгигәт олуб, бир әслә гајыдыр. Чүнки, шиә елминин бүтүн көкләри бир јерә гајдыр ки, о да Әмирәл-мөминин Әлидир (әлејһиссалам). Ондан сонра исә силсилә илә он биринҹи өвладына (Имам Замана) гәдәр ҝәлиб чатыр. Әсл һәгиги суфизим, өз-өзлүјүндә ирфанынын көкүнүн Имам Әлијә (әлејһиссалам) вә пак өвладларында чатмасыны гејд едирләр. Бәзән Имам Әлинин (әлејһиссалам) хүсуси шаҝирдләриндән олан Кумејл ибн Нәхәијә ирфан чатмасы вә онун васитәси илә (Кумејл дуасы) нәгл олунмасыны мүшаһидә едирик. Һәмчинин, Һәзрәтин диҝәр шаҝирдләриндән вә мүридләриндән олан Һәсән Бәсрини дә белә шәхсијјәтләр арасында ҝөрүрүк. Әмирәл-мөминин Әлинин (әлејһиссалам) өвладларындан Имам Садигә (әлејһиссалам) дә чатан ирфан, О Һәзрәтин васитәси илә диҝәр Имамлара өтрүлүр. Бүтүн бу мәзһәб вә ирфанын башында, истәр һәгигәт вә истәрсә дә тәригәт ҹәһәтдән, пак вә мәсум Имамлар (әлејһиссалам) дајанмышлар. (јәни, һәр бир ирфани рәфтар вә әмәл онларын ҝөстәриши әсасында олмалыдыр)[1]

Һәгигәт вәһдәтинин арашдырылмасы һәм маһијјәт вә һәм дә тарихи ҹәһәтдән чох ҝениш фүрсәт тәләб едир. Амма, бир шеј гәтидир ки, ирфанны әсл мөвзусу истәр нәзәри ҹәһәтдән вә истәрсә дә һәгигәтдә әмәлдә инсанын камилләшмәсидир. Бу да Һаггын сифәтләринин инсанлар арасында тәҹәлли тапмасы демәкдир. Пак вә мәсум Имамалар (әлјеһимуссалам) һеч  шүбһәсиз белә магамын ән камил нүмунәләридирләр. Имам Заманын (әҹ.) гејбдә олдуғу дөврдә дә бүтүн арифләр О Һәзрәтә гүтб кими бахыр вә һәзрәт Иса (әлејһиссалам), Хазыр (әлејһиссалам) кими пејғәмбәрләр исә Онун вәзирләри вә хүсуси достлары кими танынырлар.

Беләликлә, шиә аләминдә һәддән артыг арифләрин олмасындан әлавә, онларын һамысы пак вә мәсум Имамларын (әлејһиссалам) пак чешмәсиндән бәһрәләнмиш вә үмумијјәтлә, имамәт вә вилајәтин батини, ирфан вә илаһи мәрифәтин тәҹәлләсиндән башга бир шеј дејилдир. Ондан да тәквини вилајәт вә батини мәгам кими ад апарырлар. Ирфан бахымындан Имам, варлыг аләминдә ирфанын гәлби, гүтбү  вә бүтүн ҝөзәл илаһи сифәтләрин мәзһәридир.

Суфиләрин силсиләси

Ирфан аләминдә тәригәт силсиләсинә гошулмаг вә парча алмаг, мүридлә мурад, камил арифлә тәригәт јолунда әлагәләриндән мејдана ҝәлмиш бир мөвзудур. Нүмунә үчүн мәһшур шаир Шәмси Тәбризи илә Мовлана арасында олан әлагәјә ишарә етмәк олар. Амма белә дејил ки, камала јетмиш арифлә сырф әлагәдә олан һәр мүридин дә ирфан магамына чатмасы тәсдиг олунсун. Диҝәр тәрәфдән билирик ки, арифләрин әксәријјәти батини јолла ирфан сәрчешмәсинә чатмышлар. (Әлбәттә, шиә етигадына ҝөрә бу мәгам јалныз, Имамәт мәгамынын батининдән кечмәклә ола биләр) Беләлкилә, белә арифләрин чохусунун өз зәманәсинин ән бөјүк арифиндән иршад мәгамына чатмаларына вә иҹазә алмаларына бахмајараг, өз мәрифәт һәгигәтләринин һәмин иҹазә алдыглары арифләрдән әлә ҝәтирдикләрини тәсдиг етмәмишләр.

О ҹүмләдән, Ибн Әрәби зәманәсинин бөјүк арифләриндән олмасына бахмајараг, өз устадынын һәзрәт Хызр пејғәмбәр (әлејһиссалам) олдуғу иддиа едир. Бу минвалла, тарих боју әксәр тәригәт јолунун арифләри вә онларын сејр-сүлук јоллары илә тәрәфдарлары арасында сөз јајылмышдыр. Бәзән дә инһираф јолуна чәкилмиш вә тәһриф олунмушдур. Һал-һазырдакы ирфан мәктәбинин һеч бириндә демәк олмаз ки, әввәлки әслин ады горунмуш һалында һансыса бир ирфан мәктәбинә чатмышлар.

Амма, бир шеји гејд етмәк лазымдыр ки, һәр бир зәманәдә инсанлар арасында өзүнәмәхсус камил арифләр вә Аллаһ адамлары олмушдур. Онлар мүхтәлиф мәканларда заһир олур вә өз сәлигәлри илә ирфан вә сејр-сүлук јолуну кечирләр. Чүнки, Аллаһ-таала бу јолда пахыл дејил вә халис нијјәтлә заһир олан һәр бир садиг мөминин әлиндән тутур вә нәһајәтдә, ону һәгиги ирфан јолуна јөнәлдир.

Беләликлә, мүасир дөврүмүздә һеч бир ирфан мәктәбини һансыса бир тарихи сисиләдән чатан ирфани мәктәбә бағланмасы чох чәтиндир. Бәзи заманларда ирфан мәктәбинин силсиләси позулмуш вә мүасир дөврүмүздә исә бу саһәдә чох вахт мүвәффәгијјәтләр әлә ҝәлмәмишдир. Һәр ирфан иддиасында олан ирфан мәктәбини дә белә асанлыгла, һәгиги гәдим ирфан силсиләсинә аид едиб, батининин шәриәт вә пејғәмбәрләрин јолу олдуғуну да иддиа етмәк олмаз. Һафиз демишкән:

Суфинин нәгди одур ки, саф вә ғәшсиз олсун,

Нә билмәк олар ки, әлиндәки парча атәшлик олсун!

Арифләрин нәзәринә ҝөрә халис вә садиг арифлә јаланчы арифләр арасындакы фәрг илаһи ешгин онун иманындак фөвгәладә тәсиридир. Бу тәсир, садиг арифләрдә өзүнү бүрузә верир вә фәрд узун мүддәт белә бир тәсирин онун нәфсиндә галмасыны һисс едир. Әксинә, јаланчы арифләр сөз пәһләваны олур, өзләрини заһирдә даһи арифләрә бәнзәтәмклә, һијләҝәр сөзләр вә иршадлары илә өзләринә базар ачыр вә торуна салдығы мүридләрини сона кими өз әтрафларында сахламаг истәјирләр. Елә белә һијләҝәрлијә вә суи истифадәләрә ҝөрә чохлары әсл ирфана гаршы јахшы ҝөзлә бахмыр вә көклү олараг, ирфан аләмини гәбул етмирләр.

Мүасир дүнјада Ислами ирфан

Мүасир технолоҝија дүнјасында вә һәр шејин техники ҹәһәтдән ҹиливәләнмәси, һәр јердә фитнә-фәсадын рәваҹ алдығы бир дөврдә Ислам ирфаны јеҝанә јолдур ки, инсанларын ниҹаты үчүн мүһүм рол ојнаја биләр. Ислам ирфаны бу јолда ән зәрури вә лазым олан мәктәб һесаб олунур. Чүнки, гәлби тәгва вә паклыға тәкҹә заһирлә јох, мәнәвијјаты дәрк едиб она јетишмәклә наил олмаг олар.

Диҝәр бир бахымдан, һазыркы модерн дүнјанын әлаҹолунмаз проблемләри, инсанлар арасында ашкар олмуш нәфси фитнә-фәсадлары, сонлуғу интиһарла гуртаран психоложи бөһранлары буна дәлилдир ки, инсанларын чоху иҹбари дә олса, артыг сонунҹу ирфан алминә дахил олмуш вә өзләрини јенидән мәнәвијјат аләминә гајтармаға һазыр олдугларыны елан етмишләр. Елә бир мәнәвијјат ки, мүшаһидә вә һүзур елми илә ону инсанын гәлбиндә дәрк етмәк мүмкүндүр. Бу јолла, инсан дүнјанын алдадыҹы ојунларындан вә тәһлүкәләриндән тамамилә азад олар вә өз нәфсини пакламагла она етимад етмиш олар.

Ирфанын әмәли јолу:

Әввәлдә гејд етмәк лазымдыр ки, ирфан һеч дә диндән ајры бир шеј дејил, бәлкә дә ирфан динин батини вә һәгигәтидир. Беләликлә дә, ирфанын әсас көкләри динин вә шәриәтин әсасларындан башга бир шеј дејилдир. Бу фәрглә ки, шәриәт ирфандан әлә ҝәлән мәрифәтлә даһа да нурланыр вә өзүндә хүсуси дәрин изләр бурахыр, бунунла да, арифи ән јүксәк илаһи јола тәрәф апара билир. Шәриәт сөзү, јол мәнасында олдуғу кими илаһи мәрифәт вә ирфан да бу јолун һәдәфи вә сонудур. Ислам шәриәти сырф бир сыра адәт вә ганунлар топлусу дејил ки, ҹәмијјәтдә јајылмагла сона јетсин. Исламда инсанын батини һиссләрини вә сафлығыны горумагдан өтрү хүсуси зәрури ҝөстәришләр, өзүнү вә Аллаһы танымагдан өтрү бәзи әмәлләр тәјин едилмиш вә јоллар ҝөстәрилмишдир.

Әҝәр шәриәт ҝөстәришләринә вә тәгваја әмәл олунса әслиндә, онларын һамысынын инсанынын гәлбиндә бир сыра мәнәви вә батини шәраитләри јаранар вә она тәригәт дејилир. Тәригәт јәни јол, әслиндә, шәриәтә әмәл етмәклә тәригәтә дүшән инсан сонда һәгигәтә чатаҹагдыр.

Аллаһ јолунда сејр-сәфәр вә мүҹаһидәт етмәкдән өтрү әввәлҹә, бүтүн ҝүнаһлардан чәкинмәкдән өтрү төвбә етмәк лазымдыр. Бунунлада, үмуми шәкилдә дә олса инсанын гәлби илаһи мәрифәти вә һидајәти гәбул етмәјә һазыр олур. Бу һидајәтләр, мәнәви сејрдә олан инсанда мүхтәлиф јолларла ашкар ола биләр. Илаһи һөҹҹәтләр үнваны илә јер үзүндә јашамыш камил инсанлардан истифадә етмәк вә онларын јолларында гәрар тутмаг, Аллаһ-Тааланын мәнәви сејрдә олан инсана ҝөстәрдији хүсуси һидајәт јолларындан биридир. Мәнәви сејр-сәфәрдән дә ваҹиб, бу јолда камил устаддан истифадә етмәк чох мүһүмдүр. Ән хошбәхт инсанлар да о кәсләрдир ки, бу јолда камил инсанлара әлагә јарада билмишләр.

Әҝәр мәнәви сејрдә вә ирфан аләминдә олан инсанын  һарада олмасындан асылы олмајараг, нијјәти саф вә ирадәси камил олса, Аллаһ-Таала она хүсуси һидајәт јолларыны ҝөстәрәҹәкдир. Даһи арифләрин һәјат вә јарадыҹылыгларыны арашдырдыгда мәлум олур ки, белә шәхсләр өз һәјатларында елә јолларла илаһи  һидајәтә чатыб вә елә шәхсләрлә ҝөрүшә бнаил олублар ки, бу мәгамлар онларын ағлына белә ҝәлмәзди. Беләликлә, илаһи гүдрәтин инсаналара верилмәсиндә вә һидајәт олунмасында һеч бир заман вә мәкан мәһдудијјәти олмајыб вә олмајаҹаг. Һәмчинин, һагг јолунда оланларын инсанларын һидајәтинә ҝөрә гәлбләринин аҹымасы да онларын һәддән артыг тәләбләринә нүмунәдир. Бәс, арифдә нә гәдәр чох ихлас оларса, Аллаһ-Тааладан бир о гәдәр тез ҹаваб алынар. Мүасир дөврүмүздә ән чох мүшаһидә етдијимиз будур ки, чох надир инсанлар өз дүнја мејилләриндән әл чәкиб, камил шәкилдә илаһи јолда гәрар тутмаг истәмәләридир. Јохса, Аллаһ-Тааланын хүсуси мәрһәмәт вә диггәти һәмишә бәндәләрин интизарындадыр.

Бир шеји дә гејд етмәк лазымдыр ки, шиә аләминдә тарих боју чохлу даһи арифләр јетишиб вә сон әсрләрдә дә онлардан чоху мәнәви серјдә олан инсанларын әлләриндән тутмушлар. Онларын чохлу мәнәви шаҝирд вә јетирмәләри олмуш, чохлу арифләр тәрбијәт етмишләр. Онлардан, ајәтуллаһ Мирзә Әли Ағагази, Молла Һүсејнгулу Һәмәдани, ајәтуллаһ Әнсари Һәмәдани вә саирләринин адларыны чәкмәк олар. Онларын јашадыглары дөврдә шиә алим арифләринин јетишмәсиндә чох бөјүк роллары олмушдур.

Сонда әмәли ирфан вә мәнәви сејр мөвзусунда даһа чох мүталиә етмәкдән өтрү ајәтуллаһ Мәһәммәд Шүҹаинин үч ҹилдлик "Мәгаләләр" китабыны тәклиф едирик.[2] Бу китабда мәнәви сәфәрин мәрһәләләри бу минвалла верилмишдир:  1- Ајыглыг вә ја илаһи ҹәззаблыг; 2- Төвбә вә ја Аллаһа тәрәф гајыдыш; 3- Батини паклыг әлә ҝәтирмәк вә ја чиркин вә пис әмәлләрдән чәкинмәк; 4-Аллаһ јолунда чалышмағы тәләб етмәк; 5- Мүрагибәнин (нәфсә нәзарәтин) илк мәртәбәси;  6- Мүрагибәнин (нәфсә нәзарәтин) икинҹи мәртәбәси;

Бу мөвзуда даһа чох мәлумат алмагдан өтрү сајтдакы ашағадакы суаллара мүраҹиәт един:

7799 (сајтда 7855); 9043 (сајтда 9018)

 


[1]  Сејјид Һејдар  Амули, Ҹамеул-Әсрар вә мәбәјил Әнвар, сәһ.4; Елм вә мәдәнијјәт нәшријјаты, 1368-ҹи шәмси или.

[2]  1-и ҹилд: Нәфсин пакланмасы нәзәријјәсинин көкләри,

2-и ҹилд: Нәфсин пакланмасынын әмәли јоллары;

3-ү ҹилд: Нәфсин пакланмасынын әмәли јоллары;

Бу китаб Суруш адлы нәшријјат вастәси илә чап олунмушдур.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Aya doğrudur ki, həzrət Peyğəmbərin sübh namazı bir dəfə qəza olmuşdur?
    7316 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/15
    Bu fiqh məsələlərindən biridir və etiqadi bəhslərə ehtiyacı vardır; əlbəttə ki, bu mövzuda bir neçə rəvayət də bizə çatmışdır. Amma fiqh alimləri bunu bir mənalı olaraq qəbul etməmişdirlər, bəziləri bunu digər dəlillərlə qarşı- qarşıya gəlməsi və Peyğəmbərin (s) ismətiylə uyğun olmadığını bu cür rəvayətləri qəbul ...
  • "Əl- mulqən" və "Əl- mutlə" adları kamiliyyə sifətlərindədir yoxsa camaliyə?
    5489 Qədim kəlam 2012/04/18
    Kəlam elmindəki məşhur terminə əsasən, Allah üçün bir sifət isbat edən, Allahın bütün sübut sifətləri, həm Allahın lütfünə şamil olan sifətlər, həm onun qəzəbinə şamil olan və... hamısı camal sifətlər sayılırlar. Bu cəhətdən onların arasında heç bir fərq yoxdur. O cümlədən, sualda olan mulqən və mutlə sifətləri ...
  • Mümkündürsə, yeddilik təşkil edən behiştlər barədə izah verin.
    7186 Qədim kəlam 2012/07/22
    Rəvayət və təfsir mənbələrində Darus-səlam, Darul-cəlal, Cənnətul-mə’va, Cənnətul-xuld, Cənnətu-ədn, Cənnətu-firdovs, Cənnətu-nəim behişt üçün qeyd olunan yeddi addır. Əlbəttə, bəzi alimlər inanır ki, bu adların hamısı elə bir dənə behiştə aid edilir və bu adların hər biri behiştin mərtəbələrindən birini göstərir. Çünki Cənnəti-ədn dedikdə məqsəd daimi iqamətgah olan ...
  • Фәна вә фәна мәгамыны изаһ един!
    6377 Nəzəri irfan 2010/04/24
    Фәна, лүғәтдә мәһв олмаг вә јохлугдур. Бу сөзүн зидди исә бәга вә галмагдыр. Мәсәлән, Аллаһ һаггында бәга вә галмаг, диҝәр мөвҹудатлар һаггында исә фәна вә арадан ҝетмәклик ифадәләрини ишләтмәк дүзҝүндүр. Үмуми мәнасы исә инсанын өзүнү ҝөрмәмәси вә тапмамасы демәкдир. Әлбәттә, о мәнада јох ки, инсан тамамилә ...
  • İslamda faizsiz borc verməyin və borc almağın qaydaları nədir?
    9541 Əməli əxlaq 2012/03/14
    Dini təlimlərimizdə mömin qardaşlara borc verməyin xüsusi qayda-qanunların və şərtləri vardır ki, onların bəzilərini qeyd edirik: 1. Borc vermək ixlsala yanaşı olsun; 2. Tam razılıq üzündən və ürəkdən verilmiş olsun; 3. Borc halal maldan verilsin; 4. Borc verilən zaman ...
  • Niyə İmam Hüseyn (ə) müaviyə zamanında qiyam etmədi?
    7364 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2010/06/15
    İmam Hüseyn (ə) ın müaviyə zamanında qiyam etməməsinin səbəbinin cavabında aşağıdakı məsələlərə işarə etmək olar: 1-     İmam (ə)ın imamı və qardaşının əhd- peymanına ehtiramı. İmam Həsən(ə) öz həyatı zamanında müaviyəilə əhd bağlamışdı. ...
  • Allahdan qeyrisindən kömək istəmək tövhid ruhu ilə uyğundurmu?
    14951 Təfsir 2011/11/24
    Əgər Allahdan qeyrisindən – ilahi övliyalardan kömək istəmək hacəti rəva qılmaqda o böyük şəxsiyyətlərin və ilahi övliyaların birbaşa təsirli olmasına və Allaha ehtiyaclı olmamasına etiqad əsasında olsa, bu, tam mənada şirk, tövhidlə zidd əqidədir və bu iş caiz deyildir. Lakin əgər bu böyük şəxsiyyətlərin insanın hacətini Allahın ...
  • Torpağa səcdənin fəlsəfəsi nədir?
    17496 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/07/22
    Səcdənin həqiqəti (Allah qarşısında) xüzu, zillət və bəndəlik izhar etməkdir. Səcdə vacib əməllərdən biridir. Çünki Allahın kəlamında deyilir: “Ey iman gətirənlər! Rüku edin və səcdə yerinə yetirin!” Bimək zəruridir ki, şiələr “torpaq üçün” deyil, “torpağın üzərinə” səcdə edirlər. Çünki Allahdan başqası üçün səcdə etmək bütün ...
  • Ayağın üstünə məsh çəkmək üçün söykənəcəyə söykənmək şərtdirmi?
    5742 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/06/27
    Başa və ayağa məsh çəkmək, söykənəcəyə söykənmək ya söykənməmək şərt olunmayıbdır. Əksinə meyar budur ki, baş və ayaq hərəkətsiz saxlanılıb və onların üstünə əl şəkilməlidir. Ayağın söykənəcəyə söykənməsinin deyilməsi, onun hərəkətsiz qalması üçündür. Həzrət İmam Xumeyni (rh) bu barədə buyurubdur: "Başa və ayağın üstünə məsh çəkəndə əli onların üstünə ...
  • İslam nəzərindən təbliğ üslubu nədən ibarətdir?
    8087 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi 2012/02/13
    “Təbliğ” hər hansı bir xəbəri çatdırmaq mənasınadır. İlahi peyğəmbərlərin, xüsusilə həzrət Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in ilahi risalət vəzifəsi insanların zülmətlərdən nura doğru hidayətindən ibarət idi. Buna görə də İslamda təbliğ Allahın sözünü bəndələrinə çatdırmaq ünvanı ilə çox böyük əhəmiyyət daşıyır. İslamda təbliğ üslublarını üç qismə: kəlami (şifahi), yazılı və ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163163 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155831 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118021 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110200 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100150 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91648 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53598 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46145 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44039 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43278 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...