Ətraflı axtarış
Baxanların
7104
İnternetə qoyma tarixi: 2011/09/10
Sualın xülasəsi
İnsanın ölümündən sonra ruhu dünyada gedən proseslərdən, baş verən hadisələrdən xəbərdar ola bilərmi?
Sual
"Ölənin ruhu o dünyada xəbərdardır?" – deyirlər. Bu, nə deməkdir? Necə xəbərdardır? Görəsən bizim dünya ilə əlaqəni mələklərin vasitəsilə yaradırmı?
Qısa cavab

Qurani- kərim ayələrindən, məsumlardan (ə) bizə gəlib çatan rəvayətlərdən ruhların ölümdən sonra dünyaya qayıtması, öz qohumlarının əhvalından və ... xəbərdar olması istifadə olunur. İlahi mələklərin də bu işdə vasitə olması nəinki inkar edilmiş, bəlkə açıq-aşkar bəyan edilmişdir.

Bir rəvayətdə gəlmişdir:

1.     "Həqiqətən, mömin (ruhu) öz ailəsini ziyarət edir; Deməli, sevdiyi şeyləri görə bilir, sevmədikləri isə ondan gizlədilir".

2.     "Allah-Taala bir mələyi ona (ruha) qoşar ki, şad olmasına səbəb olan şeyləri ona göstərsin ...".

Ətreaflı cavab

Cavabın daha aydın başa düşülməsi üçün bir neçə məqama diqqət etmək zəruridir:

  1. İnsan ruh və bədəndən təşkil olunmuşdur və ruh adlı həqiqətin insanlarda olması inkar olunası deyil. İnsan ruhu qeyri-maddi, canlı, bacarıqlı, şüurlu və ixtiyarlı bir gövhərdir ki, onu bəzən "nəfsi-natiqə" (nitqə sahib nəfs) və ya "rəvan" adlandırırlar.[1]

Ruhun bədənlə əlaqəsi tədbirlidir; yəni ruh daimi həyata malikdir. Ruh bədənlə əlaqədə olduğu müddətdə bədən ondan həyat kəsb edir. Ruh bədəndən ayrıldığı zaman isə bədən həyatdan məhrum və zaman çərçivəsində çürüyüb məhv olur. Buna baxmayaraq ruh öz daimi həyatına davam edir.[2]

  1. Ölümdən sonrakı həyat haqqında əqlani araşdırmalar təkcə ruhun daimiliyi və ya məadın zərurililiyi isbat edə bilər. Lakin belə məsələlərin xırdalıqlarını vəhy yolu ilə, imamların (ə) söylədiklərilə anlamaq olar.

  2. Sözügedən mövzuda olan ayə və hədislərdən ruhun ölümdən sonra dünyadakı proseslərdən agah olması istifadə olunur.

Nümunə üçün bir neçə hədisi diqqətinizə çatdırırıq:

  1. İshaq ibn Əmmar İmam Musa Kazimdən (ə) soruşdu: "Mömin (ölumundən sonra) ailəsini ziyarət edirmi?" İmam (ə) buyurdu: "Bəli". Dedim: "Nə qədər?" Buyurdu: "Dəyərlərinin hesabı qədər; bəzilləri

  2. hər gün, bəziləri isə hər üç gün"

İshaq ibn Əmmar deyir: "Həzrətin (ə) söylədikləri əsnasında anladım ki, buyurur: "Ən aşağısı onlar hər cümə (ailələrini ziyarət edirlər); Sonra dedim: "Hansı saatda?" Buyurdu: "Gün batanda və o ərəfələrdə, Allah-Taala onun şadlığına səbəb olan şeyləri ona göstərməsi, qəmlənməyinə səbəb olan şeyləri isə ondan gizlətməsi üçün Allah-Taala möminə bir mələk qoşur."[3]

  1. İmam Sadiq (ə) buyurur: "Həqiqətən mömin (ruhu) öz ailəsini ziyarət edir; sevdiyi şeyləri müşahidə edir, sevmədiyi şeylər isə ondan gizlədilir. Həqiqətən kafir də öz ailəsini ziyarət edir; Lakin sevmədiyi şeylər ona göstərilir, sevdiyi şeylər isə ondan gizlədilir." Sonra İmam (ə) buyurdu: "Onlardan bəziləri hər cümə, bəziləri isə əməllərinin hesabı müqabilində (ailələrini) ziyarət edirlər."[4]

  2. İlahi mələklər horizontal səbəblər silsiləsindən olub Allahın yaratdığı səbəblərdəndirlər. Ruhların Allahın izni ilə dünyaya qayıdıb ailələrindən xəbərdar olmasını, mələklərin bu işdə vasitəliklərini inkar edən heç bir arqument mövcud deyildir. Halbuki, sözügedən proseslərə gördüyümüz kimi hədislərdə işarə olunmuşdur.



[1] - Söhbət ruhla cismin əlaqəsindən gedirsə, onların arasındakı qarşılıqlı təsiri "rəvan" adlandırırıq. Yox, əgər ruha bədəndən ayrı müstəqil bir mövcud kimi yanaşırıqsa onu sadəcə ruh adlandırırıq.

[2] - "Əl-Mizan" təfsiri, cild.19, səh. 344

[3] - Əllamə Məclisi, "Bihar əl- ənvar", cild.6, səh. 268

[4] - Küleyni, "Kafi", cild.3, səh. 230

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    107737 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    82155 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    59920 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    42982 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    32949 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    27264 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    22966 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22938 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    21662 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20918 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...