Ətraflı axtarış
Baxanların
3895
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/18
Sualın xülasəsi
Şiə məzhəbində namaza təkid və onun fəlsəfəsi nədir?
Sual
Şiə məzhəbində namazın əmr olunmasının əsası və dəlili nədir? Bildiyimə görə onun dəlili çox azdır! Yaxşı olardı ki, hər bir hərəkət və qiraəti üçün dəlili olsun.
Qısa cavab

Şübhəsiz ki, İlahi hökmlər dəlil və fəlsəfə əsasındadırlar, amma lazım deyil İlahi əmrlərin hamısında dəlil və fəlsəfə axtaraq. Müsəlman şəxs İlahi göstərişlər qarşısında təslim olmalıdır və bu qəbul və təslim ruhiyyəsi insanın kamil olmasından xəbər verir. Bir sözlə, bəzi İlahi əmrlər ruhum təslim və bəndəlik imtahanı üçündür.

Amma bununla belə Quran özü, dəfələrlə şəri hökmləri açıqlayarkən onun kənarında, onların dəlillərinə də işarə etmişdir. Məsum İmamlarda (ə) rəvayətlərdə, bu hikmətləri açıqlamış və müsəlman alimlərdə əhkamın sirləri və fəlsəfəsi o cümlədən namaz və onun bəzi əsas hissələri; niyyətin, təşəhhüdün, rukunun, səcdənin salamların və növzularda kitablar yazmışdırlar.

Ətreaflı cavab

Şübhəsiz ki, İlahi hökmlər dəlil və fəlsəfə əsasındadırlar, amma lazım deyil İlahi əmrlərin hamısı üçün dəlil və fəlsəfə axtaraq. Müsəlman şəxs İlahi göstərişlərin qarşısında təslim olmalı və bu qəbul və təslim olmaq ruhiyyəsi insan kamilliyindən xəbər verir.

Bir sözlə bəzi İlahi əmrlər ruhun təslim və bəndəlik imtahanı üçündür. Allahın həzrət İbrahimə (ə)oğlu İsmayılı qurban etməsi əmri bunlardan bir nümunəsidir.

Bu kiçik bəhsdə bunu demək olar: İslamda ibadət üçün olan bütün əhkamların hikmət və fəlsəfəsi vardır.

Birinci: Yüzlərlə ayə və rəvayətlərə əsasən ki, insanları təfəkkür və düşüncəyə dəvət edir.[1]

İkinci: Quranın müşriklərə və bütpərəstlərə qarşı ən şiddətli nöqsanlarından birini onların və atalarının dəlilsiz və cahillik üzündən bütlərdən pərəstiş etmələrini bildirir.[2]

Üçüncü: Quran özü, dəfələrlə hökmləri açıqlayarkən onların dəlillərinə də işarə etmişdir.[3]

Məsum İmamlarda rəvayətlərdə bu hikmətlərə işarə etmişdirlər. O cümlədən müsəlman alimləri şəri hökmlərin dəlil və fəlsəfəsi barəsində bir çox kitablar yazmışdırlar.

Bu nöqtəyə əsasən demək lazımdır:

  1. Bütün hökmlərin dəlilini hər bir şəxsin bilməsi lazım deyildir.
  2. Əhkamın fəlsəfəsində, yalnız madda fəlsəfə və dəlillərə və yaxud iqtisadi və tibbi sirlərinə nəzər salınması lazım deyil bəlkə onun ruhi, mənəvi və axirətdə olan təsirini və sirlərini də nəzərə almaq lazımdır.

3. Bir şəxs ki, Allahın hikmət sahibi və onun hökmlərini hikmət əsasında bilir, dəlil arxasınca olmasına ehtiyac yoxdur, bəlkə onun dəlilini Allaha məxsus bilsin. Amma bununla belə namazın fəlsəfəsi barəsində hətta onun bəzi hissələri və qiraətləri; o cümlədən niyyət; təşəhhüd, ruku, səcdə, salamların və... sirləri və dəlilləri qeyd olunmuşdur ki, biz burada nümunə olarsa bir neçəsinə işarə edirik:

Namaz insanı inkar olunmuş işlərdən ayırır:

Qurani- kərim namaz barəsində buyurur:

Namaz insanı çirkin və qadağan olunmuş işlərdən uzaqlaşdırır.[4]

Namaz və xəbərdarlıq:

Başqa bir yerdə buyurur: Namazı məni yad etmək və diqqət yetirmək üçün bərpa edin.[5]

Namaz rahatlığın mənşəyi:

Yenə buyurur: Allahı yad etməklə qəlbləriniz sakitlik tapar.[6]

Təkəbbürlüklə mübarizə:

Namaz bütün yüksək məqama diqqət və İlahi qüdrətdən kömək diləyinin mənşəyi olduğu üçün insanda olan təkəbbür və qürur hissini aradan aparır. Başqa cür desək, namaz təkbbür hissini sındırır; o cür ki, insan gün ərzində on yeddi rəkət və hər bir rəkətdə ii səcdə edərək Allah qarşısında alnımızı torpağa qoyur, özünü onun əzəməti qarşısında kiçik bir zərrəcik görür. Qürur və təkəbbür pərdəsini kənarlaşdırır; bunun üçün də İmam Əli (ə) imandan sonra olan ilk ibadət ki, namazdır bu hədəflə açıqlayır və buyurur:

Allah Taala imanı insanın şübhələrdən təmizləmək, namazı isə təkəbbürdən paklanması üçün vacib etmişdir.[7]

Nizam- intizam ruhiyyəsinin möhkəmlənməsi:

Namaz, nizam- intizam ruhiyyəsini insanda gücləndirir; çünki bu ibadət əməli, dəqiq və müəyyən vaxtda yerinə yetirilməli və əgər onun əvvəl və ya vaxtından sonra yetirilməsi namazın batil olmasına səbəb olur. O cümlədən başqa əhkamlar barəsində də misal üçün niyyət, qiyam, ruku, səcdələr və... ki, onlara riayət etməmək, insan həyatında qayda- qanuna riayət etməyi tamamıyla asanlaşdırır.

Məadı (qiyamət gününü) yada salmaq:

Namaz qılan şəxs Maliki yəvmuddin) deməklə qiyamət gününü və onun əzəmətini yad edib bu nöqtəyə diqqət yetirir ki, bu dünyadan başqa digər bir dünyada vardır ki, bu əməllərin nəticəsidir.

Təvəlli və təbərri

(Allah və Əhli- beytin (ə) dostlarını sevmək düşmənləriylə düşmən olmaq):

Təvəlli və təbərri Həmd surəsinin ayələrini oxumağın fəlsəfələrindən biridir. Namaz qılan şəxs "İyyakə nəbudu və iyyakə nəstəin, ihdina siratəl mustəqin. Siratəlləzinə ənəmtə ələyhim" deməklə Allah Taala, Peyğəmbər, Siddiqlər, şəhidlər və saleh insanları sevib onların vilayətini tələb edib onlara doğru hərəkət etməkdir; və "Ğəyril məğzubi ələyhim vələzzallin" deməklə isə qovulmuşların və yollarını azmışların getdiyi yoldan uzaq olmağı diləməkdir.

Sonda demək lazımdır: Namazın vacib olması Allahın rububiyyətinə təkid və diqqət yetirib, bütpərəstlik və şirklə mübarizə, son dərəcədə Allahın qarşısında təvazö, günahlarımızı etiraf edib küçmiş günahlarımızı bağışlanmasını və alnımızı Allah qarşısında təzim etmək üçün yerə qoyuruq.

O cümlədən məqsəd budur ki, insan həmişə agah olmalı və qəflət tozu qəlbini tutmamalı, məst və təkəbbür olmamalıdır. Təvazökar olub əlaqəylə din inanclarını və dünyasını tələb etməlidir.[8]

Bunlar İlahi ayələrdən və rəvayətlərdən bir neçə nümunə idi ki, İlahi əhkamların hikmət və sirlərinə işarə etmişdir.

Sonda bu nöqtəyə diqqət etmək lazımdır ki, namazın sirləri və hikmətləri barəsində şiə alimləri və yazıçılar tərəfindən çoxlu kitab və məqalələr yazılmışdır.

Mütaliə üçün mənbələr:

İləlul şəraye, Şeyx Səduq.

Sədrul səlat və adabus- salat, imam Xumeyni.

Fəlsəfeye əsrare hökm, Məhəmməd Vəhidi.

Pərtovi əz əsrare namaz. Möhsin Qəraəti.

Əlaqəli Göstəricilər:

Namazın məna və sirləri (sayt 3242).

Namazın beş vaxtının fəlsəfəsi 3837 (sayt 4101).

Salam və təşəhhüdün fəlsəfəsi 13141. (sayt 12808).

Namazın maddi və mənəvi bərəkət və sirləri, 9593 (sayt 10797).

 


[1] - Nəhl surəsi, ayə 44; Ali- imran surəsi, ayə 191.

[2] - Əraf surəsi, ayə 3.

[3] - Ənkəbut- surəsi, ayə 45; Bəqər əsurəsi, ayə 183.

[4] - Ənkəbut- surəsi, ayə 45.

[5] - Taha surəsi, ayə 14.

[6] - Rəd surəsi, ayə 25.

[7] - Nəhcül- bəlağə, hikmət 252.

«وَ قَالَ (ع) فَرَضَ اللَّهُ الْإِيمَانَ تَطْهِيراً مِنَ الشِّرْكِ وَ الصَّلَاةَ تَنْزِيهاً عَنِ الْكِبْر»

[8] - Mən la yəhzuruhul- fəqih, cild 1, səh 214, Cameul müdərrisin, Qum, ikinci çap, 1404, qəməri; Şeyx Səduq, İləlul şəraye, cild 2, səh 317, Davəri, Qum, birinci çap.

«إنّ علة الصلاة أنها إقرار بالرّبوبية للّه عزّ و جلّ، و خلع الأنداد و قيام بين يدي الجبّار جلّ جلاله بالذّلة و المسكنة و الخضوع و الاعتراف، و الطّلب للإقالة من سالف الذّنوب، و وضع الوجه على الأرض كلّ يوم إعظاما للّه جلّ جلاله و أن يكون ذاكرا غير ناس و لا بطر.و يكون خاشعا متذلّلا راغبا طالبا للزيادة في الدّين و الدنيا مع ما فيه من الإيجاب، و المداومة على ذكر اللّه عزّ و جل باللّيل و النهار و لئلّا ينسى العبد سيّده و مدبّره و خالقه، فيبطر و يطغى و يكون ذلك في ذكره لربّه عزّ و جلّ، و قيامه بين يدي»

 

Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Əgər toy mərasimində mülayim musiqilərdən istifadə edilərsə, bu yerlərdə qadının qadın qarşısında rəqs etməsinin hökmü nədir?
    3544 کلیات
    Ayətullah əl-uzma Xameneinin (müddə ziluhul-ali) dəftərxanası: Əgər qadının qadınlar qarşısında rəqs etməsi ləhv-ləib ünvanına malik olarsa, yəni misal üçün, qadınların yığıncağı rəqs yığıncağına çevrilsə, məhəlli-işkaldır və ehtiyat vacib onu tərk etməkdir. Bundan qeyri hallarda da əgər şəhvət hisslərinin təhrikinə səbəb olsa, yaxud öz ardınca fəsad ...
  • Quran nəzərindən İblislə şeytanın fərqi nədir?
    6842 Təfsir
    Quran ayələrinə əsasən İblis cinlərdən biridir ki, çox ibadət etdiyindən məlaikələrlə ilə bir səviyyədə qərar tutmuşdu. Amma Adəm (əleyhis-salam)-ın xilqətindən sonra Allahın əmr və göstərişi qarşısında üsyankarlıq edərək səcdə etmədiyindən, ilahi dərgahdan qovuldu. Şeytan haqq ilə müxalif olan hər növ tüğyançı varlığa deyilir – istər ...
  • Aya qadın edə bilər ailəsinin icazəsi olmadan internetdə başqalarıyla rabitə yaratsın?
    3437 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müctəhidlərin bu sual qarşısında olan cavabları ibarətdir: 1.             Xamineyi: Əgər kişinin malından istifadə etmirsə, icazə lazım deyil, amma diqqət etmək lazımdır naməhrəmlə rabitə həmişə fəsadla birlikdədir və ya günaha düşmək qorxusu vardır və caiz deyildir (icazə verilmir).
  • İslamda ağılın rolu nə qədərdir hansı yerlərdə və necə ondan istifadə olunur?
    7234 Təzə kəlam
    Ağıl qiymətli bir qüvvədir ki, Allah taala onu insanın vücudunda qərar vermiş və bir neçə mərhələdən ibarətdir.Nəzəriyyə ağılı: Bunun işi bundan ibarətdir ki, hadisələri dərk edib tanıyır və onun haqqında qəzavət edir.
  • Ramazan ayının qayda-qanunları və sünnətləri nədir?
    7605 Əməli əxlaq
    Mübarək, xeyir-bərəkətli və fəzilətli Ramazan ayında oruc tutmağın çoxlu qayda-qanunları və şərtləri vardır. Onların bəzisini qeyd edirik: 1. Ayın hilalını (birinci gecəsində) görmək. Mübarək Ramazan ayının qayda-qanunlarından biri bu şərif ayın birinci gecəsində hilalı görmək üçün çalışmaqdır. 2. İftar və obaşdanlıq ...
  • Bədr və Təbuk müharibələrində Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) övlanı və ya məsləhəti tərk etmişdimi?
    3306 عصمت
    Müsəlman alimlərindən bir qrupu inanır ki, hər hansı bir mühüm hadisə barəsində Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-ə vəhy gəlməsəydi, o həzrət öz ictihadı (nəzəri) üzündən qərar qəbul edirdi. Əlbəttə, o həzrətin qərarlarının övləviyyətin (daha üstün olan şeyin) və ya məsləhətin əksinə olması mümkün idi. Bədr və Təbuk ...
  • Nə üçün "Əhli- beyt" deyəndə bir neçə nəfər nəzərdə tutulur?
    5333 Qədim kəlam
    "Əhli- beyt" deyəndə, peyğəmbər (s) ailəsindən əsas beş nəfər; həzrət peyğəmbər (s), Əli (ə), Fatimə (s) imam Həsən (ə) və Hüseyn (ə) nəzərdə tutulur. Bununla da əsas səbəbi şiə və sünni hədisçiləri tərəfindən nəql olunmuş çox sayda olan hədisıərdir. Həmçinin bu hədis, əhli sünnənin yetmiş və şiənin yetmişdən çox ...
  • Aya mümkündür ki, buynuzu sınıq heyvanı, qurbanda kəssinlər?
    3507 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əgər qurbanlıqdan məqsəd, həcc qurbanlığıdır ki, qurban bayramında Mina torpaqlarında kəsirlər, bir çox Müctəhidlərin fətvasına əsasən, əgər qurbanlığın yaranışında buynuzlu olmuşdursa (baxmayaraq ki, indi yoxdur və yaxud sınmışdır) qurbanlıq üçün kifayətdir.[1] Yalnız o halda ki, əgər buynuzun içərisi ...
  • Haram yeməyi meyl etməyin hökmü nədir?
    3633 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əgər bir şəxs yemək yedikdən sonra, bilsə ki, yediyi yemək haram yeməkdir və ehtimal verməmişdir ki, haramdır bəlkə halal olmasının nişanələrini hiss etmişdir, misal üçün bir müsəlmandan almışdır ki, günah iş görməmişdir. Amma əgər yemək barəsində şəkk edibdirsə misal üçün müsəlman olmayan bir şəxsdən almışdır, belə bir halda təhqiq etməli ...
  • "Əl- həmdu lillahi rəbbil- aləmin" «الحمد لله رب العالمین» barəsində İmam Həsən Əsgərinin (ə) təfsiri nədir?
    4162 Təfsir
    İmam Həsən Əsgərinin (ə) təfsiri, o həzrətə nisbət verilir ki, bəzi səbəblərə görə bəziləri bu nisbəti yəqini bilmirlər. Bu təfsirdə, Fatihətul- kitab" (Həmd) və "Bəqərə" 282- ci ayəyədək, rəvayət formasında təfsir olubdur ki, Quran elmləri terminində ona "məsur" təfsir deyilir.Hər halda, İmam Əsgəri (ə) "Əl- həmdu lillahi ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    109942 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83629 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61799 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45187 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34314 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    30925 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23628 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23343 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22736 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21343 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...