Ətraflı axtarış
Baxanların
10253
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/09
Sualın xülasəsi
Ramazan ayının qayda-qanunları və sünnətləri nədir?
Sual
Ramazan ayının qayda-qanunları və sünnətləri nədir?
Qısa cavab

Mübarək, xeyir-bərəkətli və fəzilətli Ramazan ayında oruc tutmağın çoxlu qayda-qanunları və şərtləri vardır. Onların bəzisini qeyd edirik:

1. Ayın hilalını (birinci gecəsində) görmək.

Mübarək Ramazan ayının qayda-qanunlarından biri bu şərif ayın birinci gecəsində hilalı görmək üçün çalışmaqdır.

2. İftar və obaşdanlıq yemək.

Obaşdanlıq yemək və iftar etmək mübarək Ramazan ayının sünnətlərindən biri hesab olunur. Hətta islam şəriətində “vüsal orucu”, yəni iftar və obaşdanlıq yemədən sonrakı günün orucunu tutmaq qadağan edilmişdir.

3. Bacardıqca çoxlu namaz qılmaq, dua etmək, günahlardan tövbə etmək və sədəqə vermək.

Çoxlu namaz qılmaq, günahlardan tövbə etmək, Quran oxumaq, fəqirlərə sədəqə vermək bu ayın sünnətlərindən biridir.

4. Həm batini, həm də zahiri üzvlərin oruc olması.

Orucun ən mühüm qayda-qanunlarından biri insanın həm batini, həm də zahiri üzvlərinin oruc olmasıdır. “Came” təfsirində (“Kafi”, “Fəqih” və “Təhzib” kitablarından nəqlən) rəvayət olunur ki, İmam Sadiq (əleyhis-salam) Məhəmməd ibni Müslimə belə buyurdu: “Oruc tutduğun zaman qulağın, gözün, dilin, əlin, ayağın və (hətta) bədəninin dərisi də oruc olmalıdır.”

5. Ramazan ayının son on günündə bu işlərə xüsusi ciddiyyət göstərmək.

Mübarək Ramazan ayının son on günlüyü səciyyəvi xüsusiyyətlərə malikdir: iki Qədr gecəsi də bu on gündədir. Həmçinin Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) sünnətinə əsasən, bu günlərdə etikaf bağlanır.[i]

 


[i] Təbatəbai, Məhəmməd Hüseyn, “Sünənun-Nəbi (səlləllahu əleyhi və alih)”, tərcüməçi: Fiqhi, Məhəmməd Hadi, səh. 302, hədis 343, “İslamiyyə” kitab mağazasının nəşri, Tehran, 7-ci çap, 1378-ci şəmsi il

 

Ətreaflı cavab

Mübarək, xeyir-bərəkətli və fəzilətli Ramazan ayında oruc tutmağın müəyyən ədəb qaydaları və şərtləri vardır ki, burada onların bəzilərini qeyd edirik:

1. Ayın (birinci gecəsində)  hilalını görmək

Mübarək Ramazan ayının qayda-qanunlarından biri bu şərif ayın hilalını (birinci gecəsində)  görmək üçün çalışmaqdır. “Sunənun-Nəbi (səlləllahu əleyhi və alih)” kitabında (Şeyx Tusinin “Təhzib” kitabından nəqlən) belə rəvayət olunur: “Peyğəmbər sünnəti olması sübuta yetən məsələ budur ki, o həzrət Ramazan ayının hilalını görməyi şəxsən öhdəsinə alırdı.”

2. İftar etmək və obaşdanlıq yemək

Mübarək Ramazan ayında iftar və obaşdanlıq zamanı bir şey yemək sünnətdir. Hətta islam şəriətində “vüsal orucu”, yəni iftar və obaşdanlıq yemədən ardıcıl oruc tutmaq qadağan edilmişdir.

Şeyx Mufid (rəhmətullahi əleyh) “Muqniə” kitabında yazır: “Ali-Məhəmməd (əleyhimus-salam)-dan nəql olunmuşdur ki, hətta bir içim su içməklə də olsa, obaşdanlıq yemək müstəhəbdir ... Rəvayət olunur ki, obaşdanlıq üçün ən yaxşı yemək xurma və qovutdur. Çünki Allahın Peyğəmbəri səhərlər onları yeyirdi.”[1]

“Sünənun-Nəbi (səlləllahu əleyhi və alih)” kitabında “Peyğəmbərin iftar və obaşdanlıq ilə əlaqədar sirəsi (adəti)” bölməsində deyilir: “O həzrət halva, şirini, rütəb (təzə xurma), adi xurma, süd, isladılmış çörək və s. ilə iftar edirdi. Əgər bunların heç biri olmasaydı, sərin su ilə iftar edərdi.”[2]

Obaşdanlıq və iftar yeməkdə əsas və mühüm məsələ yeməyin halal olmasıdır. “Ruhul-bəyan” təfsirində böyük şəxsiyyətlərin dilindən belə nəql olunur: “Mənim üçün halal tikə ilə iftar açmaq gecə-gündüz ibadət etməkdən daha sevimlidir. Qarnında haram tikəyə yer verən şəxsin qəlbinə saçmaq Tövhid günəşinə haramdır. Deməli, oruc tutan şəxs gərək haram yeməklərdən çəkinsin. Çünki o, din və sünnət üçün öldürücü zəhərdir.”[3]

3. Çoxlu namaz qılmaq, dua etmək, günahlardan tövbə etmək, fəqirlərə sədəqə vermək

Bu mübarək ayın digər sünnətlərindən biri çoxlu namaz qılmaq, dua etmək, günahlardan tövbə etmək, Quran tilavət etmək və sədəqə verməkdir. “Sunənun-Nəbi (səlləllahu əleyhi və alih)” kitabında deyilir: Seyid ibni Tavus “İqbal” kitabında (Nişapurinin “Tarix” kitabının ikinci hissəsindən nəqlən) belə bir rəvayəti qeyd edir: “Mübarək Ramazan ayı gəlib çatanda Peyğəmbərin mübarək üzünün rəngi dəyişilir, namazları çoxalırdı. O həzrət Allah dərgahında dua və raz-niyazla məşğul olur, çoxlu yalvarış edir və Allahdan qorxurdu.”[4]

“Fəqih” kitabında belə rəvayət olunur: “Ramazan ayı gəlib çatanda Allahın Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alih) bütün əsirləri azad edir, bütün dilənçilərə müəyyən bir şey (hədiyyə, sədəqə) verirdi.”[5]

“Kəşful-əsrar” kitabında deyilir:

مَنْ صَامَ رَمَضَانَ وَ قَامَهُ اِيمَانًا وَ احْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

“Hər kəs Ramazan ayının gündüzlərində oruc tutub gecələrini ibadətlə keçirsə, bu halda orucu vacib və ibadəti sünnət bilsə, Allah-taala onun keçmiş günahlarını bağışlayar.”[6]

“Şəbaniayyə” xütbəsində Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) buyurmuşdur: “...(Ramazan ayında) namaz vaxtları dua üçün əllərinizi (Allah dərgahına doğru) qaldırın, çünki bu anlar ən yaxşı anlardır və Allah o anlarda Öz bəndələrinə rəhmət nəzəri salır, onların minacatlarına müsbət cavab verir, (yalvarışlı) fəryadlarına “ləbbeyk” deyir, istəklərini rəva və dualarını qəbul edir. Ey insanlar! Sizin nəfsləriniz əməllərinizin girovundadır, istiğfar etməklə onu azad edin. Çiyinləriniz günahlar səbəbi ilə ağırlaşmışdır, uzun səcdələrlə onu yüngülləşdirin. Bilin ki, mütəal Allah Öz izzətinə and içib demişdir ki, (bu ayda) namaz qılanlara və səcdə edənlərə əzab verməsin, onları qiyamət günü cəhənnəmin qorxusuna salmasın... Hər kəs bu ayda bir Quran ayəsi oxusa, sair aylarda bütün Quranı oxuyub xətm edən şəxs kimidir...”[7]

4. İnsanın həm zahiri, həm də batini orqanlarının hamısı oruc olmalıdır.

Orucun ədəb qaydaları arasında ən mühüm şey insanın həm zahiri, həm də batini üzvlərinin oruc olmasıdır. “Came” təfsirində (“Kafi”, “Fəqih” və “Təhzib” kitablarından nəqlən) rəvayət  olunur ki, imam Sadiq (əleyhis-salam) Məhəmməd ibni Müslimə buyurdu: “Oruc tutduğun zaman gərək qulağın, gözün, dilin, əlin, ayağın və (hətta) bədənin dərisi də oruc tutmuş olsun ...”[8]

İmam Sadiq (əleyhis-salam) buyurur: “Oruc tutmaq təkcə yeyib-içməkdən çəkinmək (mənasına)  deyildir. İsa (əleyhis-salam)-ın anası deyirdi: “Mən nəzir etmişəm ki, Rəhman Allah üçün oruc olam”, yəni Rəhman Allaha həmd-sənadan başqa heç nə danışmayım. Oruc tutduğunuz zaman dilinizi (haram söz-söhbətlərdən) qorunub saxlayın, gözünüzü (haram mənzərələrə və naməhrəmə baxışdan) saxlayıb aşağı dikin, mübahisə aparmayın, həsəd etməyin. Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) öz xanımlarından birinin orucağızla öz xidmətçisinə nalayıq sözlər dediyini eşitdikdə buyurdu ki, ona yemək gətirsinlər. Sonra o xanıma dedi: “Ye!” Xanım dedi: “Axı mən orucam?!” Allahın Peyğəmbəri buyurdu: “Öz xidmətçinə nalayıq sözlər dediyin halda necə oruc ola bilərsən?! Oruc tutmaq təkcə ağızı yeyib-içməkdən saxlamaq deyildir.” İmam (əleyhis-salam) sonra buyurdu: “Oruc tutduğun zaman öz ağzını yeyib-içməkdən saxladığın kimi, gərək gözün və qulağın da haram və yaramaz şeylərə bağlansın. Mübahisə və cidal eləmə. Xidmətçiyə acı dillə əziyyət vermə. Oruc tutan şəxsə məxsus olan aramlıq və vüqarı əldən vermə, əks halda oruc tutduğun gün sair günlər kimi olacaqdır.”[9]

5. Mübarək Ramazan ayının son on günlüyündə ibadətə daha ciddiyyət göstərmək.

Mübarək Ramazana ayının son on günlüyü özünə məxsus xüsusiyyətlərə məxsusdur. İki Qədr gecəsi onda yerləşir, həmçinin Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih) sünnətinə görə “etikaf ongünlüyü” sayılır.

“Kafi” kitabında imam Sadiq (əleyhimus-salam)-dan belə nəql olunur: “Mübarək Ramazan ayının son on günlüyü gəlib çatanda Allahın Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alih) ibadətə daha çox ciddiyyət göstərirdi... Xanımları ilə yaxınlıq etməkdən uzaqlaşır, gecələri ibadətlə keçirir, ibadətdən başqa bütün fikirlərini qəlbindən çıxarırdı.”![10]

“Dəaim” kitabında Əli (əleyhimus-salam)-ın belə buyurduğu nəql olunur: “Allahın Rəsulu (səlləllahu əleyhi və alih) mübarək Ramazan ayının son on günlüyündə yatağını tamamilə yığışdırır, bütün səyini ibadətə sərf edirdi. İyirmi üçüncü gecə gəlib çatanda öz əhl-əyalını və ailə üzvlərini oyaq saxlayırdı. Hansının yuxusu güclənsəydi, onun üzünə su vurardı ki, yuxusu qaçsın. Həmçinin Fatimeyi-Zəhra (əleyha salam) da o gecədə ev əhlindən heç birinin yatmasına yol vermirdi. Yuxuları gəlməsin deyə, onlara az yemək verir, gündüzdən etibarən özünü ehya üçün (gecəni oyaq saxlamağa) hazırlayır və buyururdu: “Bu gecənin xeyir-bərəkətindən bəhrəsiz qalanlar (həqiqi) məhrumlardır.”[11]

 


[1] Yenə orada, 295, hədis 303

[2] Yenə orada, səh. 294-301

[3] Alusi, “Ruhul-bəyan” təfsiri, 1-ci cild, səh. 296:

قَالَ اَبُو سُلَيْمَانَ الدَّارَانِيُّ قُدِّسَ سِرُّهُ لَاَنْ أَصُومَ النَّهَارَ وَ أُفْطِرَ اللَّيْلَ عَلَى لُقْمَةٍ حَلَالٍ أَحَبُّ اِلَىَّ مِنْ قِيَامِ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ وَ حَرَامٌ عَلَى شَمْسِ التَّوْحِيدِ اَنْ تُحِلَّ قَلْبَ عَبْدٍ فِي جَوْفِهِ لُقْمَةُ حَرَامٍ وَ لاَ سِيَّمَا فِي وَقْتِ الصِّيَامِ فَلْيَجْتَنِبِ الصَّائِمُ أَكْلَ الْحَرَامِ فَاِنَّهُ سَمٌّ مُهْلِكٌ لِلدِّينِ وَ السُّنَّةِ

[4] Təbatəbai, Məhəmməd Hüseyn, “Sünənun-Nəbi (səlləllahu əleyhi və alih)”, səh. 300, hədis 336

[5] Yenə orada, səh. 296, hədis 335

[6] Meybudi, “Kəşful-əsrar və iddətul-əsrar”, 1-ci cild, səh. 488 və 489

[7] Şeyx Səduq, “Əmali” , səh. 94 və 95

[8] Burucerdi, Seyid Məhəmməd İbrahim, “Came” təfsiri, 1-ci cild, səh. 300, “Sədr” nəşriyyatı, Tehran, altıncı çap, 1366-cı şəmsi il

[9] Behbudi, Məhəmməd Baqir, “Kafinin müntəxəbatı”, 3-cü cild, səh. 134 və 136, “Elmi və mədəni” nəşriyyatı, Tehran, 1-ci çap, 1363-cü şəmsi il

[10] Təbatəbai, Məhəmməd Hüseyn, “Sünənün-Nəbi (səlləllahu əleyhi və alih)”, səh. 301, 302,  hədis 324

[11] Yenə orada, səh. 296, hədis 336

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    150620 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    122054 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    103296 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    97861 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    80807 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    64778 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    48012 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    36275 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    35510 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    35117 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...