Ətraflı axtarış
Baxanların
3353
İnternetə qoyma tarixi: 2011/07/28
Sualın xülasəsi
İslam nəzərindən insanın xilqəti necə olmuşdur?
Sual
İslam dininə əsasən insan necə vücuda gəlmişdir?
Qısa cavab

Qurani-kərim insanın yaranışının əvvəli ilə əlaqədar müxtəlif təbirlər bəyan etmişdir. Bəzi ayələrdə insanın ilkin maddəsi “palçıq” deyə təqdim edilir, bəzi ayələrdə deyilir ki, “insanı sudan xəlq etdik”, digər ayələrdə də insan xilqətinin mənşəyi nütfə, bəzilərində isə torpaq və nütfə müştərək olaraq insan yaranışının ilkin maddəsi hesab edilmişdir. Bu ayələrin məcmusu göstərir ki, insan ilk əvvəldə torpaq olmuşdur[i], sonra su torpaqla qarışdırılmış və palçıq şəklinə salınmışdır,[ii] bundan sonra çox pis iyli palçıq surətinə düşmüşdür.[iii] Daha sonra yapışqanlı bir halətə,[iv] ondan sonra qurudulmuş palçıq şəkilinə – Quranın buyurduğu kimi “səslasin kəl-fəxxar” halətinə düşmüş,[v] bundan sonra ona ruh verilmişdir.

Amma təbiətşünaslıq alimlərinin arasında canlı varlıqların barəsində – istər bitkilər, istər heyvanlar, istərsə də digər canlılar – iki nəzəriyyə mövcuddur:

a) Növlərin təkamülü və bir-birinə çevrilməsi fərziyyəsi;

b) Növlərin sabitliyi fərziyyəsi.

Növlərin təkamülü və bir-birinə çevrilməsi nəzəriyyəsində deyildir: Canlı varlıq növlərinin heç biri xilqətdə müstəqil olmamış, əksinə tədrici olaraq təkamülə çatmış, bir növdən digərinə çevrilmişdir. Bu təkamül silsiləsinin son və kamili hazırkı insandır. Bu nəzəriyyəni “transformizm” adlandırılar. Növlərin sabitliyi fərziyyəsi isə “fiksizm” adlanır və canlı varlıq növlərinin hər birinin əvvəldən ayrı-ayrılıqda və hazırkı şəkildə zahir olduğunu deyir, heç bir növün digərinə çevrildiyini iddia etmir.

Qurani-Kərim insan xilqətini ümumi və qısa şəkildə irəli çəkmiş, təkamülü, yoxsa növlərin sabit olmasını birbaşa bəyan etməmişdir. Amma tamamilə aşkar deyilməsə də, ayələrin zahiri (əlbəttə, təkcə insan xüsusində) müstəqil xilqət məsələsi ilə daha uyğun gəlir.



[i] “Həcc” surəsi, ayə: 5

[ii] “Ənam” surəsi, ayə: 2

[iii]“ Hicr” surəsi, ayə: 28

[iv] “Saffat” surəsi, ayə: 11

[v] “Ər-Rəhman” surəsi, ayə: 14.

Ətreaflı cavab

“İnsan” kəlməsi ya “üns” kökündən alınmışdır ki, insanların bir-biri ilə, yaxud hər bir başqa şeylə ünsiyyət yaratdığına görədir. Buna görə deyirlər ki, insan zatən mədənidir, çünki onda təbii olaraq üns yaratmaq haləti daha güclüdür. Yaxud “nisyan” kəlməsindən alınmışdır ki, onun da əsli “insiyan”dır. İnsan unutqan olduğuna görə ona insan deyilir. İmam Sadiq (əleyhis-salam)-dan bu məzmunda nəql olunan bir rəvayətdə deyilir: “Həzrət Adəm (əleyhis-salam) ilk əvvəldən qadağan olunmuş ağaca yaxınlaşmamalı idi, amma çox tez bir zamanda unutdu, ona yaxınlaşdı və meyvəsindən yedi.”[1]

Quran insanın xilqəti və onun necə yaranması ilə əlaqədar müxtəlif bəyanlara malikdir və insan xilqətinin bir neçə mərhələdən ibarət olduğunu deyir:

a) Bəzi ayələr insanın ilkin maddəsini palçıq kimi təqdim edir;[2]

b) Başqa ayələr isə insanın sudan xəlq olunduğunu bəyan edir;[3]

v) Bir sıra ayələr insanın xilqət maddəsinin yalnız nütfədən ibarət olduğunu deyir;[4]

q) Bir çox ayələrdə isə torpaq və nütfə müştərək şəkildə insanın xilqət maddəsi kimi təqdim olunur.[5]

Bu ayələrin mənası ilə əlaqədar iki nəzər verilmişdir:

1. Bu ayələrdə ayrı-ayrılıqda hər bir insanın yaradılış mərhələləri nəzərdə tutulur. Yəni “insanın torpaqdan yaradılması”nın mənsası budur ki, torpaq qida maddələri ünvanı ilə nütfəyə çevrilir. Deməli, torpaq nütfənin kökü, nütfə də insanın yaradılış maddəsidir, yəni torpaq insanın uzaq, nütfə isə yaxın yaranış maddəsidir.

2. Həzrət Adəm (əleyhis-salam)-ın xilqəti torpaqdan olduğuna və bütün insanların yaranışı o həzrətə çatdığına görə Adəmin yaradılış maddəsi digərlərinin də yaradılış maddəsi olacaqdır.

İnsanın yaradılışı ilə əlaqədar Quran ayələrinin zahiri mənası müəyyən cəhətlərdən fərqli olsa da, azacıq diqqət yetirməklə məlum olur ki, bu ayələrin arasında heç bir ixtilaf və ziddiyyət yoxdur. Çünki bəzi ayələr ilkin insanın (Adəmin) yaradalışı ilə əlaqədardır. Deməli, ilkin insanın yaradılış maddəsi məlum olsa, digər insanların da maddəsi – tarixi cəhətdən – məlum olar. Yəni əgər “Adəm palçıqdan yaradılımışdır” desək, bütün insanların palçıqdan yaradılmasını demək də səhihdir.

Amma ikinci cəhətdə isə bütün insanların ayrı-ayrılıqda yaradılışı nəzərdə tutulur. Əlbəttə, bu cəhətdə birinci cəhət inkar olunmur. Yəni əgər “hər insan nütfədən yaradılışmıdır və nütfə də yeyinti məhsullarından, heyvanların ətindən, meyvələrdən, ağaclardan, mineral maddələrdən təşkil olunmuşdur və bunların hamısının mənşəyi torpaqdır” desək, səhihdir. Deməli, ilkin insanın torpaqdan yaradılmasını nəzərə almadan hər bir insanın ayrı-ayrılıqda yaradılışının əvvəlinin torpaqdan olmasını da demək olar. Buna görə də bəzi Quran ayələri xüsusi şəkildə Adəmin yaradılışı ilə əlaqədardır.[6] Bəziləri isə ümumiyyətə malik olaraq bütün insanlar barəsində tətbiq oluna bilər.

Allah-taala bir ayədə buyurur: “Biz bəşəri palçıqdan yaratdıq və ona Öz ruhumuzdan nəşət tapan bir ruh verdik.”[7] Başqa bir ayədə buyurulur: “Quru palçıqdan və üfunətli ləcəndən bəşər yaratmaq istəyirəm; onun xilqətini sona çatdırdığım və Öz ruhumdan ona verdiyim zaman...”[8] Aydındır ki, bu ayələrdə Allah-taala həzrət Adəmin xilqətini və İblisin ona səcdə etməməsini irəli çəkir. Bu ayələrdə Adəmi “bütün insanlar” mənasına götürmək olmaz. Çünki həmin hadisənin axırında Allah-taala şeytanın sözünü nəql edib buyurur: لَأَحْتَنِکَنَّ ذُرِّیَّتَه  “Azacıq dəstə istisna olmaqla onun bütün övladlarını yoldan azdırıb kökünü kəsəcəyəm.”[9]

Bəzi ayələr də ümumi yönə malikdir və onlarda bütün insanların xilqəti nəzərə alınmır. O cümlədən: “O həmin Allahdır ki, insanı sudan yaratdı.”[10] “Gərək insan baxıb görsün ki, nədən xəlq olunmuşdur: atıcı bir sudan xəlq olunmuşdur.[11] Bu və bu kimi digər ayələrdə aşkar şəkildə deyilir ki, insan sudan, nütfədən və s. xəlq olunmuşdur. Bu kimi ayələrdə insanların xilqəti ümumi şəkildə bəyan olunur.

Hər bir halda müxtəlif ayələrdən, eləcə də insanın xilqəti ilə əlaqədar müxtəlif təbirlərdən aydın olur ki, insan əvvəldə torpaq olmuş,[12] sonra su ilə qarışdırılaraq palçıq şəklinə düşmüş,[13] sonra isə üfunətli palçıq şəkilinə düşmüşdür.[14] Bundan sonra onda yapışqanlıq haləti yaranmış,[15] daha sonra quru palçıq şəkilinə düşmüş və özünə saxsı şəkli almışdır.[16]

Zaman baxımından bu mərhələlərin hər birinin nə qədər davam etməsinə və hansı amil və şəraitlər daxilində vücuda gəlməsinə gəldikdə isə, bizim elmimiz ona çata bilməz, yalnız Allah-taala onlardan agahdır.

Qeyd olunmalıdır ki, Qurani-kərim insan xilqətini ümumi və yığcam şəkildə irəli çəkmişdir. Çünki bu səmavi kitabın əsl məqsədi tərbiyəvi məsələlərin bəyanıdır. Quran təbii elmlər kitabı yox, insanyaradan bir kitabdır. Biz bu elmlərin incəliklərinə qədər, eləcə də insanın təkamülü, daxili quruluşu, rüşeym şünaslıq və s. onda irəli çəkilməsini təvəqqe etməməliyik, amma bununla eyni zamanda tərbiyəvi bəhslərə münasib olaraq bu elmlərin müəyyən hissələrinə qısa işarələr etməsinin maneəsi yoxdur.

Burada bəhsimizə münasib olduğuna görə “növlərin təkamülü” mövzusunu irəli çəkirik.

Təbiətşünaslıq alimləri arasında istər bitki, istərsə canlı varlıqların yaranması ilə əlaqədar iki nəzəriyyə mövcuddur:

a) Növlərin təkamülü, yaxud “transformizm” nəzəriyyəsi.

Bu nəzəriyyədə deyilir ki, canlı varlıqlar əvvəldə hazırkı kimi olmamış, ibtidai və birhüceyrəli (bəsit) varlıqlar şəklində okeanlarda, dəryaların dərinliklərində, ləcənlərin layları arasında sıçrayışlı bir hərəkətlə yaranmışlar. Yəni cansız varlıqlar xüsusi şəraitlərdə qərarlaşmış, onlardan ilkin ibtidai təkhüceyrəli canlılar əmələ gəlmişdir. Bu mikroskopik varlıqlar tədrici olaraq təkamülə çatmış, bir növdən digər növə çevrilmişdir. Bu təkamül silsiləsinin ən kamili hazırkı insanlardan ibarətdir ki, meymuna oxşar varlıqlardan yaranmış, daha sonra insana oxşar meymun şəklinə düşmüşdür.

b) Növlərin sabitliyi fərziyyəsi “fiksizm”. Bu nəzəriyyədə deyilir ki, canlı varlıqların hər biri ayrı-ayrılıqda ilk əvvəldən elə həmin hazırkı şəkildə zahir olmuşdur və heç bir növ digərinə çevrilməmişdir. Təbii olaraq insan da müstəqil xilqətə malik olmuşdur və əvvəldən həmin şəkildə xəlq edilmişdir.

Adəmin ilkin xilqəti ilə əlaqədar Quran ayələrinin zahirindən belə nəzərə çarpır ki, o, ilk növbədə qara rəngli palçıqdan yaradılmış, bədəni təkmil olduqdan sonra ona ilahi ruh verilmiş, bunun ardınca İblisdən başqa bütün mələklər onun qarşısında səcdəyə düşmüşlər. Ayələrin bəyan üslubu göstərir ki, Adəmin torpaqdan xəlq olunması ilə hazırkı şəklə düşməsi arasında heç bir digər növ varlıq olmamışdır. Deməli, Quran ayələrinin növlərin sabit olması, yoxsa təkamülə uğraması barədə birbaşa bəyanı yoxdur. Ayələrin zahiri (əlbəttə, insanın xüsusunda) bunu aşkar deməsə də, müstəqil xilqət məsələsi ilə daha uyğun gəlir. Amma Quranın Adəmin xilqəti ilə əlaqədar zahiri ayələri daha çox ikinci nəzəriyyəni – xilqətin müstəqil olmasını dəstəkləyir.

Sonda bu məsələni də qeyd etmək yaxşı olardı: Quran ayələrindən aydın olur ki, insan iki müxtəlif ünsürdən yaradılmışdır. Onların biri əzəmətin son həddində, digəri isə dəyər cəhətindən ən aşağı səviyyədədir. İnsanın maddi yönünü üfunətli, qara rəngli, ləcənli maddə, onun mənəvi yönünü isə ilahi mənşəyə malik olan ruh təşkil edir.

Burada mühüm məsələ budur ki, insanın ilkin maddəsi çox dəyərsizdir və yer üzündə mövcud olan ən alçaq təbiətli bir şeydən xəlq edilmişdir. Amma mütəal Allah belə dəyərsiz maddədən elə dəyərli bir məxluq xəlq etmişdir ki, bütün yaradılış aləminin gövhəri olsun.

Əlavə məlumat üçün bax:

1. “Əl-mizan”, Əllamə Təbatəbai, 4-cü və 17-ci cildlər

2. "Təfsiri-nümunə", 11-ci cild, səh. 82-dən sonra və 23-cü cild

3. “Rahnuma şenasi”, Məhəmməd Təqi Misbah

4. “Quranın elmi möcüzəsi barədə tədqiqat”, Məhəmməd Əli Rzai, 2-ci cild, səh. 429-564

5. “İnsanın xilqəti”, Yədulah Səhabi

6. “İləluş-şəraye”, Şeyx Səduq, 15-ci cild, bab 11



[1] Səduq, “İləlulş-şəraye”, 15-ci cild, bab 11

[2] “Ənam” surəsi, ayə: 1; “Səcdə” surəsi, ayə: 7; “Saffat” surəsi, ayə: 18

[3] “Furqan” surəsi, ayə: 54; “Tariq” surəsi, ayə: 6

[4] “Nəhl” surəsi, ayə: 4; “Yasin” surəsi, ayə: 77; “Dəhr” surəsi, ayə: 2; “Əbsə” surəsi,

yə: 19 və sair

[5] “Həcc” surəsi, ayə: 5; “Ğafir” surəsi, ayə: 67; “Fatir” surəsi, ayə 11; “Kəhf” surəsi, ayə: 37

[6] “Sad” surəsi, ayə: 72; “Hicr” surəsi, ayə: 29

[7] “Sad” surəsi, ayə: 72

[8] “Hicr” surəsi, ayə: 29

[9] “İsra” surəsi, ayə: 62

[10] “Furqan” surəsi, ayə: 54

[11] “Tariq” surəsi, ayə: 5 və 6

[12] “Həcc” surəsi, ayə: 5

[13] “Ənam” surəsi, ayə: 2

[14] “Hicr” surəsi, ayə: 28

[15] “Saffat” surəsi, ayə: 11

[16] “Ər-Rəhman” surəsi, ayə: 14

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Nə üçün bəzi məclislərdə imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın məzlumluğu təsvir olunur?
    3631 Dahilərin sirəsi
    Qeyd olunmalıdır ki, imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın şəhadətindən əvvəl və sonra varid olan müsibətlər öz-özlüyündə o həzrətdən məzlum bir çöhrənin təqdim olunmasına səbəb olur. İmam Hüseyn (əleyhis-salam) barəsində işlənən “məzlum” kəlməsinin təhlilindən belə nəticə alırıq ki, o həzrət üçün təsvir olunan məzlumiyyət “zəif və zülmü qəbul edən bir ...
  • Əhli- beytin hədəf və rolu nədir?
    5329 Qədim kəlam
    Peyğəmbər (s)- in Əhli- brytinin fəziləti (ki, həmin beş ali- əbadır, yəni həzrət Məhəmməd (s), Əli, Fatimə, Həsən və Hüseyn (ə) ) Şiə və sünnidən olan çoxlu rəvayətlərdə nəql olunmuşdur. Peyğəmbər (s)- in bu şəxslərin məqam və mövqeyinə təkid etməsinin səbəbi, qohumluq əlaqələrinə görə olmamışdır. Əksinə onların fikir, düşüncə, əməl, ...
  • Mütərəqqi ilahi-rəhmani idarə sistemində insanın ruhi yüksəliş metodunu bəyan və şərh edin.
    3617 İslam fəlsəfəsi
    Bu sual ideal cəmiyyət, yaxud xilaskar ideologiyasının barəsində digər bir bəyandır. Əflatunun irəli sürdüyü ideal cəmiyyət insanın “Respublika” kitabında təsvir edilən ən qədim və məşhur yüksəliş modelidir. İslam aləmində Farabi də “İdeal cəmiyyətin əhalisinin rəyləri” adlı kitabında ideal islam hökuməti və onun rəisi ilə əlaqədar bəhs aparmışdır. ...
  • Nə üçün məsum imamların adları Quranda aşkar şəkildə gəlməmişdir?
    18262 Qədim kəlam
    Diqqət yetirmək lazımdır ki, məsum imamların adları Quranda aşkar şəkildə gəlməsə də, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in kəlamında onların adları, xüsusi ilə “Qədir” hədisinin aşkar nümunəsi olan Əli (əleyhis-salam)-ın adı tam aşkar şəkildə zikr olunur. Bu hədis Əli (əleyhis-salam)-ın xilafət məqamını rəsmi olaraq bəyan edir. “Qədir” ...
  • Sualın xülasəsi: İnsanın dünyadan köçmüş yaxın adamını yuxuda görməyi üçün hansı duanı və ya hansı əməli etməlidir?
    11546 Quran elmləri
    “Misbah” adlı Kəfiminin kitabında dünyadan köçmüş insanları yuxuda görməyin qaydaları aşağıdakı kimi bəyan edilmişdir: “Bəzi (imamiyyə) əshabın kitablarında bir kəsin yuxuda peyğəmbərləri, imamları, ata, anasını yaxud da hər hansı bir şəxsi görmək üçün, dəstəmazlı halda şəms, leyl, qədr, kafirun, tovhid, fələq və nas surələrini oxumalı ...
  • Həzrət Ayətullah - üzma Xameneyinin nəzərinə görə nəcis olmuş şey başqa bir şeyə toxunarsa neçə vasitədən sonra pak əşyanı necə nəcis edir?
    3131 Nəcasətin yayılması
    Ayətullah ul üzmaXameneinin nəcis şeyin neçənci vasitəyə qədər nəcis olduğu barədə nəzəri belədir: “Nəcisin eyni ilə təmasda olan şey pak bir şeyə toxunsa o pak şeyi nəcis edir və həmin şey də yenidən başqa bir pak şeyə toxunsa ehtiyati- vacibə əsasən onu nəcis edir. ...
  • Vilayəti fəqihə əqidəli olmaq nə vaxtan başlayıb?
    5174 پیشینه تاریخی ولایت فقیه
    Fiqhdə müctəhidlik dərəcəsinə çatan şəxs tərəfindən İslam cəmiyyətinin rəhbərliyi mənasına olan 2 vilayəti fəqih" məsələsi, bəzilərinin nəzərində İslam düşüncəsi tarixində təzə bir mövzudur və onun keçmişi iki əsrdən azdır. Bunlar iddia edirlər ki, şiə və sünnü fəqihlərinin heç biri bu məsələni araşdırmayıblar ki, fəqihin fətva və hökm ...
  • İmam Zamanla (ə.c) digər İlahi və ya qeyri- İlahi dinlərdə olan xilaskarın hansı oxşar və fərqli cəhətləri var?
    3467 Qədim kəlam
    Müxtəlif məktəb və dinlər xüsusilə İlahi dinlər müştərək şəkildə elə bir şəxsin müjdəsini vermişlər ki, bir çox dəyərlərə sahibdir. Dünyaya hakimiyyəti altında ədalət, sülh və əmniyyət gətirəcək və zülm və müstəmləkədən əsər belə qalmayacaq. O məzlumların köməyinə gələcək və ruzigar onların xeyrinə dövran edəcək. O öz ədalət taxtına oturacaq və ...
  • Nə üçün Əbdullah Cəfər Kərbəla səfərində imam Hüseyn (əleyhis-salam)-la getməmişdir?
    4523 تاريخ بزرگان
    Əbdullah ibni Cəfərin Kərbəlada iştirak etməməsi ilə əlaqədar çoxlu dəlillər qeyd etmişlər. Onların bəziləri münaqişəlidir və qəbul etmək olmaz. Amma bəzilərinə etimad etmək olar. Onların ən mühümü və yaxşısı Əbdullahın yaşlı və xəstə olmasıdır. Bu, digər tarixi hadisələrlə, o cümlədən öz ailəsini imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın karvanı ilə göndərməsi, Kərbəlada iştirak ...
  • Bu aləm sona çatandan sonra təzə yaradılış olacaq?
    3311 معاد و قیامت
    Allah ki, mütləq şəkildə fəyyazdır və feyz daimidir, bu fəyyazlıq daimi və ardıcıl yaradılışı tələb edir və yaradılışa laiq olan hər bir şeyi yaradır. Allahın fəyyaz və cavad olması yaratmaq və icad etməklə baş verir. Nəticədə fəyyaz olmağın tələbi yaradmaqdır. Allah heç vaxt feyzindən maneçilik ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    110005 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    83679 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    61871 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    45274 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    34342 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    31047 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    23647 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    23358 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    22765 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    21356 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...