Baxanların
3232
İnternetə qoyma tarixi: 2012/02/13
Sualın xülasəsi
İslam şəriətinə əsasən həkim və xəstə arasında olan qarşılıqlı maaşı bəyan etmək olarmı?
Sual
Allah- Taala hər bir əlaqədə hər iki tərəf üçün haqq (maaş) nəzərə alıbdır. Bu təsəvvürlə İslam şəriətinə uyğun olaraq həkim və onun xəstəsi arasında hansı qarşılıqlı haqqı təsəvvür etmək olar?
Qısa cavab

İlahi hökmlər bir cəhətdən iki yerə bölünürlər.

1.             İmzai hökmlər

2.             Təsisi hökmlər.

İmzai hökmlər o hökmlərdir ki, İslamdan qabaq olublar, amma İslam onları islahat aparmaqla imza edibdir; ticarət növlərinin çoxu kimi, amma təsisi hökmlər o hökmlərdir ki, qabaqca olmayıblar, bəlkə onlar, İslamın yemiliklərindəndir; ibarətlərin çoxu kimi.

İnsanların arasında olan qarşılıqlı haqq (maaş) da təkcə İslama məxsus deyil, bəlkə İlahi dinlərin hamısında hətta qeyri İlahi dinlərdə də olubdur.

İnsan, ictimai və təbiətən mədəni bir varlıqdır. Buna görə də ictimaiyətin nizamını qorumaq üçün gərək qanunlar tərtib oluna, şəxslər üçün haqlar tanına və cəmiyyətin şəxslərinin o haqlara bağlı olması üçün onları mükəlləf edə. Bu həmin o şeydir ki, iki tərəfli haqq ibarəti ilə ondan ad aparılıb.

Həkim və xəstə arasındakı qarşılıqlı haqlara gəlincə gərək deyək ki, həkim və xəstədən hər birinin bir- birinə nisbət haqları vardır ki, aşağıdakılardan ibarətdir:

1. Xəstə gərək həkimə etimad edə (inana) və həkim də xəstəyə nisbət sədaqətli ola; yəni əgər xəstənin, xəstəliyi yaxud eybi ola ki, məxfi olub və xəstə üçün sirr hesab olunur, gərək onu başqalarına deməyə.

2. Əgər xəstə naməhrəm ola, gərək baxmaq, ləms etmək (toxunmaq) və s. Kimi işlərdə şəri hədləri riayət edə.

3. Həkim gərək xəstələrə dəqiq və düzgün diaqnoz qoymada çox çalışa və səyini əsirgəməyə. Ehtimal və güman üzündən xəstəsini müalicə etməyə.

4. Dərmanları xəstə üçün zərurət və ehtiyac zamanı təyin edə (yaza) vəs...[1]

5. Həkim gərək öz ixtisası və işinə iqtisadi cəhətdən baxmaya, bəlkə xəstəyə insanlıq baxışı ilə yanaşa.

Xəstə də gərək bunun qarşılığında həkimin zəhmət haqqını nəzərdə ala (unutmaya).

6. Xəstə də gərək həkimin tövsiyələrinə diqqət edə və müalicə və sağlamlıq üçün lazım olan hər bir şeydən istifadə edə.

Bu sualın ətraflı cavabı yoxdur.



[1] - Məclisi, Biharul- ənvar, cild 75, səh 235, Əl- vəfa müəssisəsi, Beyrut- Livan, 1404 hicri qəməri. İmam Əlinin (ə) belə buyurduğu rəvayət olunub: Üç şey vardır ki, heç bir bölgənin əhli, dünya və axirət işlərində ona pənah aparmaqdan (sığınmaqdan) niyazsız deyillər. Əgər onu əldən verələr nadan və axmaqdırlar. Helmli fəqih (şəriət alimi) və mütəfəkkir, xeyirxah və camaat tərəfindən itaəti qəbul olunmuş başçı, etimad olunmuş ağıllı- fərasətli həkim.

Ətreaflı cavab

Bu sualın ətraflı cavabı yoxdur.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    104631 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79739 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    57583 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40001 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30674 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22185 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    21924 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21815 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20277 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20033 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...