Baxanların
5472
İnternetə qoyma tarixi: 2012/05/09
Sualın xülasəsi
Psixoloji müharibəylə mübarizənin ən mühüm yolu nədir?
Sual
Psixoloji müharibəylə mübarizənin ən mühüm yolu nədir?
Qısa cavab

Düşmənin qarşısını alıb susdurmağın yollarından biri də psixoloji müharibədir ki, onun təsiri və nəticəsi hərbi və fiziki müharibələrdən dəfələrlə yüksəkdir. Allahın Rəsulu (s) besətinin ilk günlərində, düşmənin psixoloji və güclü təbliğatı qarşısına qalmışdı. O Həzrət isə İslam və insan əxlaqı qanunları əsasında, psixoloji mübarizə taktikasına gözəl şəkildə riayət edərək, İslam əsgərlərini ruhiyələndirib və düşmən ruhiyəsini zəiflətməyə nail olmuşdur.

Cəmiyyətin inkişafı nəticəsində müharibə üsulları daha da dərinləşmişdir, psixoloji müharibə hərbi müharibədən daha çox əhəmiyyət daşıyır və ölkənin siyasi, hərbi, iqtisadi və ictimai fəaliyyətlərindən bir hissəsi hesab olunur. Müasir dövrdə istismarçı dövlətlərin siyasi, hərbi, iqtisadi, ictimai və təbliğat cəhətindən ən mühüm bir hissəsi, nəzərlərində olan ölkələrin camaatını nəzərə alaraq, gizli şəkildə onları öz əsarətləri altına alırlar. Bu əsas hədəfə çatmaq üçün, iki mühüm nöqtəyə təkid olunmuşdur ki, ibarətdirlər:

A: Cəmiyyətdə ümidsizlik hissi yaratmaq.

B: Qorxu və həyəcan hissi.

Psixoloji və ya soyuq müharibə müxtəlif növlərdən ibarətdir, o cümlədən: Şayiə yaymaq bu məqsədlə ki, (ölkə daxilində rəhbər və məsuliyyətli şəxsiyyətlər barəsində mənfi fikir, camaat arasında həyəcan yaratmaq, böyük şəxsiyyətləri terror etmək, insanların inamını puç etmək, cəmiyyətdə əmniyyəti pozmaq, insanlar arasında ixtilaf yaratmaq) həqiqəti gizlədib ixtilaf və insanları aldatsınlar və...

Bu müharibəylə mübarizənin ən mühüm yolu ki, təcrübə olunmuşdur, İslam cəmiyyətində bunlardan ibarətdirlər:

  1. Allah- Taalaya təvəkkül etmək.
  2. Düşməni və onunla mübarizə yollarını və taktiklərini bilmək
  3. İnam və öz dini etiqadlarına bağlılıq.
  4. Daxili cəbhəni kontrol edib, onlar arasında bərabərliyin qorunması.
  5. Cəmiyyətdə insanlar arasında dostluq və mühribanlığın yaranması
  6. Düzgün danışmaq maarifini genişləndirmək və yalan danışmaqdan uzaq olmaq
  7. Milli iqtidar və izzətə çatmaq üçün daxili qüvvələrdən bəhrələnmək
  8. Cəmiyyəti təlimləndirmək, o cür ki, həqiqət və təbliğat arasında olan fərqi seçə bilsinlər.
  9. Düşmənin zəif nöqtəsini bilmək
  10. Düşmənlə qarşı- qarşıya döyüşmək və mədəniyyəti qorumaq.
Ətreaflı cavab

Cavabdan əvvəl, lazımdır soyuq müharibə barəsində bəzi nöqtələrə işarə edək; çünki hər bir hadisəylə mübarizə üçün onu dəqiq tanımaq lazımdır. Əlbəttə Psixoloji və soyuq müharibənin bütün hissələrini tanımaq xüsusi və ətraflı bir işdir ki, bu kiçik yazıda ona yer vermək olmur. Lakin xülasə olaraq ona işarə edirik; düşmənə qələbə qalmağın yollarından biri də soyuq müharibədir ki, onun təsiri hərbi müharibələrdən dəfələrlə yüksəkdir. Bu vasitə döyüşün digər yolları kimi keçmiş dövrdən millətlər və tayfalar arasında istər mömin istərsə kafir olsunlar geniş şəkildə yayılmış və hər bir qüdrət sahibi düşmənlə mübarizədə bundan istifadə etmişdir. Bəs soyuq və Psixoloji müharibı özü- özlüyündə məzəmmət olunmamışdır, bəlkə əgər insanlara zülm etmək üçün istifadə olunarsa və ya insanlıq və əxlaq dairəsindən kənar istifadə olunarsa, bəyənilməz və məkruh olunur.

İslamda soyuq müharibə

Peyğəmbər (s) besətin ilk günlərində, kafirlərin təbliğ və Psixoloji hücumlarıyla qarşı- qarşıya durmuşdur. O Həzrətdə bu müharibənin taktikalarını gözəl şəkildə iki hissədən ibarət, İslam əsgərlərinin ruhiyyəsini gücləndirmək və düşmənlərin ruhiyyələrini zəiflətmək idi ki, icra etdi.

Əlbəttə bunlardan heç bir İslam əxlaqı, insaniyyət və əsasəyla əks deyildi.

İsalamın ilk günlərində soyuq müharibələrdən nümunələr:[1]

  1. Baxmayaraq ki, Peyğəmbər (s) bilirdi, müsəlmanlar Rumlulardan qorxurlar. Bəzi vaxtlar İslam qoşunundan bir dəstəni Rum sərhədlərinə əməliyyat üçün göndərir və bu vasitəylə Rumluların zəif nöqtələrini aşkar edib müsəlmanların ruhiyyəsini gücləndirirdi.
  2. Məkkənin fəthi gecəsi Peyğəmbər əmr etdi İslam qoşunu yüksəkliklərdə çoxlu sayda od yandırsınlar, düşmən ruhiyyəsi bu təsəvvürlə ki, müsəlmanların sayı daha çoxdur deyə, zəifləsin.[2]
  3. Müsəlmanlar düşmən qoşunlarıyla qarşı- qarşıya gələndə özlərinə məxsus şüarlar verirdilər ki, özlərini digərlərindən ayırmağı və düşmən ruhiyyəsini zəiflətməyə səbəb olurdu.

O, cümlədən. (əmit, əmit) öldür, öldür, Əhəd- Əhəd və Allahu əkbər kimi şüarlar verilirdi.[3]

  1. Xəndək döyüşündə Peyğəmbər (s) bir nəfər Yəhudi tayfasının arasına göndərdi ki, onları müsəlmanlarla müharibə etməkdən çəkindirsin.[4]
  2. Digər qüvvələri bitərəf şəraitdə saxlamaq, (düşmənin qələbəyə inamını süstləşdirmək) qorxutmaq və ruhi təziqlər onlara təhlil etmək ki, İslam Peyğəmbərinin və O Həzrətin soyuq döyüşdə olan taktikalarından idi.

İslam düşmənləri də müxtəlif yerlərdə İslamla qarşı- qarşıya durmaq üçün bu cür soyuq müharibədən istifadə edirlər. Ühüd döyüşündə müşriklər İslam qoşununun ruhiyyəsini zəiflətmək üçün yolandan qışqırırdılar ki, Peyğəmbər (s) öldürülmüşdür.[5] Qurani- kərim münafiqlərin soyuq müharibədən istifadə etməklərini bu cür bəyan edir: Onlar (münafiqlər) iman əhliylə qarşılaşdıqda deyirlər biz iman gətirmişik, amma öz şeytanlarıyla xəlvət etdikdə, deyirlər həqiqən biz sizinləyik; lakin biz möminləri aldadırıq.[6] Birinci dünya müharibəsində ilk növbədə soyuq müharibə vasitəsiylə hücum başladı. Onlar öz çirkin əməllərinin, düzgün olduğunu iddia etmək üçün, ölkələrdə ümumi fikirləri yayındırmaq, aldadırdılar. Bu əməliyyat ikinci dünya müharibəsində o qədər böyük əhəmiyyət daşıyırdı ki, müharibə edən hər iki tərəf onu həyata keçirmək üçün bir- biriylə rəqib olurdular. Buna əsasən, soyuq müharibə, hərbi müharibədən daha çox əhəmiyyət daşıyır və siyasi, ictimai, iqtisadi və çox ölkələrin ictimai fəaliyyətlərindən hesab olunur.

Bu günlərdə də ölkələrin ən böyük siyasi, hərbi, iqtisadi və təbliği fəaliyyətlərini qoyuq müharibə üçün qarşılarında olan ölkənin insanlarına qarşı istifadə edirlər.

Bu fəaliyyət təhlükəsizlik təşkilatı nəzarətində və beynəlxalq səviyyədə müxtəlif işlər və məqsədlər üçün o cümlədən etiqadi şübhələr, fikirlər də etibarsızlıq, qarşı tərəfin ruhiyyəsini zəiflətmək və müxalif ölkənin iqtidarına zərbə vurmaq və ya onların fikirlərini dəyişdirmək və nəticədə onları əsarətə almaq üçün hiss olunmadan, həyata keçirirlər.

Bu əsas məqsədə çatmaq üçün, iki mühüm nöqtəyə təkid olunmuşdur ki, ibarətdirlər:

A: Ümidsizlik hissini ilqa və təbliğ etmək

Bir şəraitdə ki, insan gözəl şəraitin intizarındadır, öz səyləri nəticəsində hər hansı bir dəlilə gözə müvəffəq olmasa, bu məsələ təkrar olur və nəticədə bu şəxs bu cür bir halda Psixoloji bir ruhiyyəylə qarşılaşmaqdır ki, onu həyəcan və nigarançılıqda saxlayacaqdır:

Bu vəziyyətdə səy olur ki, əmniyyəti pozaraq insanın öz məqsədinə çatmaqdan yayındırıb onda özünə inam hissini öldürmək və ümüdsüzlük hissini oyatmaq.

B: Qorxu və həyəcan hissi

Qorxu və qorxutmaq, ən mühüm və təsir edici amillərdən biridir ki, bir cəmiyyətin ruhiyyəsini zəiflətmək üçün istifadə olunur. Bu əməl də ictimai rabitə vasitəsiylə bəhrələnərək iqtisadi mühasirə və siyasi təhrimlə həyata keçir.

İndiki dövrdə inqilab və İslam düşmənləri insanlıqdan kənar yollarla mətbuat və təbliğ vasitələrinin geniş imkanları olmasından istifadə edərək gecə- gündüz soyuq müharibəylə bizim ölkənin əleyhinədirlər və çalışırlar İslam məzhəbləri arasında olan ixtilafları daha ds böyüdərək; misal üçün şiə və sünnü; türk və fars; bəluç və kürd kimi, bir xətti bir- birindən ayırsınlar.

Soyuq müharibədə ən mühüm vasitə ki, ondan istifadə olunur, "təbliğat" nəşriyyat, kitab, söhbətlər və müxtəlif mətbuat növləridir ki, daxildən və xaricdəndir. Bu müharibədə düşmənin təbliğdən məqsədi insanların diqqətini özlərinə cəlb etməkdir.

Soyuq müharibənin növləri

İstismar ölkələr, soyuq müharibədə müxtəlif yollardan bizim əleyhimizə istifadə edirlə ki, onlardan ən mühümləri ibarətdirlər:

  1. Şayə:

Şayiə təyin olunmuş bir iddiadır ki, qarşı tərəfi inandırmaq üçün istifadə olunur, dildən- dilə düşərək insanlar arasında yayılır və heç bir etibarlı sənədi yoxdur.

Şayəni yaymaqdan məqsəd ibarətdir:

A: Rəhbər və məsuliyyət daşıyan şəxslərə qarşı mənfi fikrin qarşısı ki, öz təsirini göstərsin.

B: Camaatda həyəcan və qorxu hissini oyatmaq

C: Böyük şəxsiyyətləri terror, dövət və onun məmurlarına böhtan vurmaq

D: Cəmiyyətdə əmniyyəti pozmaq

E: İnsanlar arasında iğyişaş yaratmaq onların arasında olan birliyi ki, hər bir millət onun vasitəsiylə qələbə çalır, larçalaq.

  1. Həqiqəti yalan bir məsələ kimi cilvələndirmək:

Həqiqətləri yalan bir məsələ kimi cilvələndirmək də bir vasitədir ki, düşmən bu yolla səy edir insanların fikrini bu həqiqətlərdən yayındırıb o məsələləri başqa cür cilvələndirsin; başqa cür desək, onlar səbəb olur ki, insanlar bu hadisələri bu cür dərk etsinlər, onların istədikləri orada canlanmışdır. Əlbəttə bu nöqtəyə işarə etmək lazımdır ki, digər yolları da bu məqsəd üçün istifadə edirlər.

  1. Kiçik çatışmamazlığı böyük bir şəkildə cilvələndirmək:

Bu sadə vasitə və lakin daha çox istifadə olunan, soyuq müharibədə iki cür istifadə olunur; düşmən qarşı tərəfdə olan kiçik çatışmamazlığı böyük bir miqyasda canlandırır və ona təkid edir ki, camaatda nigarançılğı daha da artırsın. Digər bir hissəsi isə, özündə olan müsbət nöqtəni insanlara elan edir və onları ümumi cəmiyyətdə geniş bir şəkildə cilvələndirir ki, bu vasitəylə insanları özünə cəlb etsin. Bu iki hərəkət, birlikdə düşmən üçün daha yaxşı nəticə verir.

  1. İxtilaf:

Vəhdət və birlik, hər bir millətin qələbəsi olduğu üçün, ixtilafda onun əksinə olaraq zillət və bədbəxtçiliyin əsas amillərindən sayılır. Bu vasitə demək olar ki, bütün vasitələrin nəticəsidir ki, düşmən soyuq müharibədə ondan istifadə edir. Əsl mənada düşmən Psixoloji müharibə etmək üçün camaatla hökumət arasında ixtilaf yaratmağa çalışır ki, bu vasitəylə öz mənafeyinə çatsın.[7]

Soyuq müharibəylə mübarizənin yolları:

Soyuq müharibədə səy olunur fikir, düşüncə, maarif və ideya üçün mühit yaransın ki, onunla mübarizədə məlumatlı və müxtəlif mövqelərdə o cümlədən mətbuatın müxtəlif vasitələrindən istifadə olunsun. Bu zaman düşmənin bu cür vasitələriylə İslam əxlaqını və mədəniyyətimizi siyuq müharibədə qoruyub- saxlamağımız lazımdır və onların bu cür hiylələrini puç etmək gərək görülür.

Bu müharibəylə mübarizənin ən mühüm yolu ki, təcrübə olunmuşdur ibarətdirlər:

  1. Allaha təvəkkül və onun köməyinə iman gətirərək düşmən qarşısında payidar olmaq.
  2. Dostu düşməndən seçmək və soyuq müharibənin növlərini və onunla mübarizə yollarını tanımaq.[8]
  3. Özünə inam və öz dininin əslinə dönmək:

Əgər bir millət öz sərmayə, qüdrət, məqam və üstünlüklərinə inansa heç bir zaman düşmən qarşısında həqirlik hissi keçirməz və daha az soyuq müharibə təsiri altında qalacaqdır.

  1. Daxili cəbhəni idarə etmək və onlar arasında bərabərlik yaratmaq:

Hər bir cəmiyyətin rəhbər və məsuliyyətli şəxsiyyətlərinin vəzifəsidir ki, hər zaman öz qüvvələrinin öz hədlərindən aşmalarını və ya geri qalmalarını kontrol etsin və onlar arasında bərabərliyi bərpa etsin; çünki bərabərsizlik və ixtilaf düşmənin soyuq müharibəsinin həyata keçməsi üçün yol açır.

  1. Cəmiyyətdə dostluq və mehribanlıq yaratmaq: Yüksək səviyyədə səy olunmalıdır ki, cəmiyyətdə mehribanlıq yaransın və daxildə olan ixtilaflar düşmən məqsədi üçün yol açmasın.
  2. Düzgünlük maarifini canlandırmaq və yalan danışmaqdan çəkinmək: Hər zaman camaat öz rəhbərlərinə və dövlət məmurlarına qarşı etibarlarını itirsələr və onların düzgün insanlar olmadıqlarına inansalar, düşmən öz məqsədinə soyuq müharibə vasutəsiylə çatacaqdır.
  3. Milli iqtidar və cəbhəni gücləndirmək üçün daxili qüvvələrdən bəhrələnmək.
  4. Vətəndaşları təlimləndirmək bir cür ki, həqiqət və təbliği bir- birindən seçə bilsinlər. Çünki məlumat olmalıdır ki, düşmənin şayiələrini zərərləşdirmək üçün müxtəlif yerlərdə öz eşitdiklərini elan etməkdən çəkinsin.
  5. Düşmənin zəif nöqtələrini bilmək; düşmən çalışır öz zəif nöqtələrini gizlədərək, öz yalan iqtidarını özü üçün insanların fikrində canlandırmaq bu vasitəylə qarşı tərəfi mübarizə zamanı ümidsiz etsin ki, zəif nöqtəsi aşkar olduqda öz hücumunu əldən verəcəkdir.
  6. Düşmənlə üz- üzə və aşkar fəaliyyət göstərmək, mədəniyyət və mənəvi dəyərləri qorumaq: Mədəniyyət və mənəvi dəyərlərdə geri çəkilmək və düşmənlə üz- üzə döyüşməkdən qaçmaq, qüvvələrin ruhiyyəsinin zəifləməsinə səbəb olacaqdır. Odur ki, şücaətlə bu mənəvi dəyərləri insanların qəlbində yaşadaq.

Nəticədə bu nöqtəyə işarə etmək lazımdır ki, düşmənin soyuq müharibəsi qarşısında mübarizə hər bir insanın ayrı- ayrılıqda bu müharibəylə mübarizəsidir ki, düşmən hücumunun qarşısı alınsın.

 


[1] - Porseman CD- dən götürülmüşdür: 1386 ordibehişt, nömrə 67, hoze net saytından nəql olunur

[2] - Moqrizi, İmtaul- əsma, cild 1, səh 358; Darul-kitab Əl- elmiyyə, Beyrut, birinci çap, 1999 1420

[3] - İmtaul- əsma, cild 9, səh 276

[4] - Həmin, cild 1, səh 240; Təbəri tarixi, cild 2, səh 578, Darul- turas, Beyrut, ikinci çap, 1378 1967

[5] - İbni Əsir, Əl- Kamal, cild 7, səh 157, tərcümə edən, Əbul- Qasim halət və Abbas Xəlili, Mətbuate elmi müəssisəsi, Tehran 1371 hicri şəmsi

[6] - Bəqərə surəsi, ayə 14

[7] - Porseman CD- dən götürülmüşdür: 1386 Ordubehişt, nömrə 56, hozə net saytından nəql olunur

[8] - Bax: Şegerdhayi cənge rəvani

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    104632 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79739 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    57583 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40001 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30674 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22185 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    21925 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21816 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20277 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20033 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...