جستجوی پیشرفته
بازدید
837
آخرین بروزرسانی: 1398/12/21
خلاصه پرسش
آل ابراهیم چه کسانی هستند؟ و آیا پیامبر اسلام(ص) از آل ابراهیم است؟
پرسش
سلام؛ آیا پیامبر اسلام(ص) از آل ابراهیم بودند؟
پاسخ اجمالی

واژه «آل ابراهیم» در قرآن کریم دو بار و در آیات 54 سوره نساء و 33 آل عمران آمده است:

  1. «... ِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظیما»؛ در حقیقت، ما به خاندان ابراهیم، کتاب و حکمت دادیم و به آنان، مُلکى بزرگ بخشیدیم.
  2. «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمین‏»؛ به یقین، خداوند، آدم(ع) و نوح(ع) و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر مردم جهان برترى داده است.

«آل» از ریشه «ا- و- ل» در لغت به معنای اهل‌بیت، خانواده و عیال آمده است. «آل الرجل»؛ یعنی کسانی که به او نزدیک هستند.[1]

آل ابراهیم

با توجه به معنای «آل» مفسّران قرآن، در مورد مصادیق آل ابراهیم چند احتمال را مطرح کرده‌اند:

  1. منظور از آل ابراهیم فرزندان پاک و برگزیده ابراهیم هستند؛ مانند اسماعیل(ع)، اسحاق(ع)، یعقوب(ع)، داوود(ع)، سلیمان(ع)، یونس(ع)، زکریا(ع)، عیسی(ع)، پیامبر اسلام(ص) و جانشینان آن‌حضرت از خاندان وى.[2] البته برخی از مفسران معتقدند، از سیاق آیه 54 سوره نساء که درصدد سرزنش بنی‌اسرائیل(دودمان اسحاق) است، برمی‌آید که مقصود از آل ابراهیم، پاکان ذرّیه او از طریق اسماعیل است و شامل ذریه ابراهیم از طریق اسحاق نمی‌شود.[3]
  2. آل ابراهیم همان آل محمد(ص) هستند که اهل او هستند.[4]

در روایت آمده است زمانی که مردم با ابوبکر بیعت کردند، ابوذر غفاری وارد مسجد شد و خطاب به مردم گفت: بیقین، خداوند، آدم، نوح، خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر مردم جهان برترى داده است... همانا اهل‌بیت پیامبر شما، همان آل ابراهیم و برگزیده و از سلاله اسماعیل(ع) هستند.‏[5]

  1. منظور از آل ابراهیم مؤمنان به دین ابراهیم، یعنى اسلام هستند.[6] آل مرد به کسانى از نزدیکان و خواص قبیله و عشیره و موافقان در دین می‌گویند. پس کسی که در دین موافق نباشد و پیرو (ابراهیم) در دین نباشد، او را آل نگویند، اگرچه با او از نظر نسب یکی باشد. و اگر پیرو او در دین باشد او را آل گویند، اگرچه از نظر نسب یکی نباشند.[7]

این معنا البته از آیات زیر قابل برداشت است.

آن‌جا که می‌فرماید: «فَمَن تَبِعنى فَإِنّهُ مِنّى»؛[8] پس هرکس از من پیروى کند، بی‌گمان از من است.

«إِنَّ أَولَی النَّاسِ بِإِبرهیمَ لَلَّذِینَ اتَّبعُوهُ وَ هذَا النَّبىُّ وَالَّذینَ ءَامَنوا ...»؛[9] نزدیک‌‏ترین مردم به ابراهیم، همان کسانى هستند که از او پیروى کرده‌اند و این پیامبر و کسانى که به آیین او ایمان آوردند.

بر اساس این تعریف اگر فردی حتی از نظر نَسَب‌شناسی از نوادگان ابراهیم(ع) به شمار آید(چنانچه بیشتر کفار مکه نیز این‌گونه بودند)، اما پیرو حضرتشان نباشد، او را نمی‌توان از مصادیق آل ابراهیم دانست.

  1. منظور از آل ابراهیم شخص ابراهیم(ع) است، و عرب این رسم را دارد که گاهى آل فلان می‌گوید در حالی‌که مقصودش خود او است.[10] همان‌گونه که در آیه‌ی «وَ بَقیَّةٌ مِمّا تَرکَ ءَالُ موسی و ءَالُ هرون»؛[11] که در این آیه به نظر برخی مفسران، آل، به معناى خود موسی و هارون است.

فضایل آل ابراهیم

با توجه به این‌که تمام پیامبران پس از ابراهیم(ع) از تبار او هستند، قرآن کریم فضایل فراوانى را براى آنان ذکر کرده است که برخی از آنها عبارت‌اند از:

  1. مقام تسلیم: «نَعبُدُ إِلهَکَ و إَلهَ ءَابائِکَ إبراهیمَ و إسماعیلَ و إسحاقَ إِلهاً واحداً و نَحنُ لَهُ مُسلِمون»؛[12]وقتى یعقوب نبی(ع) هنگام مرگ، از فرزندانش پرسید: پس از من چه چیز را می‌پرستید؟ گفتند: معبود تو، و معبود پدرانت، ابراهیم، اسماعیل و اسحاق، معبودى یگانه را می‌پرستیم و در برابر او تسلیم هستیم.
  2. برگزیدگى: «إِنَّ اللّهَ اصطَفی ءَادمَ و نوحاً و ءَالَ إبراهیمَ و ءَال عمرانَ عَلَی العالَمین»؛[13] بیقین خداوند، آدم، نوح، خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر مردم جهان برترى داده است.
  3. حکمت:[14] «فَقَد ءَاتَینا ءَال إبراهیمَ الکِتابَ والحِکمَة ...»؛[15] ما به خاندان ابراهیم، کتاب و حکمت دادیم.
  4. ملک عظیم: «وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظیما»؛[16] و به آنان ملکى بزرگ بخشیدیم.
  5. مقام نبوّت: «جَعَلْنا فی‏ ذُرِّیَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ»؛[17] منصب پیامبری را در میان فرزندان نوح و ابراهیم قرار دادیم.
  6. مقام امامت و هدایت‌‏گرى: «و جَعَلناهُم أَئِمَّةً یَهدونَ بِأَمرِنا»؛[18] و آنان را پیشوایانى قرار دادیم که به فرمان ما هدایت می‌کردند.[19]

 


[1]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، محقق، مصحح، مخزومی، مهدی، سامرائی، ابراهیم، ج 8، ص 359، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 11، ص 37، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.

[2]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏2، ص 735، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[3]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏3، ص 166، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.

[4]. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 735.

[5]. فرات کوفى، ابوالقاسم فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، تحقیق، محمودی، محمد کاظم، ص 81، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى، چاپ اول، 1410ق.

[6]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، تهرانی، شیخ آقابزرگ، تحقیق، قصیر عاملی، احمد، ج 2، ص 441، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.

[7]. رشیدالدین میبدی، احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تحقیق، حکمت‏، علی اصغر، ج ‏2، ص 88، تهران، امیر کبیر، چاپ پنجم، 1371ش.

[8]. ابراهیم، 14.

[9]. آل عمران، 68.

[10]. ر. ک: مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 614- 615؛ قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، ج 4، ص 62- 63، تهران، ناصر خسرو، تهران، چاپ اول، 1364ش.

[11]. بقره، 248.

[12]. همان، 133.

[13]. آل عمران، 33.

[14]. ر. ک: «حکمت و علم در قرآن»، 86؛ «حکمت داده شدگان»، 65303.

[15]. نساء، 54.

[16]. همان.

[17]. حدید، 26.

[18]. انبیاء، 73.

[19]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: دائرة المعارف قرآن کریم، ج 1، ص 280- 285، قم، بوستان کتاب، چاپ چهارم، 1386ش.  

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    932000 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    627555 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    561576 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    455733 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    449880 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    401166 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388408 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    384046 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341242 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    332676 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...