Ətraflı axtarış
Baxanların
5528
İnternetə qoyma tarixi: 2012/02/07
Sualın xülasəsi
Aya əxlaqla düşüncənin rabitəsi vardırmı?
Sual
Aya əxlaqla düşüncənin rabitəsi vardırmı?
Qısa cavab

Əxlaq başqa elmləri kimi iki hissəyə bölünür:

A: Əməli

B: Nəzəriyyə.

Əxlaqa aid qanun və məsələləri öyrənməyin bir başa düşüncəylə rabitəsi vardır; yəni hər nə qədər insanın düşüncə qüvvəsi yüksək olsa, daha çox o elmdən bəhrələnəcəkdir və hər nə qədər düşüncə və dərk etmə qüvvəsi zəif olsa o qədər də az elm öyrənəcəkdir. Amma əməl bölümündə əxlaq göstəriş və qanunlarına ki, hiss olunur sizin də sualınız bu barədədir, daha çox açıqlama tələb edir.

Əxlaqın tərifində deyirlər: Əxlaq "xulq" sözünü çəmi və xulq ibarətdi: "İnsan ruhunun qüvvəsi ki, işlərin asan və fikirləşib düşünmədən həyata keçirməsinə səbə olsun".

Bəs əxlaq bir mələkdir ki, insan vücuduna daxil olub səbəb olur ki, bəyənilməz işlər insan tərəfindən icra olunmuşdur.

Bəs hər bir xeyr iş ki, onun nəticəsi düşüncə və fikir vasitəsiylə xeyrlə nəticələnir, əxlaq fəziləti deyil, baxmayaraq ki, əxlaq ünvanı kimi adlandırılıb bəyənilir.

Əxlaqlı şəxs o şəxsdir ki, xeyir və gözəl işlər onun adəti olsun və heç bir illəti olmadan onu həyata keçirsin; çisal üçün: Əgər bir şəxs üzgüçüdürsə, düşünmədən suya girib üzməyə başlayır.

Amma üzməyi bilməyən şəxs ilk növbədə suyu və onun dərinliyini yoxladıqdan sonra, ehtiyatla suya girir. Əxlaq məsələləri də bu cürdür.

Əgər şəxs əxlaq məqamına adət etsə düşünmədən gözəl işləri həyata keçirəcəkdir, çünki o gözəl əxlaqı özündə mələkə etmişdir. Amma o şəxs ki, əvvəlcə fikirləşib sonra nəticə alır ki, iffətli olsun və ya ədalətlə bir işi həyata keçirsin, onda ədalət mələkə olmamış və əxlaq baxımından onu gözəl əxlaq sahibi adlandırmaq olmaz, baxmayaraq ki, əxlaqlı iş görmüşdür.[1]

Nəticə budur ki, düşüncə yalnız əxlaq elmini və qanunlarını öyrənməkdə rabitəsi vardır və bizə əxlaq maarifini öyrənməkdə kömək edir, amma əməl dairəsində lazım olan ən mühüm şey əxlaq göstərişlərinə əməl etməkdir.

Bu sualın ətraflı cavabı yoxdur.



[1] - Şeyx Tusi, Əl- adabud- diniyyə lil- xəzanətul məiniyyət, Abidi, Əhməd, səh 194 və 195. (əlavə olunmuşdur) Zair nəşriyyatı, birinci çap, Qum 1380.

Ətreaflı cavab
Бу суалын изаһлы ҹавабы јохдур.
Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • İnsan öz həyat yoldaşını evdən kənarda işləməyə əmr edə bilərmi?
    5936 Əməli əxlaq 2012/07/22
    Ailədə həyat və məişət xərclərinin təmin edilməsi kişinin vəzifəsidir və o öz həyat yoldaşını bu işdə şərik olmağa vadar edə bilməz. Əlbəttə, öz ərinin razılığını əldə etmək üçün qadının gördüyü hər bir iş əgər şəriət qayda-qanunları və meyarları ilə zidd olmazsa onun üçün çoxlu savab da gətirəcəkdir. ...
  • Bir-biri ilə müqayisədə bəzi günahlar digərlərindən bir neçə qat artıq cəzaya malikdir?
    6982 Nəzəri əxlaq 2011/11/24
    Quran ayələrindən və Əhli-beyt (əleyhimus-salam) hədislərindən məlum olur ki, günahların dünya və axirətdəki cəzalarının müxtəlif mərtəbələri vardır. Quranda şirk günahı “zülmün ən böyük mərtəbəsi” ikimi qeyd olunur. Həmçinin bəzi günah işləri görən adamlara ilahi əzab vədəsi verilir ki, bu da həmin ...
  • Bəhaiyyət və onların tarixi barəsində izah verin?
    6280 Qədim kəlam 2010/11/10
    Bəhaiyyət firqəsinin yaradanı, Mirzə Hüseyn Əli Nuridir. Əli Məhəmməd babın zühurundan sonra, Molla Hüseyn Bəşrəviyyənin təbliği nəticəsində babi oldu və onun iddialarına iman gətirdi. Babın ölümündən və babın yerinə seçilən qardaşı "Sübhi əzəl"ə itaətsizlikdən sonra, iddia etdi ki, o babın zühur vədəsi verdiyi şəxsdir. (mən yəzhərəhullah). Belə iddialar hər gün ...
  • Seyid Haşim Həddad və onun şagirdləri barəsində bir qədər məlumat verin.
    8564 Dahilərin sirəsi 2011/11/24
    İlahi arif mərhum Haşim Musəvi Həddad müqəddəs Kərbəla şəhərinin əhalisindən idi. O, 1286-cı hicri-qəməri ilində həmin şəhərdə dünyaya gəlmiş və 86 yaşında Allahın rəhmət dərgahına qovuşmuşdur. O, müqəddəs Nəcəf şəhərində rəbbani arif Seyid Mirzə Əli Ağa Qazi ilə tanış olmuş və təqribən 26 il onun ...
  • Дин нәдир?
    10197 Quran 2009/06/13
    Дин барәсиндә гәрб алимләри тәрәфиндән мүхтәлиф нәзәријјә вә мәтләбләр ирәли сүрүлүб. Гуран ајәләриндә “дин” ики мөвзуда ишләнмишдир.1-Гејби гүдрәтә олан һәр һансы етигад, истәр батил, истәрсә дә һагг ...
  • Bayram namazı hicrətin neçənci ilində qanuni şəkil aldı?
    4136 Fitr və Qurban bayramının namazı 2013/12/17
    Bəzi tarix məmatlarına əsasənilk bayram namazı qurbanvə fitr bayramı namazıdır, bunların hər ikisi hicrət ilinin ikinci ilində baş vermişdir. Tarixçilər bu haqda yazırlar: Fitr bayramı, hicrətin ikinci ilində, İslam peyğımbəri (s) camatı fitrə zəkatını verməyə əmr etdi, o həzrət fitrbayramından bir ya iki gün öncə ...
  • Açıq qapı ilə üzbəüz dayanıb namaz qılmaq
    5047 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/10/22
    Məkruhdur.[1][1]“Tovzihul-məsaile mərace”, 1-ci cild, ...
  • “Onlar yalana qulaq asanlar və haram yeyənlərdir.” – ayəsi rüşvətin haram olunmasına necə dəlalət edir?
    5571 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/23
     Buayə, islamdarüşvətinharamolmasınadəlalətedənayələrdənbiridir. Bubəyanlaki:
  • İnsanı Allah-taalanın düzgün yolundan (siratul-müstəqim) azdıran nədir? Bu inhiraf ixtiyarlıdır, ya yox?
    6567 Qədim kəlam 2011/06/25
    İnsanısiratimüstəqimdən (düzgünyoldan) inhirafaçəkənamilləritanımaqdanötrüilknövbədə “sirat” və
  • Xumsu müctehidin icazəsi olmadan seyyidlərə vermək olarmı?
    7365 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Xumsun lüğətdəki mənası beşdə bir deməkdir. Amma fiqh terminində isə "İllik gəlirin artıq qalanının beşdə bir hissəsinə deyilir". Xums anlamı İslam dininin vacib buyurduğu əməllərdən biridir. Həmçinin bu əməl Quranda cihad hökümləri ilə birgə qeyd edilmişdir. Bunun özünə aid fəlsəfəsi vardır ki, onların bəzisini aşağıda qeyd edirik.

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    162628 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    153902 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117411 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    109304 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    97316 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    90958 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53152 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    44389 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43459 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    42548 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...