Əllamə Təba- təbai təfsir Əl mizan kitabında, mərhum Ayətullah Təbərisinin məcməul bəyan[1] təfsirindən qədr gecəsinin bərəkəti barəsində ibni Abbasdan hədis nəql etmişdir. Hədisdə deyilir: "Allahın Rəsulu buyurdu: Qədr gecəsində "sidrətül muntəha"nın[2] mələkləri nazil olarlar. O cümlədən Cəbraildə onlarla birlikdə enər. Onun əlində bayraqlar vardır. Onlardan birini mənim qəbrimə, birini beytul- müqəddəsə, birini Məscidül- hərama və birini də Turi- sina dağının başına sancallar. O gecə Cəbrail (ə) bütün mömin və möminlərə salam verər. Amma o kəslər ki, şərab içsə, donuz əti yesə və bədəninə zəfəran sürtsə bu salam onlara şamil olmaz.[3]

Bu hədisi başa düşmək üçün aşağıdakı mətləblərə diqqət yetirmək lazımdır:

1)- Hədis bədənə zəfəran sürtmək qadağan edilməmişdir. Həmçinin günahların bağışlanmamasına da işarə olunmamışdır. Amma hər kəs bədəninə qədr gecəsi zəfəran sürtsə Allahın xüsusi rəhməti və bərəkəti olan Cəbrailin (ə) salamı ona şamil olmayacaqdır. Çünki, rəhmət bəxş edənlə onu qəbul edənin arasında uzlaşmaya ehtiyac vardır. Əgər İlahi tərəfdən rəhmət şamil olarsa və bəndənin o rəhməti qəbul etməyə şəraiti (ləyaqəti) olmazsa ilahi feyz baş tutmamış olur. bədənə zəfəran sürtmək də ilahi feyzin insana şamil olmamasına səbəb olur.

2)- Zəfəranın əsas üç xüsusiyyəti vardır: Yemək ədviyası, dərman və zinət yağı.[4]

Hədisdə qadağan olunan zəfərandan zinət yağı (gözəl iyi və rəngi vardır) kimi istifadə olunmasıdır. Yəni qədr gecəsində zəfərandan ədviya və ya dərman kimi istifadə etməyin heç bir eybi yoxdur. Çünki hədisdə zəfərandan yağ və ətir[5] kimi çox istifadə etmək[6] (belə ki, insanın bədənindən aşağı axsın)[7] qadağan olunmuşdur. (Cəbrailin (ə) salamı ona şamil olmayacaqdır).

3)- Məlum məsələdir ki, şəri cəhətdən zəfərandan istifadə etməyin heç bir eybi yoxdur. Bədənə zəfəran sürtməyin və ondan rəng və ətir kimi istifadə etməyin, həmçinin onun bəzi dərdlərə dərman olmasının faydaları qeyd edildi.[8] Həmçinin mərhum Əllamə Məclisi buyurmuşdur: "Bəzi rəvayətlərdə insanların ardıcıl olaraq xoş iydən istifadə etməsi qadağan olunmuşdur. Bəzi hədislərdə isə zəfəranın bədəndə gecə səhərə kimi qalması qadağan olunmuşdur. Əlbəttə bu ona görədir ki, onun rəngi bədəndə çox qalmasın.[9]

Amma hədisin axırındakı kəlamın (mələyin insana salam verməməsi) fəlsəfəsini bilmək üçün aşağıdakı ehtimallara diqqət yetirmək lazımdır:

1)- Mümkündür belə deyilsin ki: Mübarək qədr gecəsi və ramazan ayının axır on gecəsi Allahla raz- niyaz, ibadət və itaət gecəsi olduğu üçün bədənə zəfəran yağının çəkilməsi ilə bərabər bədənəzəfəran yağının çəkilməsi ilə bərabər bədənə zinət verilməsi üzlülükdür[10] Çünki bunun əvəzinə o gecə ibadət və itaətlə keçirməsi məsləhətdir. Bu səbəbdən mələyin salamı ona şamil olmaya bilər.

2)- İslam dinində təmizliyin, ətir vurmağın özünə məxsus yeri vardır.[11] Amma necə və nə zaman ətirin və zinət əşyalarından istifadə etmək lazımdır, bəzi məsləhətlər də verilmişdir. Məsələn islam Peyğəmbəri (s) buyurmuşdur: "Qadınların ətirlərinin iyi məxfi, kişilirinki isə zahir olmalıdır."[12]

"Kişilər hər gün bədənlərinə yağ sürtməsinlər. amma qadınların sürtməklərinin eybi yoxdur."[13]

"Kişilərə ələ və ayağa xına qoymaq bəyənilmir. Amma müalicə ünsürlü olsa eybi yoxdur."[14]

"Allahın Rəsulu ərli ərsiz qadınlara əllərinə xına qoymağı əmr etmişdir."[15] "Xına qadınların əllərinə, ayaqlarına və saqqallarına və başlarına sünnətdir."[16]

Bunu da demək olar ki, zəfəranla bədəni yağlamaq, rəngləmək və ətirləmək qadınlara aiddir. Əgər kişilər də belə etsə, bədənlərini zəfəranla yağlasalar qadınlara bənzəyərlər.[17] Bu səbəbdən də qədr gecəsində Allah- Taala kişiləri bu halda olmasını istəmir. Amma bu ehtimalı qəbul etmək o qədər də asan deyil. Çünki bədənə zəfəran sürtməyin yalnız qadınlara aid olduğu sübut olmamışdır.[18] Bundan əlavə kişilərin və qadınların bəzənib ətir vurmaları bədənlərinə zəfəran yağı sürtmələri müəyyən bir zamana və məntəqəyə aid olsa da bu qanun daimi deyil, əksinə dəyişəndir. Yəni hər bir şəraitin özünə aid qanunu vardır. Həmçinin bunu da qeyd edək ki, ibni Abbasdan qeyd olunmuş Peyğəmbərin (s) hədisi qadınlara da şamil olur.

3)- Mübarək qədr gecəsində və bundan başqa vaxtda zəfəran yağından kişilərin çox istifadə etməsi, onun rəngini kişilərin bədənlərində qalmasına səbəb olur. bu da kişilər üçün bəyənilən əməl deyildir.[19]

Bu səbəbdən də kişilərin qədr gecəsində məkruh iş tutmalarına Allah- Taala razı deyildir. Amma bununda kamil surətdə qəbulu çətindir. Çünki bu hədis qadınlara da aiddir.

Nəticə:

Bütün bu ehtimallarından belə nəticə alırıq ki, qədr gecəsində bədənə zəfəran sürtməklə Allahın rəhmət və bərəkətindən uzaq olmursan . Yəni bu o demək deyil ki, daha bəxşiş qapıları insanın üzünə bağlanır, əksinə, yalnız mələyin salamı insana şamil olmur. Hədisdə bu işin qadağan olunması, insanı o mübarək gecədə məkruh bir əməldən çəkinməsindən xəbər verir.[20]