جستجوی پیشرفته
بازدید
6390
آخرین بروزرسانی: 1397/10/24
خلاصه پرسش
دلیل اختلاف منطقیین در اقسام و ضروب منتج شکل چهارم قیاس چیست؟
پرسش
با سلام؛ در ارتباط با ضروب منتج شکل چهارم قیاس اقترانی، دو دیدگاه مطرح است. یکی دیدگاه صاحب کتاب المنطق(مظفر) که قائل به پنج ضرب منتج هستند. یکی هم نظر صاحب شرح شمسیه(قطب الدین رازی) که قائل به هشت ضرب هستند. شهید مطهری در کتاب کلیات علوم اسلامی، ج 1، بخش منطق، ظاهراً بر اساس قول شمسیه، شرایط إنتاج این شکل را اینگونه ذکر کردهاند. حالت1: ایجاب مقدمتین. کلیت صغری. حالت 2: اختلاف مقدمتین در ایجاب و سلب. کلیت یکی از مقدمتین. حال سؤالی که پیش میآید، این است که براساس قوانین اثبات إنتاج ضروب، نظر المنطق درست است یا شمسیه؟ اگر نظر المنطق درست است، در آن صورت شرایط إنتاج شکل چهارم چگونه خواهد بود؟
پاسخ اجمالی
به نظر می‌رسد منشأ اختلاف مرحوم مظفر با برخی از منطقیین در مورد ضروب منتج شکل چهارم؛ اختلافشان با آنها در شرایط این شکل است؛[1] و دلیل اختلاف در شرایط نیز این است که مظفر در بحث انواع قضایا تمام اقسام موجهات را ذکر نکرده است؛ یعنی ضرورتی برای طرح همه اقسام ندیده است؛ نتیجه عدم طرح تمام صور قضایای موجهه این می‌شود که صورت‌ها و ضروب منتج شکل چهارم کاهش یابد.[2]
خلاصه این‌که کاهش یا افزایش ضروب منتج به معنای حق یا باطل بودن یکی از آن دو نیست؛ بلکه از این‌رو است که طرح همه ضروب ضرورت دارد یا نه؛ مرحوم مظفر برای طرح بیشتر اقسام قضایا، و در نتیجه بیان تمام ضروب منتج اشکال ضرورتی ندیده است.
 

[1]. شرایط اختصاصی شکل چهارم نزد مرحوم مظفر عبارت است از: 1. سالبه‌ی جزئیه نبودن مقدمات. 2. کلی بودن صغری(مقدمه اول) در صورت موجبه بودن هر دو مقدمه. الحیدری، السید رائد، المقرر فی توضیح منطق المظفر، ج2، ص 292 - 294، قم، منشورات ذوی القربی، 1422ق.
[2] . ر. ک: همان، ص 294 - 297.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • امویان در دوران حکومت خویش چه کشورگشایی‌هایی داشتند؟
    7175 تاریخ 1395/06/01
    یکی از فعالیت‌های حکومتی بنی‌امیّه، کشورگشایی‌هایی بود که در زمان آنان رخ داد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌کنیم: الف. دوران معاویه 1. در خراسان پس از مرگ زیاد بن أبیه در سال 53 ق،[1] فرزندش عبید الله بن زیاد از ...
  • عبارت «جلاء زجاجة الأشباح» که در صلوات ابن عربی درباره امام کاظم(ع) آمده است، بیانگر چیست؟
    3135 امام کاظم ع 1400/08/19
    جدا از بررسی صحت استناد این صلوات به محی الدین ابن عربی، باید گفت که در آن صلوات، یکی از فضایل امام کاظم(ع)، این‌گونه مطرح شده است که حضرتشان «جلای شیشه اشباح» می‌باشند.[1]به نظر می‌رسد مقصود از این عبارت، اشاره به ...
  • نگاه کردن به مجسمه‌های عریان چه حکمی دارد؟
    16060 نگاه به فیلم و عکس نامحرم 1397/09/03
    اگر مجسمه‌ انسان عریان به گونه‌ای باشد که معمولاً محرّک شهوت است، نگاه عمدی به آن‌ - بنابر احتیاط - جایز نیست. ضمائم: پاسخ دفاتر مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1] حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی): اگر مستلزم ...
  • از نگاه روایات، یک شریک خوب باید دارای چه ویژگی‌هایی باشد؟
    17297 شرکت 1397/10/23
    در روایات، آدابی برای انتخاب دوستان و بایدها و نبایدهای آن بیان شده است که اگر فردی دارای برخی از خصوصیات اعلام شده نباشد، شایستگی کمتری را برای دوستی داشته و طبیعتاً شراکت با او نیز شایسته نخواهد بود؛ بنابراین در موضوع مورد نظر، ابتدا لازم است نگاهی ...
  • چرا یزید امام حسین (ع) را کشت؟
    22927 گوناگون 1387/11/27
    بسیاری از شواهد بیانگر این است که یزید بن معاویه هیچ اعتقادی به معاد و قیامت نداشته است؛ وی در طول سه سال حکومت خود اعمالی انجام داده است که نشان از بی دینی و بی اعتقادی یزید به مبدأ و معاد است؛ مانند: به شهادت رساندن امام ...
  • «طفیل بن عمرو دوسی» که بود، چگونه اسلام آورد و چرا به او «ذو النور» می‌گویند؟
    14384 تاریخ 1394/03/28
    1. «طفیل بن عمرو بن طریف» از قبیله «دوس»[1] بود که در سال‌های حضور پیامبر اسلام(ص) در مکه، به ایشان ایمان آورد. در مورد شیوه اسلام‌آوردن او می‌گویند: پیامبر خدا(ص) با قریش به ملایمت برخورد می‌کرد و تلاش می‌کرد آنها را از کفر و ...
  • بر اساس منابع شیعی، آیا می‌توانیم نام پیامبران بنی اسرائیل را بر فرزندان خود بگذاریم؟
    14350 گوناگون 1392/08/29
    بر اساس آنچه در روایات آمده است؛ ائمه اطهار(ع) نام فرزندان خود را نام پیامبران بنی اسرائیل می‌گذاشتند و با الگوبرداری از سیره و روش آن بزرگواران می‌توان نام پیامبران بنی اسرائیل را بر فرزندان خود نهاد. 1. نام امام کاظم(ع) موسی بود.[1] که ...
  • آیا امکان دارد اسامی قرآن را بیان کنید؟
    74532 علوم قرآنی 1385/11/26
    اسامی زیادی برای قرآن مجید ذکر شده است که در میان مسلمانان فقط بعضی از آنها مشهور است. البته بعضی از الفاظی که از آنها به عنوان نام‌های قرآن تعبیر می‌شود، در خود قرآن به عنوان صفت برای قرآن ذکر شده است و به خاطر همین اختلاف نظر ...
  • آیا روش فلسفی برد و کارایی اش بیشتر از روش دینی است؟
    11052 معرفت شناسی 1391/04/21
    دین مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره فرد و جامعه انسانی و پرورش انسان ها از طریق وحی و عقل در اختیار آنان قرار گرفته است. بنابر این، دین مقابل عقل نیست، بلکه دین حقیقت جامع و کاملی است که عقل نیز یکی ...

پربازدیدترین ها