Ətraflı axtarış
Baxanların
8180
İnternetə qoyma tarixi: 2011/11/24
Sualın xülasəsi
Dəyərli “Kafi” kitabındakı hədisləri Qurani-Kərimin şərh və təfsiri hesab etmək olarmı?
Sual
Məgər (şiələr) demirlər ki, “Kafi” kitabının hədislərinin çoxu zəifdir və Qurandan başqa heç bir səhih şey yoxdur?! Onda nə üçün bu sözdən sonra iddia edib deyirlər ki, “Kafi” Quranın təfsir və şərhidir, halbuki öz etiraflarına əsasən, onun rəvayətlərinin çoxu zəifdir?!
Qısa cavab

Dahi şiə alimi, böyük fəqih, imamiyənin mötəbər mühəddislərindən biri və imam Zaman (əleyhis-salam)-ın kiçik qeybət dövrü ilə müasir olan Məhəmməd ibni Yəqub Kuleyninin (rəhmətullah əleyh) yazdığı “Kafi” kitabının rəvayətlərinin əksəriyyəti çox yüksək etibar dərəcəsinə malikdir. Baxmayaraq ki, digər rəvayət məcmuələri ilə müqayisədə onda da etibarı nisbətən az olan bəzi rəvayətləri tapmaq olar.

Həm şiələrin, həm də əhli-sünnətin nəzərinə əsasən, Quran ayələrinin şərh və təfsiri ilə əlaqədar Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-dən və məsum imamlardan nəql olunan çoxlu səhih rəvayət məcmuələri mövcuddur. Dəyərli “Kafi” kitabının hədislərinin çoxu da Quran ayələrinin şərh bəyanındadır.

Ətreaflı cavab

Suala cavab vermək üçün əvvəlcə “Kafi” kitabı barəsində qısa izah verir, sonra isə həmin kitabda mövcud olan rəvayətlərin etibar dərəcəsini araşdırırıq.

“Kafi” kitabının xarakteristikası və şiə mənbələri arasında onun əhəmiyyəti

Bu kitabın müəllifi və ondakı hədisləri bir yerə toplayan – böyük mühəddis Məhəmməd ibni Yəqub Kuleynidir. O, şiənin böyük fəqihlərindən biri, imamiyyə mühəddislərinin ən etibarlısı sayılan bu alim olmaqla imam Zaman (əleyhis-salam)-ın kiçik qeybət dövründə yaşamış, o Həzrətin sonuncu naibinin vəfatından qabaq – 328-ci ildə dünyadan getmişdir. Özü təklikdə bir ensiklopediya olan bir neçə cildlik bu kitab şiələrin ən mühüm rəvayət kitablarından və şiə aləminin dördlük təşkil edən (kutubi ərbəə) “Kafi”, “Təhzib”, “İstibsar” və “Mən la yəhzuruhul-fəqih” kitablarından biri hesab olunur. Mərhum Kuleyni onun dəyərli hədislərini təqribən 20 il ərzində bir yerə toplamışdır. Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-dən və o həzrətin Əhli-beytindən nəql olunan rəvayətlərə şamil olan bu kitabda dolğun islam maarifinə və dini elmlərə ən gözəl şəkildə işarə olunmuş və gözəl tərtiblə təqdim edilmişdir.

Bu kitab üç hissədən təşkil olunmuşdur: “Üsuli-Kafi”, “Fürui-Kafi”, “Rovzeyi-Kafi”. “Kafi” kitabının tənzimində mərhum Kuleyninin üslubu hədisin sənəd silsiləsini kamil şəkildə zikr etmək əsasında olmuşdur. Amma əvvəlki rəvayətlərin sənədində işarə edilmiş olduqda, bəzən sonrakı hədislərin  sənədində işarə edilmir.

Kitabın şiənin mötəbər və ilkin mənbələri ilə fasiləsi çox az olduğundan, birbaşa o mənbələrdən əxz edildiyindən və yüksək dəqiqliyə malik olduğundan şiələrin nəzərindən xüsusi etibara malikdir. Təqribən 1000 il ərzində daim şiə alimləri və fəqihlərinin xüsusi diqqət mərkəzində olmuş, böyük şiə alimləri öz əsərlərində daim bu kitabın rəvayətlərinə istinad etmişlər.

Mərhum Şəhid Sani buyurur: “Kafi”nin hədisləri əhli-sünnətin “Sihahi sittə”dəki (onların nəzərində mötəbər sayılan altı kitab) hədislərinin məcmusundan artıqdır. Çünki “Kafi”dəki hədislərin sayı 16199-dur, lakin İbni Əsirin “Camiul-üsul” kitabında qeyd etdiyinə əsasən, əhli-sünnətin “Sihahi sittə”dəki hədislərinin məcmusu 9483 dənədir.”[1]

Bu kitabın özü və ondakı hədislərin etibarı ilə əlaqədar şiə alimlərinin sözləri bu kiçik məqaləyə sığa biləcəyindən daha artıqdır, onların yalnız bəzi hissələrinə işarə edirik:

Şeyx Mufid (rəhmətullah əleyh) bu kitab barəsində buyurur: “Kafi” kitabı şiə kitablarının ən yaxşısı və ən faydalısıdır.”[2]

Şəhid Əvvəl ləqəbi ilə məşhur olan Mərhum Məhəmməd ibni Məkki “Kafi” kitabı barəsində yazır: “Şiə aləminin hədis elmindəki “Kafi” kitabı misli olmayan bir kitabdır.”[3]

Əllamə Feyz Kaşani (rəhmətullah əleyh) buyurur: “Şiənin rəvayət kitabları arasında “Kafi” kitabı ən dəyərli, ən xatircəm, ən kamil və ən əhatəli bir kitabdır. Çünki bütün üsullara şamildir və onda artıq (lazımsız) şeylər yoxdur.”[4]

Əllamə Məclisi (rəhmətullah əleyh) buyurmuşdur: “Kafi” kitabı (şiənin) ən kamil və əhatəli hədis kitabı, şiə aləmində yazılan ən yaxşı və ən böyük kitabdır.”[5]

Nəticə:

Şiələrin məşhur nəzərinə əsasən, “Kafi”nin rəvayətlərinin əksəriyyəti yüksək etibar dərəcəsinə malikdir. Amma digər rəvayət məcmuələri kimi ondakı bəzi rəvayətlərin az etibar dərəcəsindən bəhrələnməsi də mümkündür.

Şiələr inanır ki, istisnasız olaraq bütün sözlərinə etimad oluna biləcək yeganə kitab yalnız Qurandır. Amma rical elmində mövcud olan meyarlara əsasən ayırd edilməsi mümkün olan bəzi zəif rəvayətlərin varlığını bəhanə edib ondakı çoxlu mötəbər rəvayətləri görməməzliyə vurmaq olmaz. Şərif “Kafi” kitabı rəvayətlərinin əksəriyyəti lazımi etibar dərəcəsinə malik olan kitablar cərgəsindədir. Əgər bir kəs “bu mötəbər rəvayətlərin əksəriyyəti Quran ayələrinin şərh və təfsirindədir” desə, ona irad tutmaq olarmı?! Necə ki, şiə və əhli-sünnətin nəzərinə əsasən, Peyğəmbərdən və məsum imamlardan nəql olunan digər mötəbər hədis və rəvayət məcmuələrindəki rəvayətlərin əksəriyyəti Quran ayələrinin şərh və təfsirindən ibarətdir.

Aydındır ki, bu mötəbər hədislər Quran təfsirinə nail olmaq üçün ən yaxşı yoldur. Çünki Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) və onun pak Əhli-beyti Allahın Kitabına və İslam maarifinə hamıdan artıq agah idilər.



[1] “Əl-mədxəl ila elmir-rical vəd-dirayə”, səh. 138

[2] “Dirayətun-nur” proqramı

[3] "Biharul-ənvar", 25-ci cild, səh. 67

[4] "Biharul-ənvar", 25-ci cild, səh. 67

[5] “Mir’atul-uqul”, 1-ci cild, səh. 3

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    120258 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    91511 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    71384 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    55213 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    52998 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    37827 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    26841 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    26561 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    26171 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    25254 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...