Baxanların
6544
İnternetə qoyma tarixi: 2011/09/04
Sualın xülasəsi
İbn Ərəbinin İmam Zaman (ə.c) barəsində baxışı nədən ibarətdir?
Sual
Belə deyilir ki, Mühyəddin İbn Ərəbinin İmam Zamana inancı olmuşdur, bu barədə bizi məlumatlandırmanızı xahiş edərdik.
Qısa cavab

Mühyəddin İbn Ərəbinin əsərlərini mütaliə etdikdə onun İmam Zaman (ə.c) barəsindəki inancı üzə çıxır. O, "Fütuhati-məkkiyyə" kitabının Həzrət Məhdinin axırzamandakı silahdaş və yavərlərnə həsr etdiyi 366-cı babında belə qeyd edir: “Allahın diri, sağ bir xəlifəsi vardır, o, üzə çıxar. Onun zühuru dünya zülm və sitəmlə dolu olan bir zaman baş verər və o, dünyanı düzlük və ədalətlə doldurar. Əgər dünyanın ömründən bir gündən artıq qalmasa belə, Allah həmən günü o qədər uzadar ki, o xəlifə hakimiyyətini sürsün. O, Rəsulullah (s)-in xanədan və sülaləsindəndir, cəddi Hüseyn ibn Əli ibn Əbu Talibdir”.

Bu məşhur alimin qələmə aldığı əsərlərdən biri də “Əl-viail-məxtum əlas-sirril-məktum” traktatıdır. Bu əsər Həzrət Məhdi (ə.c)-in mütləq hakimiyyətinin sonu və o Həzrətin zühuru haqqında qələmə alınmışdır.

İbn Ərəbinin Həzrət Məhdi  (ə.c) ilə bağlı fikir və inancları şiələrin fikir və inancları kimidir. Belə ki, yazır: Məhdi (ə.c) İmam Həsən Əskəri (ə)-ın övladıdır. 255-ci ilin şaban ayının ortasında dünyaya gəlmişdir. O, İsa ibn Məryəm (ə) ona qoşulana kimi diri qalacaqdır.

O, həmcinin Həzərt Məhdi (ə)-ın ismət məqamına malik olması və elminin Allah tərəfindən əta edilməsi fikrindədir.

Ətreaflı cavab

Mühyəddin ibn Ərəbinin (hicri qəməri 560-638) əsl adı Məhəmməd ibn Əli ibn Məhəmməd ibn Əhməd ibn Abdulla Hatəmi-Tayidir; Mühyəddin adı ilə tanınmışdır. Künyəsi İbn Ərəbi, ləqəbi Şeyxi-əkbərdir.

Mühyəddin Ərəbi islam dünyasının böyük ariflərindən biri, ürfan elmləri və nəzəri ürfanın təsisedicisidir. O, böyük müsəlman dünyasının geniş yaradıcılığa malik yazıcılarındandır. Ürfan alimləri arasında misilsiz və bu günə kimi rəqibsizdir. Onun əsərlərinin əsl mövzusunu ürfan, ruhun müxtəlif halətlərı, qəlbi ilhamlar və ürfanı təcrübələr təşkil etdir. Eyni zamanda, hədis, təfsir, tarix, fiqh, kimya, cüfr, astronomiya, riyaziyyat elmlərində, şer və ədəbiyyat sahəsində müxtəlif əsərlərə malikdir və bu günə kimi elm aləminə onun qələmə aldığı 500-dən çox əsər məlumdur.[1] İbn Ərəbinin çoxşaxəli şəxsiyyəti və dərin fikirləri uzun əsrlər boyu bir çox elm adamlarının diqqətini özünə cəlb etmişdir.

Ayətullah şəhid Qazi “Ünsül-müvəhhidin” kitabının haşiyəsində yazır: Şiə və sünni alimləri onun haqqında üç fikir söyləmişlər: Bir dəstəsi onu kafir elan etmişdir, məsələn: Əllamə Təftazani. Bir qurupu onu böyük övliyalardan biri saymış, kamil arif və böyük müctəhidlərdən biri hesab etmişdir. Bir sıra alimlər də onun mənəvi vilayət məqamına malik olduğunu təsdiqləmış, lakin kitablarını oxumağı haram bilmişlər.[2]

Ayətullah Cavadi Amoli yazır: İbn Ərəbinin məhşurlaşdığı zamndan bu günə kimi müxtəlif firqə və məzhəblər tərəfindən onun haqqında cürbəcür mühakimələr yüyürdülmüşdür. Hər kəs öz gümanı ilə onunla dostluq və düşmınçilik etmişdir... Bəziləri onu ən yüksək mərtəbəyə qaldırmış və məsumluq dərəcəsinə çatdırmışlar, bəziləri də onu zındıqlıq həddinə endirmişlər.[3]

Əllamə şəhid Mütəhhəri yazır: Mühyəddin Ərəbi Əndəlusdan (indiki İspaniya ərazisi- tərcüməçidən) idi. Əndəlusun əhalisi nəinki təkcə sünni idilər, hətta şiələrə qarşı inadkarlıq göstərir və onların arasında nasibilik meyilləri müşahidə edilirdi. Əhli-sünnət alimlərinin arasındakı nasibi alimlər Əndəlusludurlar. Bəlkə də Əndəlusda şiə yox idi, olsaydıda çox az idi. Mühyəddin Əndəlusludur, lakin malik olduğu ürfan dühası sayəsində inanırdı ki, yer üzü heç bir zaman vəli və höcətsiz qala bilməz. Şiələrin inanclarını qəbul etmiş, imamların və Həzrət Zəhranın (s)-ın adlarını zikr edib, Həzrət Höccətə kimi saymışdır. O, iddia etmişdir ki, mən altmış neçənci ildə Həzərtlə filan yerdə görüşmüşəm.[4]

Əllamə Həsənzadə Amoli yazır: İbn Ərəbi “Əd-dürrül-məknun vəs-sirrül-məktum” kitabında yazır: Quranın əsrarı Peyğəmbərdən sonra Əmirəl-mömininin sinəsində idi. Sonra o, bir-bir imamları sayır və Həzrət Bəqiyyətullah (ə.c)-ə yetişir. [5]

İbn Ərəbi “Ünəqaü məğrib fi xətmil-övliya və şəmsil-məğrib” kitabında sonuncu övliyanın sifət, xüsusiyyətət və üstünlükləri mövzusuna töxunarkən elə səciyyələrə işarə edir ki, onları Həzərt Məhdi (ə.c) və şiələrin on ikinci imamından başqa heç bir kəsdə görmək olmaz. O, həmin kitabın sonunda açıq şəkildə xatəmül-övliyanın kim oıduğunu təyin etməyə çalışır və yazır: Şəkk yoxdur ki, İmam Məhdi əziz Peyğəmbər (s)-in xanədanındandır.[6]

O, "Fütuhati-məkkiyyə" kitabının Həzrət Məhdinin axırzamandakı silahdaş və yavərlərnə həsr etdiyi 366-cı babında belə qeyd edir: “Allahın diri, sağ bir xəlifəsi vardır, o, üzə çıxar. Onun zühuru dünya zülm və sitəmlə dolu olan bir zaman baş verər və o, dünyanı düzlük və ədalətlə doldurar. Əgər dünyanın ömründən bir gündən artıq qalmasa belə, Allah həmən günü o qədər uzadar ki, o xəlifə hakimiyyətini sürsün. O, Rəsulullah (s)-in xanədan və sülaləsindən, cəddi Hüseyn ibn Əli ibn Əbu Talibdir”.

Bu məşhur alimin qələmə aldığı əsərlərdən biri də “Əl-viail-məxtum əlas-sirril-məktum” traktatıdır. Bu əsər Həzrət Məhdi (ə.c)-in mütləq hakimiyyətinin sonu və o Həzrətin zühuru haqqında qələmə alınmışdır.[7]

İbn Ərəbinin Həzrət Məhdi  (ə.c) ilə bağlı fikir və inancları şiələrin fikir və inancları kimidir. Belə ki, yazır: Məhdi (ə.c) İmam Həsən Əskəri (ə)-ın övladıdır. 255-ci ilin şaban ayının ortasında dünyaya gəlmişdir. O, İsa ibn Məryəm (ə) ona qoşulana kimi diri qalacaqdır.[8]

O, həmcinin Həzərt Məhdi (ə)-ın ismət məqamına malik olması və elmin ona Allah tərəfindən əta edilməsi fikrindədir.[9]

Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, bir çox böyük şiə alimləri öz kitab və traktatlarında Mühyəddin ibn Ərəbiyə istinad edərək bir sıra materiallar nəql etmişlər. O cümlədən, Əllamə Əmini “Əl-qədr” kitabında əhli-sünnət mənbələrində İmam Əli (ə)-ın fəzilətləri barəsində Peyğəmbər (s)-dən nəql edilmiş hədislər barəsində axtarışlar apararkən “Mən elmin şəhəri və Əli onun qapısıdır” hədisini İbn Ərəbinin “Əd-dürrül-məknun vəs-sirrül-məktum” kitabından nəql edir.[10]



[1] - Bax: Mühyəddin ibn Ərəbi, 572-576.

[2] - Əllamə Məhdi Nəraqi, “Ünsül-müvəhhidin”, haşiyə, s. 170.

[3] - Cavadi Amoli, “Avaye-tövhid”, s. 83-84.

[4] - Mürtəza Mütəhhəri, “Məcmueyi-asar”, c. 4, s. 944.

[5] - Məhəməd Bədiği, “Qoft-qu ba Əllamə Həsanzadə”, s. 202.

[6] - “Hidayətül-üməm”, s. 25.

[7] - “Təfsiru fatihətil-kitab”, Ustad Seyid Cəlaləddin Aştiyaninin ön sözü.

[8] - Mühyəddin ibn Ərəbi, “Hidayətül-üməm” (müqəddimə), s. 24.

[9] - “Fütuhati-məkkiyyə”, c. 6, s. 50-66.

[10] - Əl-qədr”, c.6, s. 93.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    104586 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79709 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    57531 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    39939 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30648 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22180 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    21835 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21809 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20260 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20018 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...