جستجوی پیشرفته
بازدید
20143
آخرین بروزرسانی: 1399/11/12
خلاصه پرسش
دیدگاه ابن عربی در بارۀ امام زمان(عج) چیست؟
پرسش
معروف است که محى الدین عربى اعتقاد به امام زمان داشت. در این خصوص مطالبى را بفرمایید.
پاسخ اجمالی

با مطالعۀ آثار ابن عربی عقیدۀ او دربارۀ حضرت مهدی(عج) آشکار می‌گردد. ایشان در باب 366 فتوحات مکیّه که در بارۀ شناخت یاران و وزرای حضرت مهدی در آخر الزمان است، می‌نویسد: "خداوند را خلیفه‌ای است زنده‌ی موجود که ظاهر می‌گردد و ظهورش در زمانی اتفاق می‌افتد که دنیا پر از جور و ستم باشد و او دنیا را پر از عدل و قسط می‌فرماید. اگر از عمر دنیا نماند مگر یک روز، خداوند آن‌را طولانی می‌گرداند تا آن خلیفه‌ ولایت کند، او از عترت رسول الله(ص) و جدش حسین بن علی بن ابی‌طالب است".

یکی از آثار ابن عربی رساله‌ای است به نام الوعاء المختوم علی السر المکتوم که در شئون ختم ولایت مطلقه‌ی مهدی موعود(ع) و نحوۀ ظهور آن‌حضرت تالیف، شده است.

نظر ابن عربی دربارۀ حضرت مهدی(عج) مانند شیعه است، چنان‌که می‌گوید: همانا مهدی(ع) فرزند امام حسن عسکری(ع) است و در نیمۀ شعبان سال 255 ق متولد شد و او باقی خواهد بود تا آن‌که عیسی بن مریم(ع) بدو بپیوندد. وی هم‌چنین قائل به عصمت حضرت مهدی(ع) است و علمش را از طریق تنزیل الهی می‌داند.

پاسخ تفصیلی

نام اصلی محی الدین عربی، محمد بن علی بن محمد بن احمد بن عبدالله حاتم طائی، معروف به محی الدین، کنیه‌اش ابن عربی و ملقب به شیخ اکبر (560- 638 ق) است.[1]

محی الدین عربی از عرفای بزرگ اسلام و از پایه‌گذاران علوم عرفانی و عرفان نظری است. وی از پرکارترین نویسندگان جهان اسلام است. در بین عارفان مسلمان کم نظیر است. موضوع اصلی رسالات او عرفان، حالات، واردات و تجارب قلبی است، ولی در عین حال در علومی؛ مانند حدیث، تفسیر، سیره، فقه، کیمیا، جفر، نجوم، حساب، جمل و شعر، صاحب اثر است و تاکنون بیش از 500 اثر از وی شناسایی شده است.

شخصیت ابن عربی از نگاه عالمان شیعی

شخصیت کثیر الابعاد ابن عربی و افکار عمیق وی، در طول قرن‌های متمادی، بسیاری از رجال علم و دین را به سوی خود کشاند.

  1. شهید محراب آیت الله قاضی در پاورقی کتاب انیس الموحدین، می‌نویسد: علمای شیعه و سنی در حق وی سه قول بیان کردند: جمعی مانند علامه تفتازانی او را تکفیر کردند. عده‌ای وی را از اکابر اولیا دانسته، بلکه او را از جمله عرفای کامل و اعاظم مجتهدین به شمار آوردند، و جمعی دیگر به ولایت او قائل شده، ولی مطالعۀ کتاب‌های او را حرام دانستند.[2]
  2. آیت الله جوادی آملی می‌نویسد: داوری‌های گوناگون پیرامون ابن عربی از زمان شهرتش تاکنون، از سوی صاحبان مذاهب و نحله‌ها، ابراز شده است. هر کس از ظن خود با وی مهر و قهر دارد... بعضی او را در بالاترین درجه‌ی حفظ و در حد عصمت می‌ستایند و برخی نیز او را در حد زنادقه می‌شناسند.[3]
  3. در همین راستا، علامه شهید مطهری می‌نویسد: محی الدین عربی، اندلسی است و اندلس جزو سرزمین‌هایی است که اهالی آن نه تنها سنی بودند، بلکه نسبت به شیعه عناد داشتند و بویی از ناصبی‌گری در آنها بود و در میان علمای اهل تسنن، علمای ناصبی، اندلسی هستند و شاید در اندلس شیعه نداشته باشیم و اگر داشته باشیم خیلی کم است. محی الدین، اندلسی است، ولی روی آن ذوق عرفانی که دارد معتقد است، زمین هیچ‌گاه نمی‌تواند خالی از ولی و حجت باشد، وی نظر شیعه را قبول کرده و اسم ائمه و حضرت زهرا(س) را ذکر می‌کند تا می‌رسد به حضرت حجت و مدعی می‌شود که من در سال شش‌صد و چند، حضرت را در فلان‌جا ملاقات کردم.[4]
  4. علامه حسن زاده آملی می‌نویسد: ابن عربی در کتاب الدر المکنون و السر المکتوم، می‌گوید: اسرار قرآن بعد از پیغمبر نزد امیرالمؤمنین بود و بعد یک یک ائمه را می‌شمارد تا می‌رسد به حضرت بقیة الله(عج).[5]

امام مهدی از نگاه ابن عربی

ابن عربی در کتاب عنقاء مغرب فی ختم الاولیاء و شمس المغرب، در توصیف خصایص، شروط و کمالات خاتم الولایة به نقل امتیازاتی می‌پردازد که آنها را جز در شخص حضرت حجت(عج) و امام دوازدهم شیعیان نمی‌توان یافت، وی در آخر همان کتاب به تعیین صریح خاتم الاولیاء پرداخته، می‌گوید: بدون تردید امام مهدی منسوب به خاندان نبی اکرم(ص) است.[6]

ایشان در باب 366 فتوحات مکیّه که پیرامون معرفت یاران و وزرای حضرت مهدی در آخر الزمان است، این چنین می‌نویسد: خداوند را خلیفه‌ای است زنده موجود که ظاهر می‌گردد و ظهورش در زمانی اتفاق می‌افتد که دنیا پر از جور و ستم باشد و او دنیا را پر از عدل و قسط می‌فرماید. اگر از عمر دنیا نماند مگر یک روز، خداوند آن‌را طولانی می‌گرداند تا آن خلیفه ولایت کند، او از عترت رسول الله(ص) و جدش حسین بن علی بن ابی‌طالب است.

یکی از آثار شیخ اکبر ابن عربی رساله‌ای است به نام الوعاء المختوم علی السر المکتوم که در شئون ختم ولایت مطلقه‌ی مهدی موعود(ع) و نحوه‌ی ظهور آن‌حضرت تألیف، شده است.[7]

نظر این عربی دربارۀ حضرت مهدی(عج) مانند شیعه است، چنان‌که می‌گوید: همانا مهدی(عج) فرزند امام حسن عسکری(ع) است و در نیمۀ شعبان سال 255 ق متولد شد. او باقی خواهد بود تا آن‌که عیسی بن مریم(ع) بدو بپیوندد.[8]

وی هم‌چنین قائل به عصمت حضرت مهدی(عج) است و علمش را از طریق تنزیل الهی می‌داند.[9]

گفتنی است که بسیاری از علمای بزرگ شیعه، در آثار و تألیفات خویش، از محی الدین عربی، مطالبی را به عنوان استشهاد نقل کرده‌اند، از آن جمله: علامه امینی در کتاب الغدیر تحت عنوان احادیث نبوی در فضایل امام علی(ع) در منابع اهل‌سنت؛ "حدیث انا المدینه العلم و علی بابها" را از کتاب الدر المکنون ابن عربی نیز نقل کرده است.[10]


[1]. «دیدگاه برخی علما در مورد محی الدین ابن عربی»، 12955؛ «شیعه یا سنی بودن ابن عربی»، 3318؛ «مدح و ستایش عرفانی ابن عربی از امام علی(ع)»، 90593؛ «نظر ابن عربی درباره «یس» و «ص»»، 74261.

[2]. نراقی، مهدی، انیس الموحدین، پاورقی، ص 170.

[3]. جوادی آملی، عبدالله، آوای توحید، ص 83- 84.

[4]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج 4، ص 944، تهران، صدرا.

[5]. بدیعی، محمد، گفتگو با علامه حسن زاده، ص 202.

[6]. ابن عربی، عنقاء مغرب فى ختم الاولیاء و شمس المغرب، محقق، مصحح، عاصم ابراهیم الکیالى الحسینى الشاذلى الدرقاوى‏، ص 4، بیروت، دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول، 1426ق.

[7]. تفسیر فاتحة الکتاب، مقدمه، آشتیانی، سید جلال الدین، ص 13، پاورقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ویرایش دوم، 1377ش.

[8]. عنقاء مغرب فى ختم الاولیاء و شمس المغرب، ص 91.

[9]. ابن عربی، فتوحات مکیه، ج 3، ص 335، بیروت، دار صادر، چاپ اول، بی‌تا.

[10]. امینی، عبد الحسین، الغدیر، ج 6، ص 93، قم، مرکز الغدیر، چاپ اول، 1416ق.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    640878 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    469353 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    466595 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    423326 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    394840 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    393068 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    352214 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    338735 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    327045 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    310654 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...