Baxanların
3439
İnternetə qoyma tarixi: 2010/03/13
Sualın xülasəsi
: Гуранда ҝәлән: “Диндə мəҹбуријјəт јoxдур. Артыг дoғрулуг (имaн) aзғынлыгдaн (күфрдəн) aјырд eдилди.” – ајәси мүхтәлиф тәфсирләрдә неҹә бәјан олунуб?
Sual
Гуранда ҝәлән: “Диндə мəҹбуријјəт јoxдур. Артыг дoғрулуг (имaн) aзғынлыгдaн (күфрдəн) aјырд eдилди.” – ајәси мүхтәлиф тәфсирләрдә неҹә бәјан олунуб?
Qısa cavab

Мүхтәлиф тәфсирләрә әсасән, бу ајәнин мәнасы вә мәфһуму һаггында беш нәзәријјә вар. Ән сәһиһ нәзәријјә будур ки, ајә үмуми мәна кәсб едиб, бүтүн бәшәрә вә инсанијјәтә аиддир. О да будур ки; дин, бир сыра гәлби етигад вә гајдалардан ибарәтдир ки, онда мәҹбуријјәт гејри-мүмкүндүр. Инсан һәмишә мухтар вә ихтијар саһибидир. Бу сөзүн өзү бәзи мәҹбуријјәт нәзәријјәсини ирәли сүрәнләрә ҹавабдыр ки, јазырлар; “инсан, ислам вә ја күфрүн, ибадәт вә ја ҝүнаһын вә саир әмәлләрин гәбулунда мәҹбурдур”. Һәмчинин, ајәнин ардында ҝәлән мәнаны нәзәр алмагла “мүфәввизә”(сырф азад) нәзәријјә саһибләринә дә гәти шәкилдә мөһкәм дәлиллә ҹаваб верилир. Онлар дејирләр: “Аллаһ-таала инсаны хәлг етдикдән сонра бүтүн ишләри онун өзүнүн өһдәсинә гојмуш вә өзү Гијамәт ҝүнүнә кими кәнара чәкилмишдир.”  Чүнки, ајәнин ардында вә мәнасындан белә бир нәтиҹә ајдын шәкилдә, әлә ҝәлир ки, Аллаһ ганунуна ҝөрә, һәр бир шеј Онун маликијјәт вә гүдрәтиндә олуб, бу гүдрәтдән хариҹ дејилдир.

     Башга сөзлә десәк, инсанларын Аллаһа иман ҝәтирмәси мәҹбуријјјәт вә зорла олмадығы кими, һеч бир шеј Аллаһ-тааланын гүдрәт вә вилајәтиндән кәнарда гала билмәз. Әксинә, илаһи гануна әсасән, әҝәр инсан тағут вә залимдән үз дөндәриб, Аллаһ-таалаја иман ҝәтирсә, сәбәб вә нәтиҹә ганунуна ҝөрә ән мөһкәм бир дајаға әл атмыш, сонракы мәрһәләләрдә һидајәт јолунда мөһкәм дајага сөјкәнмәклә гаранлыглардан нура тәрәф ниҹат тапар. Диҝәр тәрәфдән, илаһи гануна әсасән, һәр кәс Аллаһын варлығына дәлаләт едән бүтүн бу ајдын дәлиләрдән сонра јенә дә Она гаршы күфр етсә, о заман инсан нурдан чыхыб гаранлыға тәрәф һәрәкәтдә олар. Беләликлә, инсанын сечим ихтијары олмасына бахмајараг, нәтиҹә вә һасил әлә ҝәтирмәкдә һеч бир гүдрәтә малик дејил, јалныз Аллаһын ганунуна табедир. Нәтиҹә етибары илә белә демәк олар ки, гејд олунан ики ајә мәсум Имамларымызын (әлејһимуссалам) гејд етдији кими бу мәсәләри ачыглајыр ки, инсан “нә мәҹбурдур вә нә дә сырф азад”. Бәлкә дә бу ики ишин арасында гәрар тутмушдур”

Ətreaflı cavab

   Ајәнин сона кими мәнасы беләдир: “Диндə мəҹбуријјəт (зoрaкылыг) јoxдур. Артыг дoғрулуг (имaн) aзғынлыгдaн (күфрдəн) aјырд eдилди. Һəр кəс Тaғуту  инкaр eдиб Аллaһa имaн ҝəтирсə, o, aртыг (гырылмaг билмəјəн) əн мөһкəм бир ипдəн (дəстəкдəн) јaпышмыш oлур. Аллaһ (һəр шeји oлдуғу кими) eшидəндир, билəндир!” [1]

Ајәнин мәнасыны бәјан етмәздән әввәл ики мәсәләни гејд етмәк лазымдыр:

1.             Сөзләри мәнасы:

 “Икраһ” сөзү, бир нәфәри зорла бир ишә мәҹбур етдикдә ишләнир. “Рошд” сөзү, һидајәт, ниҹат, мәсләһәт вә камал мәнасында ишләнир.[2] Бу сөзүн мүгабили “ғәјј” сөзү олуб, һәлакәтә тәрәф ҝетмәк мәнасындадыр.[3] Әлламә Тәбатәбаи јазыр: “рошд” сөзү әрәбҹә әсл һәгигәтә јетишмәк, һәгигәтә чатмаг вә јолун ортасында олмаға дејилир. Бунун мүгабилиндә исә “ғәјј” сөзү дурур. Беләликлә, “рошд” вә “ғәјј” сөзләри һидајәт вә зәлаләт мәналарында бир-бирләринә зидд мәнада ишләнир.[4]

2.             Мүфәссирләрин нәзәри:

   Үмуми шәкилдә, ““диндə мəҹбуријјəт (зoрaкылыг) јoxдур.” –ҹүмләсинин мәнасында мүфәссирләр арасында беш нәзәријјә вар вә тәртиблә бунлардан ибарәтдир: 1) Әҝәр бир нәфәр дөјүшдән сонра ислама ҝәлсә демәјин ки, исламы мәҹбур гәбул етди.[5]  2) Ајә, Әһли-Китабын һаггында  назил олуб. Белә ки, онлардан ҹизјә алдыгдан сонра исламы гәбул етмәјә мәҹбур етмәјин.[6]   3) Ајәдән мәгсәд бүтүн кафирләр нәзәрдә тутулур. Сонрадан дөјүш[7] вә ҹиһад[8] ајәләри илә нәсх (ләғв) олунур. 4) Ајәдән мәгсәд әнсардан мүәјјән бир дәстәдир.[9] Ајәнин назил олма сәбәби һаггында бир нечә әһвалат нәгл олунур. Онлардан бири будур ки, мүсәлман әнсарлардан биринин гара дәрили бир гулу вар иди. О, бу гула исламы гәбул етдирмәкдән өтрү чох сыхынтыја салырды. 5) Бир дәстә мүфәссирләр исә белә нәзәр верирләр ки, бу ајә үмуми шәкилдә бүтүн инсанлар һаггында назил олуб. Јазырлар: Дин, гәлби вә етигады бир мәсәлә олуб, онда мәҹбуријјәт вә зоракылыг гејри-мүмкүндүр. Инсан исә мухтар вә ихтијар саһибидир. Бу нәзәријјә, хүсусилә мүасир заманда, мүфәссирләр тәрәфиндән гәбул едилир.[10] Белә нәзәрә ҝәлир ки, бу нәзәријјәләрин сонунҹусу даһа сәһиһ вә мәнтигидир. Беләликлә, Гуранда бу ајәдән заһирдә белә мәна әлә ҝәлир ки,  исламда мәҹбуријјәт вә ирадәсиз әгидә јохдур. Она ҝөрә ки ајәдә гејд олундуғу кими һәгигәт вә зәлаләт јолу ајдындыр. Инсан иманы гәбул етмәклә күфр етмәкдә азаддыр. Һәр ким истәсә бу јолу, истәмәсә диҝәрини гәбул едә биләр. Һәчинин, ајәнин әввәлиндән вә сонундан белә бир әсл ганун әлә ҝәлир ки, мәсум Имамларын (әлејһимуссалам) јолу, “нә сырф  иҹбар вә нә дә сырф азад” јолу олмушдур. Бу мәнтиг дүнја сијасәтиндә, игтисадијјатында вә сијасәт елмләриндә дә истифадә олунур.[11] Чүнки, әввәлки ајәдә төвһиддән там ајдынлыг верилмишдир. Фитрәти сағлам олан һәр бир кәс азҹа диггат вә тәфәккүрлә асанлыгла баша дүшәр ки, һәгигәт нәдир. Амма, бәзи гәрәзли шәхсләрин ајәдән башга мәна чыхармаг истәмәләрини нәзәр алараг, бу вә сонракы ајә васитәсилә үмуми вә әсас бир ганун васитәсилә онларын бу јолуну бағламышдыр. Башга сөзлә десәк, ајә, бәзиләринин исламы ја күфрү гәбул етмәкдә, јахуд ибадәт вә ҝүнаһ әмәлдә мәҹбур олдуғуна иддиа етмәсинә мөһкәм бир рәдд ҹавабыдыр. Ајә нишан верир ки, мәсәлә һеч дә белә дејилдир.[12]  Аллаһ-таала һеч бир әмәлдә кимәсә мәҹбур вә зор етмир. Диҝәр тәрфдән, мүфәввизә әһлинин белә бир иддиасы ки, “Аллаһ-таала инсаны хәлг етдикдән сонра бүтүн ишләри онун өзүнүн өһдәсинә гојмуш вә өзү Гијамәт ҝүнүнә кими кәнара чәкилмишдир.” – Аллаһ-таала төвһид дәлили илә мәсәләни елә бәјан етмишдир ки, бу мәсәләдә һеч кимин зәррә гәдәр шәкки вә шүбһәси олмасын. Бу әгидә саһибләриндән, мөтәзили Әби Мүслүм вә Гәфали ајәнин мәнасында дејирләр: “Аллаһ-таала, иман мәсәләсиндә иши нә мәҹбуријјәт вә нә дә зора тәјин етмишдир. Әксинә, иман ҝәтирмәк јалныз инсанын өз имкан вә ихтијарына гојмушдур. Бунунла да кафирин өз күфрүнда галмасында һеч бир дәлили олмур. Әҝәр о, өз күфрүндә галса бу онун өзүнүн зор вә иҹбарла нәфсини бу һаләтдә сахламасынын нәтиҹәсидир. Амма ајәдә бујурур: “диндә мәҹбуријјәт јохдур” – буну неҹә изаһ едәк? Бу барәдә дејирләр: Ајә демәк истәјир ки, онлары иман ҝәтирмәјә мәҹбур етмәјин вә зор ишләтмәјин чүнки, дүнја имтаһан дүнјасыдыр. Мәҹбуријјәт вә зор исә имтаһан илә фәрг едир.”[13]  Амма ајә онларын бу тәфәккүрүнүн зиддинә мөһкәм дәлилдир. Она ҝөрә ки, ајәдә әввәлҹә мәҹбурән күфрә дүшмәк мәсәләсини сәһв һесаб етдикдән сонра бәјан олунур: “Һəр кəс Тaғуту инкaр eдиб Аллaһa имaн ҝəтирсə, o, aртыг (гырылмaг билмəјəн) əн мөһкəм бир ипдəн (дəстəкдəн) јaпышмыш oлур. Аллaһ (һəр шeји oлдуғу кими) eшидəндир, билəндир!”  Һәмчинин, сонракы ајәнин вилајәт вә илаһи гануна ишарә олдуғуну нәзәрә алсаг белә нәтиҹә алырыг ки,  Аллаһын ганунуна ҝөрә, һәр бир шејин Онун маликијјәт вә гүдрәтиндә олуб бу гүдрәтдән хариҹдә олмамасыдыр. Башга сөзлә десәк, инсанларын Аллаһа иман ҝәтирмәси мәҹбуријјјәт вә зорла олмадығы кими, һеч бир шеј Аллаһ-тааланын гүдрәт вә вилајәтиндән кәнарда гала билмәз. Әксинә, илаһи гануна әсасән, әҝәр инсан тағут вә залымдән үз дөндәриб, Аллаһ-таалаја имана тәрәф үз ҝәтирсә, сәбәб вә нәтиҹә ганунуна ҝөрә ән мөһкәм бир дајаға әл атмыш, сонракы мәрһәләләрдә һидајәт јолунда мөһкәм дајага сөјкәнмәклә гаранлыглардан нура тәрәф ниҹат тапар. Диҝәр тәрәфдән, илаһи ганунуа әсасән, һәр кәс Аллаһын варлығына дәлаләт едән бүтүн бу ајдын дәлиләрдән сонра јенә дә Она гаршы күфр етсә, о заман нурдан чыхыб гаранлыға тәрәф һәрәкәтдә олар. Беләликлә, инсанын сечим ихтијары олмасына бахмајараг, нәтиҹә вә һасил әлә ҝәтирмәкдә һеч бир гүдрәтә малик дејил, јалныз Аллаһын ганунуна табедир.

   Сөјләниләнләрдән белә нәтиҹә алыныр: Бу ганун әлә ҝәлир ки, ајәнин әввәлиндә ҝәлән “диндә мәҹбуријјәт јохдур” ифадәси, мәсум Имамларымызын (әлејһимуссалам) бујурдуғу “нә сырф иҹбар” сөзүнә, ајәнин давамындакы “Һəр кəс Тaғуту  инкaр eдиб....” ифадәси исә “нә сырф азад” ганунуна ишарә едир вә биздән өтрү һәгигәт јолунун бәјан едир.



[1] Бәгәрә сурәси-256

[2] Гурши,Сејјид Әли Әкбәр, Гамус Гуран, 3-ҹү ҹилд, сәһ-100.

[3] Гурши,Сејјид Әли Әкбәр, Гамус Гуран, 5-ҹи ҹилд, сәһ-131.

[4] Әлламә Тәбатәбаи, Тәфсир Әл-Мизан, 2-ҹи ҹилд, сәһ-342.

[5] Әлламә Тәбәрси, Тәфсир Мәҹмәул-Бәјан, 2-ҹи ҹилд, сәһ-126, Шејх Әбул-Фәтһ

азы, Тәфсир Разы, 2-ҹи ҹилд, сәһ-330.

[6] Амили Ибраһим, Тәфсир Амили, 1-ҹи ҹилд, сәһ-515-516. Тәфсир Мәҹәмул-Бәјан; Тәфсир Кәшшаф, Земәхшәри, 1-ҹи ҹилд, сәһ-487.

[7] Төвбә сурәси-5 “Лaкин əҝəр (кафирләр) төвбə eтсəлəр, нaмaз гылыб зəкaт вeрсəлəр, oнлaры сəрбəст бурaxын (ишиниз oлмaсын). Һəгигəтəн, Аллaһ бaғышлaјaндыр, рəһм eдəндир!

[8] Төвбә сурәси-73. “ Јa Пeјғəмбəр! Кaфирлəрə вə мүнaфиглəрə гaршы вуруш! Oнлaрлa сəрт дaврaн! Oнлaрын мəскəни Ҹəһəннəмдир. Oрa нə пис јeрдир!”

[9] Тәфсир Мәҹмәул-Бәјан, Тәфсир Кәшшаф, Тәфсир Нүмунә. Мәкарим Ширази, 2-ҹи ҹилд, сәһ-279-280.

[10] Тәфсир Мәҹмәул-Бәјан, Тәфсир Кәшшаф, Тәфсир Нүмунә.

[11] Кафи, 1-ҹи ҹилд, сәһ-160, баб ҹәбр вә гәдәр.

[12] Тәјјиб, Сејјид Әбдүл-Һүсејн, Әтјәбул-бәјан дәр тәфсир Гуран, 3-ҹү ҹилд, сәһ-18.

[13] Фәхр Рази, Тәфсир Кәбир, 11 ҹилдлик, 3-ҹү ҹилд, сәһ-18.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Müqəddəs məkanlarda yatmağın kökmü nədir?
    2537 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/10/09
    İmamların ziyarətgahları və məzhəbi məkanlar bütün müsəlmanların hörmət göstərdikləri yerlər olmuşdur. Çünki bu məkanlara hörmət orada dəfn olunan İmam və böyüklərə hörmət əlamətidir. Buna görə bu məkanlarda onlara hörmətsizliyə səbəb olan bəzi hərəkətlərdən çəkinmək lazımdır. Lakin fiqhi və şəri cəhətdən belə məkanlarda, məscidlərdə və s yatmağın eybi yoxdur. Yəni ...
  • Dinlə elm arasında necə uyğunluq yaratmaq olar?
    3209 Din fəlsəfəsi 2011/06/27
    Din və elmi iki zidd yol hesab edənlər ilahi dinləri, xüsusilə aydın İslam dinini düzgün tanımamışlar. Bundan əlavə diqqət etməmişlər ki, dinin təsir dairəsi elm və texnologiyanın təsir dairəsindən tam surətdə fərqlidir və təsir dairələrinin fərqliliyi, ziddiyət anlamına gəlmir. Din üç hissədə: İnsanın özü ilə əlaqəsi, insanın başqaları ilə rabitəsi ...
  • Секулјаризм тәрәфдарларынын әсас мүддәалары һансылардыр?
    4398 Təzə kəlam 2009/11/10
    Дини сијасәтдән ајыран секулјар фикирләр әсасән, ики гисмә бөлүнүр:Дин вә мәзһәбиндән асылы олмајараг һәр бир секулјар фикирли инсанын әсасландығы мүддәалар. Јалныз мүсәлман дүнјасына хасс секулјар тәфәккүр тәрзи ...
  • “Maidə” surəsinin 3 və 67-ci ayələri eyni bir hadisə ilə əlaqədar nazil olduğu halda nə üçün aralarında fasilə düşmüşdür?
    6703 تبلیغ و گفتگو 2012/06/23
    “Maidə” surəsinin 3-cü və 67-ci ayələri arasında xüsusi əlaqə vardır ki, onların məzmununa, tarixi Qədr-xum hadisəsinə, habelə ayələrin şəni-nüzuluna və bu ilahi kəlamın müsəlmanlara çatdırılmasının mühüm və həssas məsələ olduğuna diqqət yetirməklə mətləb tamamilə aydınlaşır. Bir-biri ilə əlaqədar olan bu iki ayənin nə üçün Quranda fasilə ilə ...
  • Rəf hədisi nədir?
    3568 Hədis elmləri 2012/01/08
    Rəf hədisi, Peyğəmbərdən (s) iki hədisin ünvanıdır. Onlardan birinin mənası məxsus vəziyyətdə İslam dinində təklifin və ya mükəlləfin bəzi işlərindən təklifi və bəzi təsirlərin götürülməsi və başqa birisi isə müəyyən şəxslərə təklifin və bəzi hökmlərin inkar olunmasına aiddir.Birinci hədis, şiənin keçmiş və müasir mötəbər mənbələrinin ...
  • Нәјә ҝөрә Гуранын бәзи ајәләри илаһи пејғәмбәрләрин исмәти илә фәрглидир? Изаһ един?
    4750 Qədim kəlam 2010/06/22
    Јухарыдакы суалын ҹвабыны белә вермәк олар:1.“Исмәт” (ҝүнаһсызлыг) мәсум шәхсин хүсуси бир нәфси һаләтидир ки, инсанын ҝүнаһдан вә чиркин әмәлләрдән үз дөндәрмәсинә сәбәб олур вә инсанын ихтијарыны әлиндән алмадан, јахуд, ону мәҹбур етмәдән ону һәр ҹүр хәта вә ...
  • Aya Quranın hər bir ayəsinin dərman hökmü vardır?
    2939 Təfsir 2012/04/18
    Allah Taala, müxtəlif ayələrdə Quranın möminlər üçün şəfa vəsiləsi olduğunu bildirmişdir.[1] Bir çox ayə və rəvayətlərdən və o cümlədən təfsirlərdən istifadə olunur ki, şəfadan məqsəd, çirkin əxlaqların məhv olunması və mənəviyyata doğru qədəm götürüb Allaha yaxın olmaqdır.[2] Amma bir ...
  • Son zamanda gələn insanların hamısı mömin və behişt əhlidirmi?
    2824 Təfsir 2011/08/23
     İmamZamanın (əc) dövründədəhəmgünahkarvəcəhənnəmliyəlayiqvəhəmdəbehişlikvə
  • Müslim ibn Əqilin qızlarının adı nə idi?
    5844 تاريخ بزرگان 2011/05/31
    Cənab Müslim ibn Əqilin həyatı barəsində olan kitabların hamısını araşdırarkən, bu nəticə ələ gəlir ki, cənab Müslimin Atikə və Həmidə adında iki qızı olubdur. Atikə Kərbəla hadisəsində Aşura günü düşmən xeymələrə hücum edərkən şəhid olur. Amma Həmidə Kərbəla əsirləri karvanında olub və cənab Müslimin nəsli yalnız onun vasitəsi ilə davam ...
  • Namazda səcdə halında farsca söhbət etməyin hökmü nədir?
    2215 • دیگر احکام مرتبط با نماز 2014/05/20
    1.Namazı batil edən əməllərdən biri namazda qəsdən danışmaqdır. Yəni, namaz qılan şəxs əgər namaz halinda qədsən bir cümlə, bir kəlmə və hətta, iki hərfdən ibraət bir kəlmə də dilinə gətirsə, namaz batildir. Hətta, bəziləri ehtiyat vacib[1] bilirlər ki, mənası olmayan iki hərfdən ibarət bir ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    104636 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    79742 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    57584 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    40013 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    30676 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    22186 Təzə kəlam 2010/12/07
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    21938 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    21817 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    20279 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    20036 Qədim kəlam 2011/02/15
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...