Ətraflı axtarış
Baxanların
4788
İnternetə qoyma tarixi: 2011/11/03
Sualın xülasəsi
Mən bir tələbə olaraq kapitalist atamdan və sərvətindən necə faydalana bilərəm? Atamın sərvətindən istifadə edə bilərəmmi?
Sual
Mən bir tələbə olaraq kapitalist atamdan və sərvətindən necə faydalana bilərəm? Atamın sərvətindən istifadə edə bilərəmmi?
Qısa cavab

Ata-ananın hüququna riayət etmək zəruridir və insan onun sayəsində mənəvi təkamülə çata bilər. Ata-ananın sərvətindən istifadə xüsusunda iki nöqtə mühümdür:

A)            Ata-ananızın mal və sərvətinin haram olduğunu yəqin bildiyiniz halda ondan istifadə etmək və ya başqalarına bağışlamaq olmaz.

B)            Ata-ananın sərvəti halal olduğu təqdirdə onların icazə və razılığı çərçivəsində zaman, məkan, ictimai və əxlaqi şəraitləri nəzərdə tutmaqla ondan faydalanmaq olar.

Ətreaflı cavab

İslam dininin əhəmiyyət verdiyi əxlaqi məsələlərdən biri ata-ananın hüququna riayət məsələsidir. İnsan onun sayəsində mənəvi təkamülə yetişə bilər. Allah-Taala valideynlərə ehtiramı, onunlara itaət etməyi (şəri çərçivədən çıxmamaq şərtilə) Quranını bir çox ayələrində əmr etmişdir.[1],[2]

Ata-ananın sərvətindən istifadə xüsusunda iki nöqtə mühüm əhəmiyyət kəsb edir:

A)            Ata-ananızın mal və sərvətinin haram olduğunu yəqin bildiyiniz halda ondan istifadə etmək və ya başqalarına bağışlamaq olmaz.

B)            Ata-ananın sərvəti halal olduğu təqdirdə vəzifəniz fərqlidir. Valideynlərinizin sərvətindən onların icazə və razılığı olmaq şərti ilə aşağıdakı nöqtələrə riayət etməklə istifadə edə bilərsiniz:

Birincisi: hər bir insan üçün, xüsusil ilə tələbə üçün ən mühüm sərmayə onun izzəti və başqalarından hətta ata-ananın sərvətindən asılı olmamasıdır. Nəfsin izzət və böyüklüyü insan ruhunun elə bir nöqtəsidir ki, İslam dini insan əxlaqının təkamülü və dirçəlişi üçün ona əl qoymuşdur. Allah-Taala buyurur: “İzzət yalnız Allaha, rəsuluna və möminlərə məxsusdur.”[3] Həmçinin İslam peyğəmbəri (s) buyurub: “Ehtiyaclarınızı istəyin lakin izzətinizi əldən verməyin.”[4]

İzzətdən bəhrələnməyin keyfiyyəti və onda ifrat və təfrit etmək xüsusunda şəhid Mürtəza Mütəhhəri “Əxlaq fəlsəfəsi” kitabında deyir: “Bəziləri də mümkündür həddi aşaraq hətta ehtiyaclı olduqları təqdirdə bir kəsə ehtiyaclarını söyləməsinlər. (Halbuki) Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:

«اطلبوا الحوائج»

“Ehtiyaclarınızı istəyin” lakin “izzət”inizi əldən verməyin. Ehtiyaclarınızı dost-aşnaya (və ya ata-anaya) dediyiniz zaman şərəf və izzətiniz tapdalanmayanadək irəli gedin. İzzət və böyüklüyünüzə xələl gələn hallarda durun. Belə olmaqdansa ehtiyaclı və yoxsul olmaq daha yaxşıdır.”[5]

İkincisi: Diqqət etməlisiniz ki, ata-ananız öz sərvətlərindən istifadə üçün sizə hansı həddə; yalnız sizin istifadənizə yoxsa Allah yolunda başqalarına da bağışlamağa icazə verirlər.

Başqalarına bağışlamağa icazəniz varsa və ya valideynləriniz digərlərinə kömək etməkdə sizin dəstəyinizi umurlarsa, onlara dəstək olmaq, onlarla məsləhətləşmək mövzusunda səhlənkarlığa yol verməyin. Eyni halda ki, özünüz ailə büdcəsindən bəhrələnirsiniz, ata-ananıza da Allah verən sərvətdən düzgün və dini qanunları çərçivəsində istifadə etmələrində və büdcələrini ən səmərəli işlərə yatırmalarında dəstək olun.

Əgər ata kapitalından yalnız sizə istifadə etmək izni verilibsə, tələbə şəninə uyğun, zaman və məkanı, yaşayış mühitini, fərdlərin (elmi və ailədən aslılıq baxımından) şəraitlərini və digər fərqli şəraitləri nəzərə alaraq ailə büdcəsindən yararlana bilərsiniz.

Üçüncüsü: Hər bir şəxs halal sərvətdə də ehtiyatlı olmalıdır. Məhz halal sərvət olduğuna görə onu meyl və istəklərə uyğun istənilən keyfiyyətdə istifadə etmək düzgün deyil. Hədislərdən haram sərvətdə əzab, halal malda isə hesab-kitab olduğu istifadə olunur.[6] Bu üzdən insan ixtiyarında olan halal sərvəti düzgün və şəriət qanunlarına uyğun şəkildə məsrəf etməlidir. Bu hamının xüsusilə dini alimlərin, dini maarif axtarışında, elm tələbində olanların çiynində ağır bir məsuliyyətdir.



[1] - “İsra”, 33-34;

«وَ قَضى رَبُّکَ اَلاّ تَعْبُدُوا اِلاّ اِیّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ اِحْساناً ...، فـَلا تـَقـُلْ لَهـُما اُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَریماً * وَاخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَالرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانى صَغیراً»

“Ənkəbut”, 8

«وَ وَصَّیْنَا الاِْنْسانَ بِو الِدَیْهِ حُسْناً»

[2] - Oxşar göstərici: Valideyn əmrləri və övladların vəzifələri, sual: 522 (sayt:584)

[3] - “Münafiqun”, 8

«ولله العزة و لرسوله والمؤمنین...»

[4] - “Nəhc əl-fəsahə”, hədis 325, səh. 64

«اطلبوا الحوائج بعزة الانفس».

[5] - Şəhid Mürtəza Mütəhhəri, “Əxlaq fəlsəfəsi”, səh. 124

[6] - “Bihar əl-Ənvar”, cild. 44, səh. 138

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163207 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155908 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118035 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110232 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100302 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91663 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53619 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46189 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44060 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43310 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...