Ətraflı axtarış
Baxanların
6684
İnternetə qoyma tarixi: 2011/04/16
Sualın xülasəsi
Nə üçün şəhadət zamanı bir kişinin şəhadəti iki qadının şəhadətiylə bərabər olur?
Sual
Nə üçün şəhadət zamanı bir kişinin şəhadəti iki qadının şəhadətiylə bərabərdir?
Qısa cavab

Əhkam və qanunlar ki, Allah tərəfindən insanlar üçün qoyulmuşdur, təbiət aləmi, dünya varlığının həqiqətləri və insan vücudunun təməliylə müvafiqdir. O cür ki, kişiylə qadın vücud və ruhunun varlığında fərq vardır, bu iki varlığın vəzifə, təklif və əhkamları da bir- birindən fərqlidir. təkliflərdən biri də qazinin yanında şəhadət verməkdir ki, həqiqətlə uyğun olmalıdır və atifə, həssasiyyət və başqa amillərin təsiri altında qalmamalıdır ki, bir kəsin haqqı tapdalanmasın. Bunun üçün də bəzi vaxtlar, tamamıyla qadınların şahidliyi qəbul olunmur, o cür ki, bəzi yerlərdə kişilərin də şahidliyi qəbul olunmur və bəzi yerlərdədə iki qadının şahidliyi bir kişinin şahidliyini əvəz edir və...

Bundan əlavə diqqət etmək lazımdır şahid olmaq bir vəzifə və məsuliyyət daşıyır nə inki bir haqqdır. Bəs əgər bəzi insanların şahidliyi məhkəmədə qəbul olunmursa, onların təklif və məsuliyyət daşımadıqları kimi hesab olunur, nə inki onların haqları tapdalanılır.

Ətreaflı cavab

Bir neçə nöqtəyə diqqət etmək, həqiqəti tapmaq üçün bizə kömək olar.

1)- Bir çox İslam hüquq və qanunlarında, kişi və qadın arasında fərq vardır. Misal üçün əgər bir kişi mürtəd olarsa əhkam şəraiti daxilində öldürülməlidir; amma əgər qadın mürtəd (dindən çıxsa) olarsa onun hökmü ölüm deyildir və yaxud islam bəzi vəsifələri kişinin öhdəsinə qoyur ki, qadın bu vəzifələrdən azaddır. Bəzən də qadındarın öhdəsinə buraxılan vəzifələrdən kişilər azaddır.

Bu fərqlərin dəlili isə, kişiylə qadın mexanizminin fərqli olmasıdır; çünki kişiylə qadının ruhiyyəsi və əxlaqı bərabər deyildir. Buna əsasən də Allah Taala qadından gözlədiyi vəzifəni kişilərdən gözləmir.

Allah Taala qadını müəyyən bir iş üçün və kişini də müəyyən bir hədəf və məqsəd üçün yaratmışdır. Baxmayaraq ki, hər ikisi bir cinsdəndir amma heç vaxt bərabər deyildirlər. bunun üçün də Allahın ədaləti bunu tələb edir ki, onların vəzifələri də bir- birindən fərqli olsun, çünki əgər bərabər olarsa İlahi ədalətin ziddinə əməl olunmuşdur.

2)- İslam baxımından şahidlik etmək və qazıya məlumat vermək heç zaman bir məqam kimi sayılmır, bəlkə bir məsuliyyət, vəzifə və təklifdir. Yəni insanların hüquqlarının payimal olmaması üçün islam bu vəzifəni, ixtilaflı məsələlərdən məlumatı olan insanların öhdəsinə buraxmışdır ki, hakimin qarşısında həqiqəti desin və ona şəhadət versin. Bunun üçün də Quran şahidlik zamanı həqiqəti gizlətməyi haram etmişdir.[1]

Əgər bir insanın şahidliyi məhkəmədə qəbul olunmursa, onların təklif və məsuliyyət daşımadıqları kimi hesab olunur, nəinki onların hüquqları tapdalanılır.

3)- Məlum olduğu kimi kişiylə qadının şahidliyi onların xilqət və ruhiyəsiylə bir başa əlaqəsi vardır. Baxmayaraq ki, birinin naqisliyinə və o birisinin kamilliyiylə rabitəsi yoxdur; çünki bəzi yerlərdə şəhadət qadınlara məxsus olan bir mnəsələdədir və tamamıyla kişinin şahidliyi qəbul olunmur, çünki kişi orada şahid ola bilməz. O cür ki, qadınların şəhadəti bəzi yerlərdə qəbul olunmur və yalnız kişinin şahidliyi qəbul olunur, bəzi yerlərdə isə iki qadının şahidliyini bir kişinin şəhadəti qarşısında qərar verib qəbul edir.

Bu qanunların hamısı, şəriət qanunlarıyla,[2] təbiət arasında olan qanunlar[3] arasında olan nizam əsasında bərpa olunmuşdur. Əlbətdə əgər şəriət qanunları, təbiət aləmi və qanunlarıyla müvafiq olmazsa heç bir etibarı yoxdur. Şəriət nizamının qüdrət və qiyməti təbiət aləmində olan zərfiyyət və ölçü çərçivəsindən kənar deyildir.

Açıqlaması bundan ibarətdir ki:

Təbiət aləmində kişi və qadın arasında bir neçə cəhətdən çoxlu fərqlər vardır:

1)- Bədən və cismi cəhətdən: Kişi və qadın hər iki cins bütün bədən və cismi baxımından fərqlidirlər, istər bədən və cism ki, cinsi üzv və dünyaya gəlmələri baxımından olsun istərsə də digər cəhətlərdən olsun. Kişi və qadın bədənində tüklərin çıxması dəri altındakı piylər, dərinin zərifliyi və qalınlığı, sümüklərin quruluşu və həcmi, sümüklərdə olan maddələrin çoxluq və azlığı, əzələlərin böyüklüyü, əzələlərin gücü, beyinin həndəsi quruluşu və həcmi, ürəyin çəkisi, nəbzin vurması, qan təzyiqi, bədəndəki istilik, dəqiqədə nəfəs almağın sayı və ölçüsü, boy, çəki, səs tonu, ağ və qırmızı qan fərqləri, ağ ciyər həcmi və ölçüsü, ilkin dövürlərdə kişi və qadınlıq cisminin inkişaf ölçüsü, bir sözlə qadın və kişidə hər bir şey hətta bir tük belə fərqlidir.[4]

2)- Həssasiyyət, atifə, meyl və əxlaq baxımından:

Psixoloqların nəzəriyyəsinə əsasən, məhəbbət, mülayim rəftar, himayət etmək qadınların xüsusiyyətidir, bunların qarşısında, müstəqillik, rəqabət, rəhbərlik və hakimiyyət etməklik isə kişilərin xüsusiyyətlərindən hesab olunur.[5]

Bunlardan əlavə yenə də işarə olunmuşdur: Atifə və məhəbbət dolu ürək və qəlbi yumşaqlıq, gözə çarpmaq, ürək oxşamaq, gözəlliyə meylli olmaq, libas, parça, qızıl və zinət əşyalarına meylli olmaq qadınların xüsusiyyətləri hesab olunur.[6]

Qadın təqlid etməkdə, moda pərəstlikdə, gülməkdə və ağlamaqda kişilərdən qabaqdır.[7]

Qadınlar atifə və mehribanlıqdan daha çox bəhrələndikləri üçün, atifə və məhəbbət səhnələrindən daha çox təsirə məruz qalırlar və nəticədə daha çox həyəcanlanırlar.[8]

O zaman ki, təbiət aləmində bu xüsusiyyətlər vardır, şəriət qanunlarında onların möhkəmlənməsi üçün (xüsusiylədə ki, o işlər ki, insanların hüquqlarına bağlıdır) çarə yolu tapmaq lazımdır ki, insanların hüquqları şahidlik olunan zaman tapdalanmasın. Burada üç surət təsəvvür olunur.

A)- Qadınlarda atifə, iffət və həyəcan üstün olduğu üçün, həyəcanlı işlərdə bəzi şeylərin unudulmasına səbəb olur; və yaxud deyilir ki, qadınlar bəzən bir məsələdə daha tez inanırlar və rahatcasına təsir altında qalırlar. Desək qadınların şahidliyinin heç bir etibarı yoxdur, və insanların hüquqları qadınların şahidliyi vasitəsiylə tapdalanır.

Bu söz mümkündür başqa bir cəhətdən başqa insanların haqlarının tapdalanmasına səbəb olsun və oda o zamandır ki, məlumat və xəbərdarlıq o məsələdə yalnız qadınlara məxsusdur.

B)- Desək ki, hər bir yerdə qadınların şəhadəti kişilərin şəhadəti kimidir və onun qədər etibarı vardır, bu söz hökmün etbarının azalmasına səbəb olur; və bir növ insanların haqları tapdalanır.

C)- Normal həll yolu: Allah Taala ki, insanları yaratdı və bütün gizli sirlərə agahdır, buyurur: O işlər ki, insanlarla əlaqəsi vardır (haqqunnas, nəinki həqqullah) qadınların şahidliyinə yer verilməsin, lakin işin möhkəmliyi üçün bir kişinin şahid olduğu yerdə iki qadının şahid olması lazımdır və yaxud iki kişi şahidin lazım olduğu yerdə dörd qadının şahidliyi lazımdır. Bir neçə şəraitdə etibarlı sayılır.

Bu yol və üçüncü nəzəriyyə ki, təbiət aləmində ədalətin özünün olmasını bildirir, islamda onu təyid edir.



[1] - Bəqərə surəsi, ayə 283.

[2] - Şəriət qanunları, yəni o qanunlar ki, insanların öz ixtiyarında olan fəaliyyətlərlə əlaqəsi vardır.

[3] - Təbiət qanunları, yəni insanlar vasitəsiylə olan qanun, vəzifə və məsuliyyətlər ki, insanın öhdəsinə qoyulur və insanın öz ixtiyarında olan vəzifələrlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu mühit və çərçivədə bu iki cinsin (qadın və kişi) hər birinin özünə məxsus vəzifəsi vardır. Bunları inkar etmək heç birindən qəbul olunmur.

[4] - Pak nicat, Seyyid Rza, Əvvəlin daneşqah və axərin Pəyambəran, cild 19, səh 280- 293.

[5] - Rəvanşenasiye roşd, cild əvvəl, səh 330. intişarate Simət.

[6] - Pak Nicat, Seyyid Rza, həmin, səh 281.

[7] - həmin, səh 295.

[8] - Ketabe nəqd, Ş 12, səh 59

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163235 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156016 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118056 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110302 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    100550 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91708 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53649 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46287 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44099 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43348 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...