بازدید
752
آخرین بروزرسانی: 1397/02/30
 
کد سایت fa73710 کد بایگانی 90161 نمایه راه‌های گسترش اسلام در سرزمین حجاز
طبقه بندی موضوعی تاریخ|پیامبر اکرم ص
خلاصه پرسش
اگر دعوت پیامبر(ص) همراه با جنگ و خشونت نبود، پس چگونه بیشتر سرزمین پهناور جزیرة العرب در زمان زندگی ایشان ضمیمه قلمروی مسلمانان شد؟
پرسش
در مورد جنگ‌های پیامبر اسلام(ص)؛ 86 جنگ گزارش شده و گفته شده است بسیاری از آنها جنگ‌های کوچک و یا تحمیلی بوده‌اند و حتی ادعا شده است که تمام جنگ‌های پیامبر(ص) دفاعی بوده‌اند. پس چگونه سرزمین‌های پهناور حجاز به تصرف اسلام درآمدند؟
پاسخ اجمالی
اگرچه برخی از مناطق سرزمین حجاز بعد از حمله ساکنان آن به مسلمانان و واکنش‌های طبیعی تدافعی حکومت اسلامی، ضمیمه قلمروی آنان شد، اما گسترش اسلام در جزیرة العرب تنها با استفاده از زور نبود،[1] بلکه پیامبر اسلام(ص) با اقدامات فرهنگی و نیز استفاده از برخی مشوق‌ها زمینه اسلام داوطلبانه مردم بسیاری از مناطق را ایجاد فرمودند:
1. دعوت مردم در ایام حج
پیامبر(ص) از ظرفیت ایام حج استفاده می‌کرد و با افرادی که به مکه می‌آمدند، ملاقات کرده و آنها را به سمت اسلام دعوت می‌نمود. در پی این دعوت افرادی مسلمان شده و در سرزمین‌های خود پراکنده شدند.[2] بسته شدن پیمان عقبه اولی و ثانیه نمونه‌ای از این نوع می‌توان اشاره کرد.[3] این‌گونه بود که مدینه از مهم‌ترین شهرهای آن سرزمین - که بعدها پایتخت حکومت اسلامی شد - بدون خونریزی و خشونت در اختیار مسلمانان قرار گرفت.
2. ارتباط قبائل مختلف با پیامبر(ص) در مدینه
پیامبر(ص) از هر فرصتی برای دعوت و ارتباط با مردم دیگر مناطق استفاده می‌کردند؛ مخصوصاً سال نهم هجرت که بعدها به «سنة الوفود» (سال آمدن هیأت‌های نمایندگی قبائل به شهر مدینه) نامیده ‌شد،[4] که در این سال، درصد بالایی از مردم جزیرة العرب بدون هیچ جنگ و خونریزی داوطلبانه به اسلام گرویدند.[5]
3. سفر پیامبر(ص) به مناطق مختلف
پیامبر(ص) برای تبلیغ دین، خود سفری به مناطقی، مانند طائف داشتند.[6] ایمان آوردن افرادی مثل عداس و نرم‌شدن دل افرادی مثل عتبه بن ربیعه و شیبه بن ربیعه را می‌توان نتیجه این سفر آن‌حضرت(ص) دانست.[7]
4. اعزام مبلغ
پیامبر(ص) برای تبلیغ دین اسلام، افرادی را به مناطق مختلف می‌فرستاد؛ که به حضور امام علی(ع) در یمن[8] و مصعب بن عمیر در مدینه[9] می‌توان اشاره کرد.
5. بخشش اموال
پیامبر اکرم(ص) براى به دست آوردن دل‌ها اموالى را به افراد غیر مسلمان نیز می‌بخشید تا به اسلام علاقه‌مند شوند. تقسیم غنائم حنین روشن‌ترین دلیل بر این مطلب است. پیامبر(ص) در تقسیم غنائم جنگ «حنین» برای گسترش اسلام، به افرادی؛ مانند ابوسفیان‌ بن ‌حرب، نضیر بن حارث‏، حکیم بن حزام و صفوان بن أمیه عنایت بیشتری داشتند.[10]
همچنین بخشش پیامبر(ص) را در «مؤلفة قلوبهم» و گسترش آیین یکتاپرستى قابل انکار نیست؛ امام باقر(ع) فرمود: «"الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ"، مردمى بودند که خدا را یگانه می‌دانستند و از پرستش بت‌ها برداشته بودند، ولى معرفت به دین اسلام در دل آنها وارد نشده بود که بدانند محمد رسول خدا است و رسول خدا این شیوه را داشت که با آنها الفت می‌گرفت و آنها را به خود نزدیک می‌کرد و [با نشان دادن براهین و معجزات، دین اسلام و رسالت خود را] به آنها می‌فهماند تا بفهمند و [احکام و دستورات دین را] به آنها یاد می‌داد».[11]
در اثر این عوامل و نیز به دلیل این‌که در سرزمین‌های جزیرة العرب، دولت مستقری وجود نداشت و قدرت‌های قبایلی، تلاش می‌کردند با وابسته شدن به قدرتی بزرگ‌تر، موقعیت خود را زنده نگه داشته باشند، بسیاری از قبایل و سرزمین‌های آنها به صورت داوطلبانه به دین اسلام می‌پیوستند.
 

[2]. بلاذرى، أحمد بن یحیى، انساب الأشراف، ج 1، ص 238، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، 1417ق.
[4]. جزرى، على بن محمد، أسد الغابة فى معرفة الصحابة، ج 1، ص 30، بیروت، دار الفکر، 1409ق.
[5]. یعقوبی، احمد بن أبی یعقوب‏، تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 79، دار صادر، بیروت، چاپ اول، بی‌تا.
[7]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، ج 2، ص 345 – 346، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق.
[9]. أسد الغابة، ج‏ 4، ص 405.
[10]. مقریزى، أحمد بن على، إمتاع الأسماع بما للنبى من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، ج 2، ص 28 – 29، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1420ق.
[11]. کلینى، محمد بن یعقوب‏، کافی، ج 2، ص 410 – 411، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق‏.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    882089 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    544313 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    422732 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    408726 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    385686 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    367796 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    331517 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    312811 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    310383 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    308470 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...