جستجوی پیشرفته
بازدید
585
تاریخ بروزرسانی 1396/05/31
 
کد سایت fa81664 کد بایگانی 99490 نمایه اعراب بادیه‌نشین و انفاق در راه خدا
طبقه بندی موضوعی تفسیر
خلاصه پرسش
اعراب بادیه‌نشین که اعتقاد چندانی به خدا و پیامبر(ص) نداشتند، با چه انگیزه‌ای زکات پرداخت کرده و مال‌هایشان را انفاق می‌کردند؟!
پرسش
آیه 98 سوره توبه می‌فرماید: گروهی از بادیه‌نشینان آنچه را انفاق می‌کنند خسارت مالی و باج‌دهی به حساب می‌آورند، و در دل آلوده خود پیشامدهای بدی را برای شما انتظار دارند. سؤال این است که پس این گروه از بادیه‌نشینان با این طرز فکرشان، که انفاق خسارت و باج‌دهی است؛ چرا اقدام به انفاق می‌کردند، در صورتی‌که حتی خیرخواه رسول الله(ص) و یارانش نبودند؟!
پاسخ اجمالی
«وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ یَتَّخِذُ ما یُنْفِقُ مَغْرَماً وَ یَتَرَبَّصُ بِکُمُ الدَّوائِرَ عَلَیْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ اللَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ»؛[1]
گروهى از اعراب بادیه‌‏نشین، چیزى را که انفاق می‌‏کنند، خسارت به حساب می‌آورند، و انتظار حوادث دردناکى براى شما می‌کشند! حوادث دردناک براى خود آنها است و خداوند شنوا و دانا است.
«مِن» در ابتدای آیه تبعیضیه است؛ یعنی بعضى از اعراب بادیه‌نشین - و نه تمام آنها – آنچه را که انفاق می‌کنند نوعى خسارت و زیان می‌‏دانند. این هم یا به دلیل ضعف ایمان و یا در اثر نفاقشان بوده است. اگر ضعف ایمان سبب این تصور باشد که این بخشش‌ها باعث کم شدن اموالشان می‌شود؛ این نیز به جهت دوربودن آنان از مرکزیت اسلامی و از تعالیم دینی و حجت‌هاى الهى و مشاهده معجزات و برکات وحى بوده؛[2]  لذا این انفاق را تجارت پر سودی تلقی نمی‌کردند.
اما اگر این افراد را از منافقان بدانیم، قطعاً بخشش آنها براى حفظ ظاهر و به صورت ریا بوده، و در باطن آن‌را ضررى براى خود می‌پنداشتند؛ چرا که آنها معتقد به اسلام نبوده و عقیده‌‏اى به پاداش اخروى نداشتند؛ لذا از ترس جان و مال خود اظهار ایمان می‌کردند و ناچار بودند با مسلمانان معاشرت داشته باشند و باید با دادن زکات و خمس و پرداخت مقداری از هزینه جهاد و... به ظواهر اسلام عمل می‌کردند.
این آیه در واقع بیان‌گر اعتقاد چنین افرادی است. در واقع آنها افرادى تنگ‌نظر لجوج و بخیل بودند که بخل آنها سبب می‌‏شد که هر گونه پرداخت مالى را ضرر و زیان تلقی کنند؛ از این‌رو حسادتشان موجب این می‌‏شد که همیشه در انتظار بروز مشکلات و گرفتاری‌ها براى مسلمانان باشند که به نابودی آنان انجامیده و در نتیجه خود را رها از قید و بندهای مالی ببینند!
 کلمه «دائره» به معناى پیش آمد است، و بیشتر در حوادث ناگوار به کار می‌‏رود، و از این جهت آن‌را «دائره» خوانده‌‏اند که حوادث در میان مردم دور می‌‏زند، و هر روز یکى را گرفتار می‌‏سازد. پس، این‌که فرمود: «یَتَرَبَّصُ بِکُمُ الدَّوائِرَ»، معنایش این است که در انتظار حوادث ناگوار براى مسلمانان بودند تا از سلطه آنان خلاصى یافته، و بتوانند دوباره به رسوم شرک و گمراهی برگردند؛[3] در جهاد و مبارزه با کفار و مشرکان شکستى به مسلمانان وارد شود که دیگر آنها سلطه و قدرتى نداشته باشند. غافل از این‌که خداوند روزبروز پرچم اسلام را بلندتر و عظمت و قدرت و شوکت مسلمانان را زیادتر می‌کند و فتوحات اسلامى و غلبه بر کفار شدیدتر می‌گردد.
 سپس اضافه می‌‏کند آنها نباید در انتظار بروز مشکلات و نزول بلاها بر شما باشند؛ چرا که با نگاهی بصیرانه می‌توان دریافت که این مشکلات و ناکامی‌ها و بدبختی‌ها تنها به سراغ این گروه منافق و جاهل می‌‏رود: «عَلَیْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ».
البته در میان همین بادیه‌نشینان کسانی بودند که از روى حقیقت و واقعیت به خدا و روز قیامت ایمان آورده‌‏اند و آنچه را انفاق می‌کردند با قصد قربت بود و مشمول دعاهاى پیامبر(ص) می‌شدند: «وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ یَتَّخِذُ ما یُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَ صَلَواتِ الرَّسُولِ ...».[4]
این آیه شریفه اتمام حجت براى اعراب و منافقان است تا نتوانند فرداى قیامت عذرى در پیشگاه پروردگار بیاورند و بگویند ما دور از علم و معرفت و معجزات و احکام بودیم؛ لذا ایمان نیاوردیم. خداوند این گروه را حجت بر آنها قرار داده که اینها هم مثل شما بودند، اما ایمان آوردند.[5]
در نهایت باید گفت آنچه بادیه‌نشینان می‌پرداختند، نوعی مالیات بود که تمام شهروندان حکومت اسلامی موظف به پرداخت آن بودند. تفاوت تنها در این بود که برخی آن‌را با جان و دل پرداخت کرده و به عنوان ذخیره‌ای الهی برای خود در نظر می‌گرفتند، اما گروهی از جمله منافقان آن‌را تنها به عنوان خسارتی مالی می‌پنداشتند.
 

[1]. توبه، 98.
[3]. سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏9، ص 371، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.
[4]. توبه، 99.
[5]. طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏6، ص 299- 301، تهران، اسلام، چاپ دوم، 1378ش.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    771204 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    481088 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    340033 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    335541 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    331921 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    280462 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    271921 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    271358 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    269736 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    222121 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7503  نفر