Gelişmiş Arama
Ziyaret
4859
Güncellenme Tarihi: 2011/12/17
Soru Özeti
Kısa hadisinin önemliliğini açıklayınız
Soru
Kısa hadisinin önemliliğini açıklayınız?
Kısa Cevap

Hadis kitaplarında ve mefatihu’l – cinan adlı dua kitabında zikredilen hadisi şerifi iki açıdan  önemli ve ehemmiyeti vardır: Birisi imamet ve velayet diğeri ısmet (masumiyet) cihetidir.

Ehlibeyt’in İmamet ve velayeti bazı şahit ve delilerle hadiste sabit ediliyor. Peygamber (s.a.a.) hadisin kendisinde nakledilmiş o has eylemi ve söylemi ile velayet ve imameti Ehlibeyte has kılıyor. Ehlibeyt hariç hiç kimsenin içinde bulunmadığı evde onları bir aba (cübbe) altında toplaması ve Hz. Ali’nin halifeliğine delalet eden cümleleri sarf etmesi ve en sonda Peygamber (s.a.a.) ile Ehlibeyt arasında var olan derin bağa delalet eden yüklemleri istifade etmesi bunun delilidir. Ehlibeytin (a.s.) ısmetininin ispatlaması itikadi ve kelami kaynak kitaplarında şu aşağıdaki cümleye isnat ediliyor: “Onlardan ricsi (pislik ve kötülük) götür ve onları tertemiz kıl. Dolayısıyla hadiste iki önemli mesele; birisi imamet diğeri ismet var olmaktadır.

Ayrıntılı Cevap

Kısa hadisi hakkında çok sayıda detaysız rivayetler varit olmuştur[1]. Hepsinden anlaşılan nokta şu: Peygamber (s.a.a.) Ali’yi, Fatma’yı, Hasan ve Hüseyin’i (s.a.) çağırdı veya kendisi onların yanına vardı bir abayı alıp üzerlerine örttü ve şöyle buyurdu: “Allah’ım! Bunlar benim ailemdir. Rics ve pisliği onlardan uzaklaştır ve bu esnada ahzap 33. Ayeti indi ki şöyle diyor: Ey Peygamberin ehlibeyti! Allah, sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor”.

Ehli sünnetin tanınmış ve meşhur âlimi Hâkim-i Haskani Nişaburi “şevahidut-tenzil[2] adlı eserinde ve hakeza İbni Tavus[3] bu rivayetleri farklı yollarla farklı ravilerden naklederek bir arada toplamıştır. Ama bizim dikkate aldığımız rivayet “hadisi şerifi kısa”dır ki şeyhi Abbas Kumi “mefatihu’l - cinan” adlı eserinde nakletmiştir. Bu nakil mana açısından önem arz eden iki noktayı içermektedir.

1-    İmamet ve velayetin ispati:

Kısa hadisi ilk merhalede imamet ve velayet meselesine işaret ediyor ve bu makamı ehlibeyte has ve münhasır kılıyor.

a)  Ehlibeytin İmamet Makamı: Hz. Resul-i Ekrem (s.a.a.) münasip yerler ve zamanlarda Hz. Ali’nin (a.s.) halifesi olduğu hakkında konuşmuştu. Kısa hadisi o yerlerden birisidir. Hz. Muhammed (s.a.a) bu hadisin bir kısmında imam Ali’yi kardeşini, vasisini, halifesini ve bayrakdarlığını şeklinde tanıtmıştır.[4] Ehlibeyt makamını ve onların değer ve önemliliklerini kendi yanında belirtmek ve vefatından sonra onların hürmetinin korunması için ehlibeytini aba (kısa) altında topladıktan sonra şöyle buyurdu: “bunlar benim Ehlibetim, özel (havas) kimseler ve yakınlarımdırlar, onların eti benim etim, kanları benim kanımdır. Onları inciten her şey beni incitmiş. Onlara eziyet veren her şey bana eziyet etmiştir. Onlarla savaşan her kes beninle savaşmıştır. Onlar bendendirler bende onlardanım. Bundan dolayı selam, bereket, şefkat ve mağfiretini benim ve onların üzerine yapdır. Onlarla barış içinde olan herkesle barış halindeyim. Onlarla düşmanlık yapan herkes ile düşmanım.   Onlarla dost olan her kes ile dostum”.

b)  İmamet Mekamının Ehlibeyte Münhasır Kılınması: İmam Hasan, İmam Hüseyin, Hz. Fatma (s.a.) İslam peygamberi Resul-i Ekrem’in (s.a.a.) huzuruna vardıktan sonra O onların üzerlerine “kısayi Yemani=Yemani abasını”yi attı ve Allahtan, onları rics ve pisliklerden temiz kılınmasını temenni etti. Bu esnada ayeti kerime indi. Burada tabi olarak şöyle bir soru akla gelir: Acaba gerçekten peygamber yaptığı bu eylem ve işi için bir delili var mıydı yoksa delilsiz ve boş olarak bu eylemi yaptı? Cevaben peygamberin (s.a.a.) sahip olduğu o yüce makamı ve bilgiyi göze aldığımızda boş ve delilsiz bir işi yapmayacağı kesin bir şekilde anlaşılmaktadır.[5] Dolayısıyla Hz. Resulün yapmış bu işinin muhakkak bir delili ve hikmeti var olmaktadır. “İnnema yuridullahu li yuzhibe ankum…” ayetinden önceki ve ondan sonundaki ayetlerinin akışına biraz dikkat edersek peygamberin maksadı anlaşılır ki kendi ehlibeytini kamil bir şekilde tanıtıp ve diğerlerinden ayırtmak istemiş ve şöyle demiş olduğunu anlarız ki o “innema yuridu…” ayeti sadece bu grubu kapsadığını ve sadece bunlar için olduğunu söylemek istemiştir. Artık kimse peygamberin (s.a.a) aile fertlerinin tümünü bu ayete muhatap kılamazsın. Yani eğer Peygamber efendimiz (s.a.a.) bu uygulamayla kendi ehlibeytini ayıklayarak ayırt etmemiş olsaydı peygamberin hanımları da bu ayetten yararlanarak kendilerini bu ayetin şümulüne ve kapsamına sokarlardı. Bu nedenle bazı rivayetlerde şöyle nakledilmiştir: Peygamber (s.a.a.) şu cümleyi tekrar etmiştir: “Allahım benim ehlibeytim bunlardır. Onlardan tüm kirleri uzaklaştır”.[6]

Ehlisünnet kaynaklarında da Peygamber (s.a.a.) 40 gece devamlı sabah namazına yakın bir zamanda Hz. Ali ve Hz. Fatma’nın (s.a.) evinin kapısını çalardı ve şöyle buyuruyordu: “Esselamu aleykum ya Ehlibeyti’n-Nebuvve ve Rehmetullah-i ve Berekatüh, es-Selat, es-Selat Rahimekumullah yani ey Ehlibeyti Nübuvvet Namaz! Allahın Rahmeti üzerinize olsun “Ey Peygamberin ev halkı! Allah, sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor[7].[8]

2-    Ismetin İsbatı:

Bu rivayette işaret edilen bir diğer nokta şudur: Ehlibeytin (a.s.) ve bunun ardından tüm imamların bütün pislik ve kirlerden masum olduğuna işaret etmektedir. Bu olay ve bu hadis şu ayetin; “ Ey Peygamberin ev halkı! Allah, sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor” nüzul sebebidir. Dolayısıyla bu ayeti kerime Ehlibeytin (s.a.) masum olduğunu ispatladığı gibi söz konusu olan “kısa hadisi” de bunu ispatlıyor.

Yukarıda zikredilen ayetin tefsirinde bazı müfessirler “rics”i şirk veya zina gibi kötü olan bazı büyük günahlar şeklinde açıklamışlar. Oysaki “ricsi” bu tür günahlara münhasır kılmak ve onlara sınırlı kılmak için hiçbir delil yoktur. Bilakis “rics” kelimesi mutlak bir şekilde zikredilmesi (ve sahip olduğu elif ve lam-i cins nedeniyle) her çeşit kötülüklere, kirliklere ve pisliklere delalet ediyor. Zira tüm günahlar “rics”dir. Bu nedenle bu kelime kuranı kerimde “şirk”, “alkollü içkiler”, “kumar”, “nifak”, “pis ve haram etler”, ve buna benzer şeyler için kullanılmıştır.[9]

Diğer taraftan Allah’ın iradesinin gerçekleşmemesi olanaklı değildir. “innema yüridüllahü li yüzhibe ankümü’r-ricse ehleli’l- beyti ve yütahhireküm tathira” cümlesi Allahın kesin iradesine delalet eden delildir. Özellikle ayeti kerimede “innema” ki Arapça dilinde hasr ve tekit edatıdır edatının gelmesi bu görüşü daha da pekiştiriyor. Buna dikkatle Allahın kesin iradesi Ehlibeyti her çeşit kötülüklerden, pisliklerden ve günahlardan pak kalmasına taalluk etmiş olduğu açıklanmış olacaktır. İşte bu masumluk makamıdır.

Şu nokta da dikkate şayandır ki, bu ayetteki ilahi irade den maksat O’nun helal ve haram bağlamında var olan hükümler ve düsturlar (iradeyi teşrii) değildir. Zira bu düsturlar kapsamlı ve herkes için ve herkesi kapsıyor. Ehlibeyte has olan düsturlar değildir. Bu nedenle “innema” kelimesiyle uyuşmuyor.

Dolayısıyla bu irade bir tür ilahi yardımın var olduğuna işaret etmektedir. Bu irade ehlibeytin masumluğunu ve devamlılığına yardım ediyor. Ayni zamanda Ehli betin özgür iradeye sahip olduğuna da tezat teşkil ediyor değildir.

Gerçek olarak bu ayetin anlamı “ziyaret-i camiada” zikredilen muhtevanın aynısıdır. “Ziyaret-i camiada” şöyle okuyoruz: “Allah Teâlâ sizi ayaklarınızın kayılmasından (günah işlemekten) muhafaza etti. İnhirafların fitnesinden güvence altına aldı. Karışıklardan pak etti. Kötülükleri sizden uzaklaştırdı. Kamil bir şekilde sizi tertemiz kıldı”.[10] Bu açıklamaları dikkate alarak yukarıdaki ayetin Ehlibeytin (a.s.) ismet makamına sahip olduğuna delalet ettiğinde kesinlikle şek edilmemesi gerekir.[11] Yukarıda zikredilen noktaların açıklamasıyla Ehlibeytin (a.s.) velayeti ve ısmeti ispatlayan “kısa hadisi”nin önemliliğinin açıklanmış olmasına kavuşmuş oldu.



[1] Hilli, Hasn b. Yusuf, “nehcül hak ve keşful-hak”, müesessei darul-hicre, Kum, 1407, h, s. 228 – 229; “Müsnedi Ahmet b. Hanbelde”de farklı kanaldan, “el-cem’u veynes-sihahis-sünne” de ümmü Seleme’den nakledilmiş ki şöyle diyor: Fatime Peygamberin yanın vardı Peygamber şöyle buyurdu: Kocanı ve her iki çocuğunu çağır gelsinler. Hepsi hayber abasının (kısa) dibinde idiler bu ayet nazil oldu: “innema yüridüllahü li yüzhibe ankümür ricse ehlel beyti ve yütahhiraküm tathira, yani Ey Peygamberin ev halkı! Allah, sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor”. Hz. Peygamber (s.a.a.) abanın kuşesini aldı ve gökyüzüne işaret ederek ve şöyle buyordu: “bunlar benim Ehlibetimdir. Ümmü Seleme diyor: başımı abanın (kısa) altını koydum ve bende ehlibeytenim dedim. Hz. Peygamber (s.a.a.) “sen iyi bir kimsesin (ama ehlibeytten değilsin”. Bu mananın aynısı “sahih Ebi Davud, Muvta-i Malik, Sahih Müslüm’ün farkli yerlerinden nakledilmiştir.

[2] Haskani, Hakim, “Şevahidu’t-Tenzil Li Kevaidit-Tefzil”, Müesessei tab’i ve Neşr, 1411, Tahran, c.2, s. 17.

[3] Seyid ibni Tavus, “Et-Teraif-U Fi Marifeti Mezahib-İ Et-Tevaif”, neari Hayam, 1400, k. c. 1, s. 124.

[4] Ona “aleykumusselam ey kardeşim, ey vasim, halifem ve bayrağımın sahibi” dedi.

[5]O, nefis arzusu ile konuşmaz(Size okuduğu) Kur'an ancak kendisine bildirilen bir vahiydir” (Necm, 3-4).

[6] Şeyhi Saduk, “Emali es-Saduk”, neşri âlemi, Beyrut, 1400, k.

[7] Ahzab, 33.

[8]el-Mucemu el-evset lit-Tabarani”, c. 17, s. 483, hadis no: 8360.

[9] Hac, 30; maide 90; Tevbe 125; Anam, 145.

[10]Allah sizi zelil (zilleten) edici şeylerden korusun, fitnelere karşı güvencede karar kılsın, pisliklerden temiz tutusun, ricsi sizden götüsün, sizi tertemiz kılsın”.

[11] Mekarimi Şirazi, Nasır, “Tefsiri Numune”, Darulkutibil İslamiye, Tahran, 1374 ş., c. 17, s. 298.

Diğer Dillerde Soru Tercümesi
Yorumlar
yorum Sayısı 0
Lütfen soruyu doğru giriniz
örnek : Yourname@YourDomain.com
Lütfen soruyu doğru giriniz
Lütfen soruyu doğru giriniz

Konusal Sınıflandırma

Rastgele Sorular

  • Namahrem bir kızla bir oğlanın ilişkisinin yasak olduğuna dair birkaç hadis yazar mısınız?
    5670 Hukuk ve Şer’I Hükümler
    İki namhrem arasındaki ilişki konusu çok geniş olup, bazılarının kesinlikle sakıncası yoktur. Soruda belirsizlikler olmasıyla birlikte yinede birkaç açından ona cevap verebiliriz.Namhremler Arasındaki İlişkilere Ait Hadisler1- Kafi’de kendi senediyle Saadu’l Eskaf’tan İmam Bakır’ın şöyle buyurduğunu rivayet eder: ‘Ensardan bir ...
  • Bu devirde temizliğe riayet etmemize rağmen, adet görme guslünün felsefesi nedir?
    4019 Hukuk ve Şer’I Hükümler Felsefesi
    İslam’ın tüm hüküm ve buyrukları insanların maddi ve manevi maslahat ve menfaatleri korumak için oluşturulmuş ve bundan başka hiçbir hedef gözetilmemiştir. Yüce Allah bu hükümler ile insanlar için hem manevi hem de cismani taharet ve temizliğin sağlanmasını istemektedir. Esasen guslün ve adet guslünün hikmet ve sırları, zahiri ...
  • Acaba Kur’an’da Allah hakkında değişik değişik övmeler (tarifler) (neüzubillah) Allahın gururuna delil değil midir?
    5934 پروردگار. نامها و ویژگی ها
    Genel anlamda söylemek gerekir ki kendini övmek ve tavsif etmek genel ve çok kapsamlı bir meseledir. Bunun bazı örnekleri gururun ve benciliğin nişanesidir hepsi değil. Allah ve Allahın hücceti olan kimselerin kendileri övme ve vasıflandırma bağlamında kullandıkları ibarelere dikkat ve teemmül ettiğimizde mütekebbir ve bencil kimselerin kendileri ...
  • Beytullah'ta cemaat namazı kılmak doğru mu?
    2755 Hukuk ve Şer’I Hükümler
    Eğer Beytullah'tan maksat Mescidu'l-Haram ise cemaat namazının bir sakıncası yoktur. Eğer maksat Kabe ise Kabe'nin içerisinde farz namazı kılmak ihtiyata uygun değildir. Elbette Kabenin içinde mustahap namaz kılmanın bir sakıncası yoktur, mustahaptır. Mermer taşın üzerine secde etmenin de bir sakıncası yoktur.[1]
  • İnsan ne yapacağını bilmediği ve endişe içinde olduğu zaman istihare edebilir mi?
    25773 Pratik Ahlak
    İslam’a göre, karar alınacağı zaman, bu iş, birinci derecede insanın akıl ve düşüncesinin görevidir. Karar almak istendiğinde akıl yeterli olmazsa “meşveret” edilmesi gerekir ve meşveret gerçeği bulmaya ve sağlıklı düşünmeye yardımcı olur ve başkalarının bilgi ve tecrübelerinden yararlanma imkanını sağlar. İnsan ...
  • Miraç nedir? Hz. Muhammed’in (s.a.a) dışında da bir peygamber miraca gitmiş midir?
    14285 Eski Kelam İlmi
    Miraç, Arapça’da göğe çıkmak için kullanılan vasıta demektir. Rivayet ve tefsirlerde ise Peygamberimizin (s.a.a) fiziki olarak Mekke’den Beytu’l-Mukaddes’e gitmesine, oradan göğe çıkmasına, sonrada tekrar Mekke’ye dönmesine miraç denmektedir. Rivayetlerden anlaşıldığı kadarıyla Resulullah’ın (s.a.a) dışında herhangi bir peygamber miraca gitmemiştir; sadece Hz. Süleyman, Hz. İdris ve Hz. İsa ...
  • Kadın evladına süt vermeden dolayı kocasından ücret talep edebilir mi?
    3125 Hukuk ve Şer’I Hükümler
    Şu noktaya dikkat etmek zorunludur: İslam’da fıkhî hükümler ve ahlakî usuller birbirini tamamlar ve aralarında hiçbir ayrılık ve uyuşmazlık bulunmaz.[1] Bundan dolayı fertlerin hakkı sıfatıyla bazı hükümler ispatlanmış olsa da ve yükümlü bu haktan fıkhî bir hüküm sıfatıyla istifade edebilse de, dinsel öğretilerde ahlakî ...
  • Kur’an’da burucun manası nedir?
    5575 Tefsir
    Buruc kelimesinin zikredildiği ayetlerde Yüce Allah şöyle buyuruyor: Göğe burçlar yerleştiren, orada bir ışık kaynağı (güneş) ve aydınlatıcı bir ay yaratanın şanı çok yücedir. Andolsun, biz gökte burçlar yaptık ve onu, bakanlar için süsledik.” Bu kelime hem muhkem ve çevrilmiş burç ve kale anlamını ifade eden eski ...
  • İmam Hüseyin (a.s) için sine dövmenin bir delili mevcut mudur?
    10778 عزاداری و زیارت
    İmam Hüseyin (a.s) için matem tutmak Şia mezhebinin cüzlerindendir ve birçok delil bu hususu teyit etmektedir. Matem yöntemi hususunda da şöyle söylemek gerekir: Matem tutmanın niteliği İslam’ın usullerinden biriyle, bir ayet ve rivayet ile çelişmediği müddetçe sakıncasızdır ve değişik gelenekler matem merasimi için değişik yöntemleri kullanabilirler. Değişik ...
  • İnsan kıyamette bu dünyada sevdiği ve ilgi duyduğu insanlarla mı haşır olacak?
    45 Hadis

En Çok Okunanlar