Ətraflı axtarış
Baxanların
11000
İnternetə qoyma tarixi: 2009/06/15
Sualın xülasəsi
Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
Sual
Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
Qısa cavab

Динин әсас мәрһәләләри бунлардан ибарәтдир:

а) Өз-өзүнә олан дин: Илаһи бир гүввә вә ирадә илә инсанын доғру јола һидајәтиндән өтрү батиндә олан бир гүввә, өз-өзлүјүндә олан диндир. Башга сөзлә десәк, өз-өзлүјүндә олан дин, инсанын илк јаранышы илә ахирәти арасында олан бир јолдур.

б) Ҝөндәрилмиш дин: Аллаһ-таала тәрәфиндән инсанларын сәадәт вә хошбәхтлијә һидајәт олунмаларындан өтрү илаһи пејғәмбәрләр васитәсилә ҝөндәрилән тәлимләрҝөндәрилмиш динитәшкил едир. Башга сөзлә десәк, әслиндә, ҝөндәрилмиш динин ја бир гисми, ја да һамысы вәһј јолу илә инсанларын һидајәтиндән өтрү пејғәмбәрләрин ихтијарында гојулмуш һәгиги диндир. (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан диндән)

Ətreaflı cavab

Дин үчүн дөрд мәрһәлә тәсәввүр олунур. Онларын әсаслары бунлардыр:

а) Өз-өзүнә олан дин: Илаһи бир гүввә вә ирадә илә инсанын доғру јола һидајәтиндән өтрү батиндә олан бир гүввә, өз-өзүнә олан диндир. Башга сөзлә десәк, бу дин, инсанын илк јаранышы илә ахирәти арасында олан бир јолдур. Гуранын бәјанына әсасән, инсанын илк јарадылышында инсан елмсиз олур: Аллаһ сизи аналарынызын бәтнләриндән һеч бир шеј билмәдијиниз (дәрк етмәдијиниз) һалда чыхартды.”[1]

Инсанын јаранышындан олан мәгсәд исә башга ајәдә белә бәјан олунур: ”Мән ҹинләри вә инсанлары јалныз Мәнә ибадәт етмәк үчүн јаратдым!” Јәни, сонсуз мәрифәт үчүн јаратмышдыр. Чүнки мәрифәтин нәтиҹәси ибадәтдир вә һәр кәс өзүнүн мәрифәти мигдарында ибадәт едир.

Сәдрул-Мүтәллиһин бу ајәнин тәфсириндә јазыр: Ҹинләри вә инсанлары јалныз мәрифәт (аҝаһлыг) әлдә етмәкдән өтрү јаратдым![2] Аллаһ-таала Өзү сонсуз олдуғуна ҝөрә инсана вердији мәрифәт дә сонсуз дәрәҹәјә гәдәр ирәлиләјә биләр. Өзлүјүндә олан дин, әслиндә бәшәрин һидајәтиндән өтрү Лөвһи-мәһвуздан ҝөтүрүлмүш бир нүсхәсидир ки, илк јаранышындан сонуна гәдәр ону әһатә едир. Бу да ејни һәгигәт вә әслиндә сүбута маликдир.

б) Ҝөндәрилмиш дин: Аллаһ-таала тәрәфиндән инсанларын сәадәтә, хошбәхтлијә һидајәт олмаларындан өтрү илаһи пејғәмбәрләр васитәси илә ҝөндәрилән тәлимләр мәҹмусу “ҝөндәрилмиш дини” тәшкил едир. Башга сөзлә десәк, әслиндә ҝөндәрилмиш динин ја бир гисми, ја да һамысы вәһј јолу илә инсанларын һидајәтиндән өтрү пејғәмбәрләрин ихтијарында гојулмуш - өзлүјүндә јаранан диндир. (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан дин)

Доғрудур ки, бу адлар танынмаз галыб, лакин тарихдә баш верән һадисәләр вә динин һәгигәтинә вармаг динин мәрһәләли олмасына ајдын шәкилдә дәлаләт едир. Аллаһ-таала инсаны хәлг едәндә онун әввәлинә вә ахырына аҝаһ иди. Инсанын сәадәт вә хошбәхтлијә чатмасы үчүн  ајдын јол гојур вә мүхтәлиф заман мәрһәләләриндә бу илаһи хошбәхтлик нүсхәсиндән бир гисмини Өз елчиләринин васитәсилә инсанлара ҝөндәрир. (бу да ҝөндәрилмиш диндир).

“Дин” сөзүнүн мүхтәлиф ишләнмә јолларына нәзәр салдыгда бу мәрһәләләрә өзүмүз дә раст ҝәлирик. Ваһид илаһи бир диндән сөз дүшәндә ону “ислам кими таныјырыг. (Аллаһ јанында (һагг олан) дин, әлбәттә, исламдыр”.) Јахуд јанлыш әгидәни дүзҝүн етигаддан ајыранда һәгигәтдә фитри динә (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан динә) диггәт јетиририк. Мәсәлән, “һәзрәти Ибраһимин (әлјеһиссалам) дини төвһид дини олуб”, вә ја Мусанын (әлјеһиссалам) дининдә чәтин һөкмләр вар иди” – дедикдә үмуми шәкилдә әсл һәгиги диндән (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан диндән) сөз ачылыр. Ислам дини сонунҹу диндир”, “Ислам дини кечмиш динләрин шәри һөкмләрини сона јетмиш, гүввәдән дүшмүш сајыр”. Бүтүн бу ҹүмләләрдә диндән мәгсәдимиз ҝөндәрилмиш дин нәзәрдә тутулур. Инсанын дин кәлмәсинә диггәт јетирмәмәси вә онун мәрһәләләрини нәзәрә алмамасы нәтиҹәсиндә дин барәсиндә бәзән чох гәрибә мәфһумларын баша дүшүлмәси мејдана чыхыр.

Ону да хатырладаг ки, дин мәрһәләсиндә даһа ики мәрһәлә дә гејд олунмалыдыр. Кәшф олунмуш вә дүзәлтмә дин.

Даһа чох мүталиә етмәк үчүн мәнбәләр:

1. Меһди Һадәви Теһрани, Вилајәт вә дәјанәт, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд, . Гум. Икинҹи чап, 1380 шәмси или.

2. Меһди Һадәви Теһрани, Мәбани кәлами иҹтиһа ”, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд. Гум. Икинҹи чап, 1377 шәмси или.

3. Меһди Һадәви Теһрани, “Мәктәб вә низами игтисади ислам”, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд. Гум. Икинҹи чап, 1378 шәмси или.



[1] Нәһл сурәси, 78.

[2] Сәдрил-мүтәллиһин. Әл-әсфарул-әрбәә”, Ҹ.3, сәһ-515.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • “Yer üzü heç vaxt ilahi höccətdən boş qalmaz” hədisinə diqqət yetirməklə həzrət İsa (əleyhis-salam)-ın asimanlara aparıldığı dövrdən Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in besətinə qədər yer üzündə Allahın höccəti kim idi?
    7382 Qədim kəlam 2012/01/19
    Bəzi rəvayətlərdə qeyd olunan “iki peyğəmbərin besəti arasındakı zaman fasiləsindən ibarət olan “fətrət dövrü”nün varlığı “yer üzü heç vaxt Allahın höccətindən boş qalmaz” rəvayəti ilə ziddiyyətli deyildir. Çünki “höccət” kəlməsi ümumi mənaya malikdir və həm məsum imamlara, həm də peyğəmbərlərin vəsilərinə şamildir. İslami mənbələrdə qeyd olunur ki, yer üzü ya ...
  • İmam Zaman (ə.c) hər yerdə hətta qeyri İslami (yəhudi) ölkələrdə də hazır olurmu?
    5420 Qədim kəlam 2011/10/18
    Ağıl və məntiq baxımından Allahın hidayəti olmadan insanın ideal təkamülünə yetişməsi mümkün deyil. Allah- Taala İlahi höccətləri camaata göndərməklə insanların hidayətini ən yaxşı formada yerinə yetirmişdir. İmamlar və Peyğəmbərlər Allah- Taalanın izni ilə bütün kainatda qüdrət və nüfuz etməyə kifayət qədər imkana malik olublar və olmaqdadırlar ki, öz vəzifələrini yaxşıca ...
  • Нәјә ҝөрә Шејтан оддан јараныб?
    7117 Qədim kəlam 2010/04/22
    Аллаһ-таала мүтләг һикмәт саһиби олуб бүтүн ишләри там шәкилдә һикмәт әсасындадыр. Беләликлә, бүтүн мөвҹудатлар сон дәрәҹә јүксәк илаһи һикмәт әсасында хәлг олунмушлар. Аллаһ-таала һәр бир варлыға ән лајигли вә ҝөзәл сурәти вермишдир.[1] Шејтанын атәшдән јаранмасынын ...
  • Ислам дининдә дәјишән үнсүрләр вармы?
    8044 Təzə kəlam 2009/06/21
    Илаһи динләринпринсипләри ики гисимдән тәшкил олунуб: Бир гисми сабит үнсүр, диҝәри исә дәјишәндир. Илаһи динләрин дәјишмәз, сабит вә дүнјәви принсипләри һәмишәлик вә һәр заман олмушдур. Әслиндәинсанын
  • Məscidul-əqsa müsəlmanların ilk qibləsi olduğu zaman orada namaz qılınırdımı? Hansı tərəfə?
    7858 Fiqh tarixi 2012/03/14
    Beytul-müqəddəs müsəlmanların qibləsi olduğu zaman orada heç bir müsəlman yox idi və orada necə namaz qılınması ilə əlaqədar bəhs irəli sürülmürdü. Amma sübut məqamında zahirən, onun hökmü Kəbə barəsində olan hökm kimi idi. Fəqihlər bu barədə buyurmuşlar: “Vacib namazları Kəbə evinin içində və onun damında qılmaq məkruhdur ...
  • Mələklərin varlığının səbəbi nədir və onların vasitə olmasına nə ehtiyac vardır?
    9410 Qədim kəlam 2012/07/22
    Məlaikələr Allahın məxluqlarından olan bir növ varlıq, Allah ilə şəhadət aləmi arasında vasitədirlər. Allah onları təkvin və təşri aləminin işlərini idarə etmək üçün təyin etmişdir. Qurani-kərimdə məlaikələr üçün çoxlu işlər sadalanmışdır: vəhyin nazil edilməsində, Allahın sözünün Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-ə çatdırılmasında, aləmin işlərinin tədbir ...
  • İmam Hüseyn (əleyhis-salam)-a əzadarlığın əhəmiyyət və fəlsəfəsi nədən ibarətdir?
    10751 Qədim kəlam 2012/01/18
    İmam Hüseyn (əleyhis-salam)-a əzadarlığın əhəmiyyət və fəlsəfəsini başa düşmək üçün bir neçə məsələyə diqqət yetirmək zəruridir:1. Quranda yüksək məqamlı insanların, böyük şəxsiyyətlərin və ilahi övliyaların dəyərli səciyyələrinin və fəzilətlərinin canlı saxlanmasına dair çoxlu təkidlər edilmişdir.2. Böyük şəxsiyyətli şiə imamları Kərbəla hadisəsinin canlı saxlanması üçün müxtəlif yollarla çoxlu tövsiyələr ...
  • Kamala yetişmək yolu
    5479 Əməli əxlaq 2011/08/23
    Бу суалын хүласә ҹавабы јохдур. Изаһлы ҹавабы сечин. ...
  • Бир нәфәр хачпәрәсти Ислам ирфаны илә Ислама неҹә ҝәтирмәк олар?
    5869 Nəzəri irfan 2012/05/21
    Ислами ирфаны, онун хүсусијјәтләрини вә шахәләрини һәмчинин, Ислам вә Әһли-Бејт (әлејһиссалам) мәктәбинин сајәсиндә јетишән ирфаны ачыгламагла өз мәгсәдинизә чата биләрсиниз. Биринҹи: Ислами ирфан ики гисмә, нәзәри вә әмәли гисмә бөлүнүр. Нәзәри ирфанын әсас вә көклү мөвзусу ики мәсәләдир. Биринҹи, төвһидин һәгигәтинин ачыгланмасы; икинҹи һәгиги тәкаллаһлыны ...
  • Alim və fazil kimə deyirlər və fərqləri nədir?
    9783 Nəzəri əxlaq 2012/03/11
    Elm və bilik, cahillik və nadanlığın əksidir. Elm və biliyə sahib olan şəxsə alim deyilir. Amma fəzl, bir şeyin artıq olmağına deyilir. Və onun ziddi nöqsandır. Başqalarına nisbətdə üstünlüyü olan şəxsə fazil deyirlər. Bu cəhətdən demək olar ki, hər bir elm üstünlükdür, amma hər üstünlük elm deyil. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163054 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155534 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117957 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110033 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99644 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91571 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53512 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45863 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43949 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43152 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...