Ətraflı axtarış
Baxanların
10988
İnternetə qoyma tarixi: 2009/06/15
Sualın xülasəsi
Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
Sual
Динин мүхтәлиф сәтһ вә мәрһәләләри һансылардыр?
Qısa cavab

Динин әсас мәрһәләләри бунлардан ибарәтдир:

а) Өз-өзүнә олан дин: Илаһи бир гүввә вә ирадә илә инсанын доғру јола һидајәтиндән өтрү батиндә олан бир гүввә, өз-өзлүјүндә олан диндир. Башга сөзлә десәк, өз-өзлүјүндә олан дин, инсанын илк јаранышы илә ахирәти арасында олан бир јолдур.

б) Ҝөндәрилмиш дин: Аллаһ-таала тәрәфиндән инсанларын сәадәт вә хошбәхтлијә һидајәт олунмаларындан өтрү илаһи пејғәмбәрләр васитәсилә ҝөндәрилән тәлимләрҝөндәрилмиш динитәшкил едир. Башга сөзлә десәк, әслиндә, ҝөндәрилмиш динин ја бир гисми, ја да һамысы вәһј јолу илә инсанларын һидајәтиндән өтрү пејғәмбәрләрин ихтијарында гојулмуш һәгиги диндир. (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан диндән)

Ətreaflı cavab

Дин үчүн дөрд мәрһәлә тәсәввүр олунур. Онларын әсаслары бунлардыр:

а) Өз-өзүнә олан дин: Илаһи бир гүввә вә ирадә илә инсанын доғру јола һидајәтиндән өтрү батиндә олан бир гүввә, өз-өзүнә олан диндир. Башга сөзлә десәк, бу дин, инсанын илк јаранышы илә ахирәти арасында олан бир јолдур. Гуранын бәјанына әсасән, инсанын илк јарадылышында инсан елмсиз олур: Аллаһ сизи аналарынызын бәтнләриндән һеч бир шеј билмәдијиниз (дәрк етмәдијиниз) һалда чыхартды.”[1]

Инсанын јаранышындан олан мәгсәд исә башга ајәдә белә бәјан олунур: ”Мән ҹинләри вә инсанлары јалныз Мәнә ибадәт етмәк үчүн јаратдым!” Јәни, сонсуз мәрифәт үчүн јаратмышдыр. Чүнки мәрифәтин нәтиҹәси ибадәтдир вә һәр кәс өзүнүн мәрифәти мигдарында ибадәт едир.

Сәдрул-Мүтәллиһин бу ајәнин тәфсириндә јазыр: Ҹинләри вә инсанлары јалныз мәрифәт (аҝаһлыг) әлдә етмәкдән өтрү јаратдым![2] Аллаһ-таала Өзү сонсуз олдуғуна ҝөрә инсана вердији мәрифәт дә сонсуз дәрәҹәјә гәдәр ирәлиләјә биләр. Өзлүјүндә олан дин, әслиндә бәшәрин һидајәтиндән өтрү Лөвһи-мәһвуздан ҝөтүрүлмүш бир нүсхәсидир ки, илк јаранышындан сонуна гәдәр ону әһатә едир. Бу да ејни һәгигәт вә әслиндә сүбута маликдир.

б) Ҝөндәрилмиш дин: Аллаһ-таала тәрәфиндән инсанларын сәадәтә, хошбәхтлијә һидајәт олмаларындан өтрү илаһи пејғәмбәрләр васитәси илә ҝөндәрилән тәлимләр мәҹмусу “ҝөндәрилмиш дини” тәшкил едир. Башга сөзлә десәк, әслиндә ҝөндәрилмиш динин ја бир гисми, ја да һамысы вәһј јолу илә инсанларын һидајәтиндән өтрү пејғәмбәрләрин ихтијарында гојулмуш - өзлүјүндә јаранан диндир. (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан дин)

Доғрудур ки, бу адлар танынмаз галыб, лакин тарихдә баш верән һадисәләр вә динин һәгигәтинә вармаг динин мәрһәләли олмасына ајдын шәкилдә дәлаләт едир. Аллаһ-таала инсаны хәлг едәндә онун әввәлинә вә ахырына аҝаһ иди. Инсанын сәадәт вә хошбәхтлијә чатмасы үчүн  ајдын јол гојур вә мүхтәлиф заман мәрһәләләриндә бу илаһи хошбәхтлик нүсхәсиндән бир гисмини Өз елчиләринин васитәсилә инсанлара ҝөндәрир. (бу да ҝөндәрилмиш диндир).

“Дин” сөзүнүн мүхтәлиф ишләнмә јолларына нәзәр салдыгда бу мәрһәләләрә өзүмүз дә раст ҝәлирик. Ваһид илаһи бир диндән сөз дүшәндә ону “ислам кими таныјырыг. (Аллаһ јанында (һагг олан) дин, әлбәттә, исламдыр”.) Јахуд јанлыш әгидәни дүзҝүн етигаддан ајыранда һәгигәтдә фитри динә (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан динә) диггәт јетиририк. Мәсәлән, “һәзрәти Ибраһимин (әлјеһиссалам) дини төвһид дини олуб”, вә ја Мусанын (әлјеһиссалам) дининдә чәтин һөкмләр вар иди” – дедикдә үмуми шәкилдә әсл һәгиги диндән (јәни, Аллаһ јанында лөвһи мәһфузда олан диндән) сөз ачылыр. Ислам дини сонунҹу диндир”, “Ислам дини кечмиш динләрин шәри һөкмләрини сона јетмиш, гүввәдән дүшмүш сајыр”. Бүтүн бу ҹүмләләрдә диндән мәгсәдимиз ҝөндәрилмиш дин нәзәрдә тутулур. Инсанын дин кәлмәсинә диггәт јетирмәмәси вә онун мәрһәләләрини нәзәрә алмамасы нәтиҹәсиндә дин барәсиндә бәзән чох гәрибә мәфһумларын баша дүшүлмәси мејдана чыхыр.

Ону да хатырладаг ки, дин мәрһәләсиндә даһа ики мәрһәлә дә гејд олунмалыдыр. Кәшф олунмуш вә дүзәлтмә дин.

Даһа чох мүталиә етмәк үчүн мәнбәләр:

1. Меһди Һадәви Теһрани, Вилајәт вә дәјанәт, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд, . Гум. Икинҹи чап, 1380 шәмси или.

2. Меһди Һадәви Теһрани, Мәбани кәлами иҹтиһа ”, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд. Гум. Икинҹи чап, 1377 шәмси или.

3. Меһди Һадәви Теһрани, “Мәктәб вә низами игтисади ислам”, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд. Гум. Икинҹи чап, 1378 шәмси или.



[1] Нәһл сурәси, 78.

[2] Сәдрил-мүтәллиһин. Әл-әсфарул-әрбәә”, Ҹ.3, сәһ-515.

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Quran necə kitabdır?
    6346 Təfsir 2011/08/23
    Qurani-Kərimsonilahixəbərolaraq, Allah-TaalatərəfindənMəhəmmədibnƏbdullahınvasitəsiiləinsanlarıhaqq
  • İslamda həqiqi olaraq ağıl və düşüncənin yeri haradadır?
    7639 Qədim kəlam 2011/09/18
    Əvvəlcə yaxşı olar ki, bəzi dini məsələlər barəsində düzgün anlaşılmamazlıq barəsində söz açaq. Misal üçün o cür ki, burada açıqlanmışdır.Birinci: Harada və hansı dini mənbədə gəlmişdir ki, övladı atanın vasitəsiylə öldürülməsinə icazə vardır?!Bu səhv təsəvvürdür, heç bir fəqih bu cür hökm fətva verməmişdir. Odur ki, əgər bu cür ...
  • Din olmadan mənəviyyata çatmaq olarmı?
    7610 Nəzəri əxlaq 2011/11/24
    Son zamanlarda irəli çəkilən “yeni mənəviyyat” bizim bir müsəlman ünvanı ilə zehnimizdə təsvir olunan mənəviyyatla tamamilə fərqlidir. Bizim nəzərimizdə mənəviyyatın dinlə qırılmaz əlaqəsi vardır. Dini mənəviyyat maddi aləmin fövqündə olan həqiqətlərdən söhbət açan maarifə və dini göstərmələrin məcmusuna əməl etmək əsasında hasil olur. İnsan o həqiqətlərin əsasında ...
  • İran dini mədrəsələrində təhsil sistemi necədir?
    14368 Fiqh tarixi 2011/11/14
    Bu gün İran elmi hövzələrində təhsil şagirdlərin birinci dövrəni və ya orta məktəbi bitirdikdən sonra başlayır. Bu təhsil zamanı başlanğıc mərhələnin dərslərini (sərf, ərəb dilinin qramatikası (nəhv), məna və bəyan, məntiq), səth dərslərini (üsul, fiqh, fəlsəfə), ümumi dərsləri (əqaid, təfsir, iqtisadiyyat, Quran elmi, əxlaq, xarici dillər, kompyuter ...
  • Үмуми маликијјәт нәзәријјәсиндә фәгиһин вәкаләти мөвзусу гејд олунур. Бу һансы мәнададыр? Вилајәти-фәгиһ бәһсинин јеринә вәкаләти-фәгиһ мөвзусуну ачмаг олармы?
    5983 Nizamlar hüquq və əhkam 2010/02/06
    Әксәр шиә алимләринин нәзәријјәсинә ҝөрә (вилајәти-фәгиһин истәр мәнсуб, истәрсә дә сечим нәзәријјәсинә әсасән олмасы) ислам һөкумәтини гәбул едир. Һәмчинин, вилајәти-фәгиһи әмр саһиби вә ҹәмијјәтин рәһбәри билир. Амма, ону ҹәмијјәтин идарә олунмасында халгын вәкили сајмыр.Бу фикирин ...
  • Aya sizin nəzərinizdə vəliyi- fəqih məsumdur?
    5476 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/09/11
    Məsum imamların (ə) hədis və rəvayətlərinə əsasən, məsum olmaq yalnız 14 nəfər- Peyğəmbər (s), həzrət Zəgra (s) və 12 imama məxsusdur. Bunun üçün də vəliyi- fəqih məsumlar sırasında hesab olunmur. Amma bir çox ayə və rəvayətlərə əsasən, İmam Zamanın (ə) qeybəti dövründə vəliyi- fəqihdən itaət etmək vacibdir və lazımdır. İmam ...
  • Şiələrin nəzərində on ikinci imamın qeybdə olmasına etiqad bütün imamət nəzəriyyəsində şübhə yaradırmı?
    6087 Qədim kəlam 2010/11/10
    Sualda ümumi şəkildə və konkret nümunənin təyin edilmədiyi halda “qeybət dövrünün imamət nəzəriyyəsi ilə təzadı” irəli çəkildiyinə görə, imamın vəzifələrində müəyyən ünvanları zikr etməli, sonra onun qeybət dövrü ilə uyğun gəlib-gəlməməsini təhlil edəcəyik.İmamət – nübüvvətin ...
  • Fətva verməyin əsasları nələrdir?
    4865 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2020/02/09
    İctihad sözü lüğətdə, çətinliyə dözmək,habelə ,qüdrət və bacarıq deməkdir.Fəhiqlərin terminində isə, ictihad, elmi səylərdən maksimum istifadə etməklə şəri hökmləri İslami mənbələrdən və dəlillərindən çıxarmaq və əldə etmək mənasını verir.Şiə fiqhində, fətvanın əsası ictihad mənbələrinə (Quran, Sünnə, Səbəb və Konsensus) söykənsə də, bu mənbələrdən istifadə ...
  • Nə üçün yuxu (röya aləmində bəzi şəxslərin batini surəti heynan şəklində görsənmiş olur, bir halda ki, bu yuxudan sonra və günahdan tövbə edəndən sonra uca məqamlara yetişiblər.
    6073 Qədim kəlam 2011/12/25
    Ayələrə və rəvayətlərə əsasən camaatdan bir çoxunun batini insan şəklində deyil və bəzi əməllər batini dəyişir və heyvanlar şəklinə çevirir. O cümlədən şərabxorluq batini şəkili və surəti it şəklinə dəyişir. Yuxarıdakı sualda İmam Hüseyn (ə) onun surətini dəyişməmişdi bəlkə onun öz əməli batinini o cür etmişdi və həzrət onun həmin ...
  • Kovsər hovuzu nədir?
    10036 Təfsir 2010/10/03
    "Kövsər" çoxlu xeyir mənasındadır. Onun üçün çoxlu dəlil və faktlar qeyd etmək olar. Məsələn: Kövsər arxı və hovuzu, şəfaət, nübüvvət, hikmət, elm, çoxlu nəsl, çoxlu zürriyyə və sair.Kövsərin iki mənası var, biri dünyaya aid (Fatimeyi- Zəhra (s), o biri isə axirətə (kövsər hovuzu)- na aiddir. Kövsər hovuzu, Behiştdə ləzzətli ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163027 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    155439 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    117932 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    109969 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    99509 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91526 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53482 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    45766 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    43914 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43108 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...