Ətraflı axtarış
Baxanların
6303
İnternetə qoyma tarixi: 2009/11/10
Sualın xülasəsi
Ислам вә бир прогармын зәрурилији.
Sual
Ислам тәфәккүрүндән өтрү үмуми вә там шәкилдә низамланмыш бир програмын олмасы зәрурилији нәдән ирәли ҝәлир?
Qısa cavab

Бу вахта гәдәр дин алимләри вә фәгиһләр дүнјанын һәр бир саһәсинә аидијјаты олан ислам маарифи адлы бир хәзинәдән онун јалныз, ҹүзи һиссәләрин бәјаны илә мәшғул олмушлар. Ислама бу бахыш, бу вахта гәдәр сәбәб олуб ки ислам һаггындакы мүбһисәләр үмуми вә низамнамә шәкилиндә ҝетмәсин. Һәмчинин, исламын ҝөзәл вә мүнәззәм шәкилдә олан әдәб вә ганунлары тәнзимләниб јанашы дүзүлмәсин. Ислам барәсиндә там шәкилдә бүтүн саһәләрдә, истәр игтисади, истәрсә дә башга саһәләрдә низмланмыш програмлары теорик шәкилдә ҹәмијјәтә тәгдим етмәк зәруридир.

Ətreaflı cavab

Ислам, Гијамәтә гәдәр бүтүн бәшәријјәти һидајәт етмәкдән өтрү назил олмуш бир диндир.[1] Пејғәмбәрләрин сонунҹусу олмаглығын өзү буну тәләб едир ки, ҝәтирилән дин вәһј имакынындән нә гәдәр гүдрәтләнә билирсә, һәгиги диндән бәһрәләнәрәк ән камил, ән мүнәззәм вә сонунҹсу олсун.[2]

Диҝәр тәрәфдән, бу динин хүсуси заман вә мәканда назил одуғуна хатир вә илк хүсүси мүхатәбләри олдуғуна ҝөрә бәзән динин бәзи үнсүрләри о мүхатәбләрә ујғун бәјан олунуб. Бу нөв мәсәләләләри хүсусилә мәсум Имамларын (әлејһимуссалам) рәфтар вә сөзләриндә нәзәрә алмаг лазымдыр. Ислам маарифи, Пејғәмбәримизин (сәлләлаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝөндәрилдији илк ҝүндән та Имам Заманымызын (Аллаһ зуһруну тезләшдирсин) зүһуруна гәдәр ән зәнҝин, мүнәззәм вә дүнјанын бүтүн саһәләринә аид олан ганун гајдалары илә давам тапаҹагдыр. Бу вахта гәдәр дин алимләри вә фәгиһләр дүнјанын һәр бир саһәсинә аидијјаты олан ислам маарифи адлы бир хәзинәдән онун јалныз, ҹүзи һиссәләрин бәјаны илә мәшғул олмушлар. Һәр вахт суалла үзләшәндә јалныз суалын мөвзусуну нәзәрдә тутураг она ҹаваб вермәјә чалышыблар. Беләликлә дә исламын һәртәрәфли дүнјәви үнсүрләри арасындакы әлагәләри вә онларын заман вә мәкана ујғун олан мөвгијјәтләри нәзәрдә тутулмамышдыр. Диндән һәр нә әлә ҝәтирмишләрсә ону бир нөв дәјишмәз ва сабит кими гәләмә вермишләр. Јалныз, бу мөвзунун әксинә бир шеј әлә ҝәтирсәләр онда башга нәзәр верирдиләр. Бундан сонра бу һөкмүн һансы сәбәбә дәјишмәси һаггында дәгиг тәһгигат апарылмамышдыр.

Ислама бу бахыш, бу вахта гәдәр сәбәб олуб ки ислам һаггындакы мүбаһисәләр үмуми вә низамнамә шәкилиндә ҝетмәсин. Һәмчинин, исламын ҝөзәл вә мүнәззәм шәкилдә олан әдәб вә ганунлары тәнзимләниб јанашы дүзүлмәсин. Диҝәр тәрәфдән ислам мәтниндә тапылан дәјишән һөкүмләрә о гәдәр дә диггәт едлимәмиш вә бу да сәбәб олмушдур ки фәгиһләрин рәфајәтләрдән әлә ҝәтирдикләри бүтүн һөкмләр јалныз сабит вә дәјишмәз кими гәләмә верилсин. Әҝәр белә бир дәјишән мөвзуларла растлашсалар да онлары өтәри бир садә мәсәлә кими гәләмә вериб һеч бир сорғу-суалсыз јанындан өтмүшләр.

Бүтүн бу рәфтарлар сәбәб олур ки бизләрдә ислам дининдән мүхтәлиф саһәләрдә о ҹүмләдән, игтисади вә сијаси ....саһәләрдә зәифләјәк, һәмчинин, исламын сијаси фәлсәфәсиндән, ислам игтисадијјатындан, .. вә ја исламын сијаси мәктәбиндән мүнәззәм вә топлу шәкилдә ҹәмијјәт тәгдим едә биләк.

Һәмчинин, заман вә мәканын дини һөкмләрдәки тәсирләри нәзәрә алынмамыш вә бу ҹәһәтдән динин һәр бир заманла ајаглашмасы мәнтиги ајдын шәкилдә бәјан олунмамышдыр.

Беләликлә, Исламда мүнәззәм тәфәккүр нәзәријјәси бизим бәһсләримизин әсас мөвзуларындан биридир.[3]

 

Әлавә мүталиә үчүн бах:

1. Меһди Һадәви Теһрани, Вилајәт вә дәјанәт, “фәрһәнҝије ханеји хирәд”, мүәссисәси, Гум. Икинҹи чап, 1380 шәмси или.

2. Меһди Һадәви Теһрани, «Мәбани кәлами иҹтиһа ”, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд. Гум. Икинҹи чап, 1377 шәмси или.

3. Меһди Һадәви Теһрани, “Мәктәб вә низами игтисади ислам”, мүәссисеји фәрһәнҝије ханеји хирәд. Гум. Икинҹи чап, 1378 шәмси или.



[1] Даһи устад шәһид Мүтәһһәри бујурур: Һәр бир мүсәлмандан өтрү һеә вахт бела бир суал гаршыја чыхмајаҹаг ки ҝөрәсән Пејғәмбәрдән (сәлләлаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) сонра јена дә пејғәмбәр ҝәләҹәк ја јох? Чүнки, бу тәсәввүр, Пејғәмбәрә (сәлләлаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) иман ҝәтирмәклә зиддир. (Шәһид Мүтәһһәринин китабларындан, Хәтәмијјәт, сәһ-12)

[2] Имам Садиг (әлејһиссалам)-дан нагл олунур: Мәһәммәд пејғәмбәрин (сәлләлаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝәтирдији һалал шејләр Гијамәтә кими һалал вә һарам бујурдуглары Гијамәтә кими һарам һәмишә һарам олаҹагдыр. (Кулејни, әл-Кафи, 1-ҹи ҹилд, сәһ-58, һәдис-19.

[3] Ислам вә нәзәријјејји әндишеји мүдәввән ( Ислам вә мүнәззәм тәфәккүр нәзәријјәси)

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    163378 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    156587 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    118213 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    110692 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    101739 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    91908 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    53728 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    46923 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    44275 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    43603 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...