Gelişmiş Arama
Ziyaret
2653
Güncellenme Tarihi: 2020/01/14
Soru Özeti
Tanrı nedir ve varlığını ispatlayan deliller var mıdır?
Soru
Tanrı nedir? Nasıl var olduğunu anlayabiliriz? Tanrının varlığını ispatlayan deliler var mıdır?
Kısa Cevap

İslam dininde Tanrı Allah olarak ifade edilir. Allah Teala mutlak vücut ve mutlak kemaldir. Buna binaen  her türlü kusur ve noksanlıktan münezzehtir. Mümkün olan her şeye kadir eşsiz bir varlıktır. Bütün mahlukata her an ve her halde agahtır. Her şeyi duyan, gören, irade ve ihtiyar sahibidir. Her şeyin yaratıcısı ve hayat sahibidir. Bütün hayırlar ve güzellikler ondan kaynaklanır. Bütün mahlukata inayeti vardır ve  rahmeti her şeyi kuşatmıştır.

Tanrı veya Allah kavramı her insanın hatta inkarcıların bile rahatlıkla anlayabileceği ve idrak edebileceği türden bir mefhumdur.

Allah Teala’nın künhü ve zatının hakikatini anlamak insan için mümkün olmasa da birçok yoldan Allah Teala’nın var olduğundan emin olmak ve kesin bilgiye ulaşmak mümkündür.

Allah’ı tanımanın yolları genel olarak aşağıdaki bölümlere ayrılabilir.

  1. Akli yöntem (örneğin: İmkan ve vacip kanıtı)
  2. Gözlem yöntemi (örneğin: Düzen kanıtı)
  3. Sezgi yöntemi (Fıtrat kanıtı)

En kolay ve en iyi yol fıtrat kanıtıdır. Bu yöntem insanın kendi içinde hiçbir felsefi temellendirmeye, gözleme ve akli istidlale ihtiyaç duymadan sezgi yoluyla Allah’ı tanıması ve varlığına ulaşmasıdır.

Ayrıntılı Cevap

Öncelikle konunun açıklığa kavuşması için meselenin adım adım incelenmesi gerek. Buna binaen bizde bu şekilde hareket edeceğimizi ifade etmek isteriz.

  1. Tanrı veya Allah kavramı her insanın hatta inkarcıların bile rahatlıkla anlayabileceği ve idrak edebileceği türden bir mefhumdur. Bir anlamda her insanın zihninde bu kavramdan bir tasavvur bulunmaktadır. Bu kavramdan her şeyi yaratan, mümkün olan her şeye kadir, her şeye alim, duyan, gören, hayat sahibi bir varlığın kastedildiğini bilir. Hatta bu insan inançsız bile olsa bu kavrama vakıftır.
  2. Allah ve Tanrı kavramı her ne kadar yaygın ve anlaşılır bir kavram olsa da Allah Teala’nın künhü ve zatının hakikatini tanımak insan için mümkün değildir. Zira Hak Teala’nın zatı sonsuz ve sınırsızdır. İlim ise malumu kuşatmadır. İnsan ise Hak Teala’nın ne zatını nede esma ve sıfatını ilmiyle kuşatamaz çünkü sonsuz ve sınırsızdır. Doğal olarak Hak Teala’nın hakikatine vakıf olamaz. « لا یحیطون به علما »[1] ’İlimle onu kuşatamazlar.’ İşte bu yüzden Kuran’ı Kerim Allah Teala’yı tanıtırken ezcümle alim, hekim, duyan, gören, yüce, rahman, rahim, halik, gani, ulu, kebir, azim,… gibi celal ve cemal sıfatları yoluyla bizlere tanıtmıştır.[2]

İnsanoğlu hisleri yoluyla direkt veya araç gereçle dış dünyada ki eşya ve varlıklarla iletişim kurmakta ve onlar hakkında bilgi edinmektedir. Bu özünde mukayese sonucu elde edilen bir bilgidir. Lakin Allah Teala Kuran’ın tabiriyle [3]«لیس کمثله شی» Eşi ve benzeri olmayan bir varlıktır. Doğal olarak bu yöntemle Allah Telayı tanımaya kalkışmak vahim bir hatadır.

  1. Allah Teala’nın künhü ve zatının hakikatini anlamak insan için mümkün olmasa da birçok yoldan Allah Teala’nın var olduğundan emin olmak ve kesin bilgiye ulaşmak mümkündür. Allah’ı tanımanın yolları genel olarak aşağıdaki bölümlere ayrılabilir.
  2. Akli yöntem (örneğin: İmkan ve vacip kanıtı)
  3. Gözlem yöntemi (örneğin: Düzen kanıtı)[4]
  4. Sezgi yöntemi (Fıtrat kanıtı)[5]
  5. Allah’ı tanımanın en iyi ve en kolay yolu sezgi yöntemiyle fıtrat kanıtına dayanarak tanımaktır. Yani İnsan ruhunun derinliklerinde Allah’a yönelme, tapma, sevme ve tanıma bir öz olarak yatmaktadır. İnsan kalbinde her zaman tabiat ötesiyle ve varlık kaynağıyla bağlantı kurabildiği nurani bir nokta ve çekici bir cazibe bulunmaktadır. Bu bağ Tanrı’ya yönelebileceğimiz en yakın yoldur.[6]
  6. Allah’ı tanıma, ona yönelme ve Tevhit ruhu her insanın canında saklı olsa da aslı hurafe olan adet ve gelenekler, yanlış öğretiler, kötü düşüncelerin aşılanması, özellikle sağlık ve esenlik döneminde baş gösteren gaflet ve gurur bu hakikate bir örtü atmaktadır. Ancak sorunlar ve felaketler her taraftan tufan gibi esmeye başladığında ortaya çıkan girdapla insan baş başa kaldığında ilahi nur kendini açığa vurur. Zira insan her şeyden ümidini kesmiş ve çaresiz kalmıştır. İşte o an insanın kalbi her türlü şirkten arınır ve ihlasla dolar.[7] İnsan elinde olmaksızın madde ötesine yönelir dua ve yakarışa sarılır.

İşte bu yüzden bir çok ayeti kerimede insanın fıtratında var olan hakka yönelme ve Tevhit ruhu nimeti hatırlatılmaktadır.[8]

İslam dininin hidayet önderleri Tanrı inancı konusunda şüphe ve evhama yakalanmış fertleri bu özle irşat etmişlerdir.

Şu tarihi anekdota teveccüh edecek olursak konu aydınlanacaktır inşallah:

Tanrı inancı konusunda şüphe ve evhama yakalanmış birisi İmam Sadık (a.s)’a şöyle arz etti: ” Ey evladı peygamber! Bana yol göster Allah’ı tanıt; zira vesveseciler beni şaşkın etti.” İmam Cafer Sadık (a.s) şöyle buyurdu: ” Ey Allah’ın kulu! daha önce hiç gemiye bindin mi? ” Şaşkın adam ‘evet’ diye cevap verdi. İmam şöyle devam etti: ” Acaba bindiğin o gemi başka hiçbir geminin olmadığı ve senin de yüzerek kurtulamayacağın bir yerde battı mı? ” Şaşkın adam tekrar ‘evet’ deyince; İmam: ”Kalbin seni bu durumdan kurtarabilecek bir varlığa yöneldi mi? “ diye sorunca şaşkın adam hayretler içinde ‘evet’ dedi. İmam Sadık (a.s) bu cevabı aldıktan sonra şöyle buyurdu: ” Seni kurtarabilecek ve feryadını duyacak kimsenin olmadığı yerde seni kurtarmaya kadir olan Allah Teala dır.“

Bu anekdotta geçen can alıcı nokta; her insanın ruhunun derinliklerinde yatan kadir, alim, hay ve merhamet üzere olan Allah’a yönelme, tapma ve tanıma özünün gün yüzünü çıktığı gözler önüne sergilenmektedir. Zira bazı etmenler insanın Allah’tan gaflet etmesine yol açsa da herkes hayatı boyunca bu sezginin ortaya çıktığı ve yalnız Allah’a yöneldiği bir hadise yaşamış ve Hak Teala’nın varlığını bütün benliğiyle hissetmiştir.[9]

  1. Bazen hayatımızda yaşadığımız hadiseler, tecrübeler ve aralarında var olan ilişkiler üzerinde gerekli dikkat ve titizlikle duracak olursak Tanrı’nın varlığı, ilim, kudret ve hikmet gibi sıfatları ayan olacaktır. Bu yol doğa ve tabiatın müşahedesine, doğa ve yaşamın deneysel incelemesine bağlı olduğu için ’gözlem yöntemi‘ olarak adlandırılmıştır. Sahip olduğu ayrıcalıklar dikkate alındığında Kuran’ı Kerim bu yönteme özel olarak eğilmiş ve sayısız ayeti kerimede insan yaşadığı cihan, kendisi ve yaşanan olaylar hakkında düşünmeye davet edilmiştir. Zira bütün bunlar varoluşsal olarak Allah Teala’nın nişane ve ayetleri konumundadır. Bir grup Müslüman düşünür ve aydın yaşadığımız cihan ve doğa da hakim olan düzen ve tutarlılığı Allah Teala’nın varlığına bir delil olacak şekilde kuramlaştırmıştır. Bu delil ve istidlal ’düzen kanıtı‘ adıyla meşhurdur. Buna binaen düzen kanıtını gözlem yöntemiyle Allah’ı tanımanın açık bir örneği olarak kabul edebiliriz.

Kuran ve hadiste ışığında nişaneleri tanımak:

Kuran’ı Kerim’in de birçok ayette doğa olaylarını Allah Teala’nın varlığının ve sıfatlarının nişanesi ve delili olarak saymakta ve insan, bu hadiseler üzerinde düşünmeye ve tefekkür etmeye davet edilmektedir. Cihanın varoluşsal olarak Allah’ı tanımak için en açık delil olduğu ortadadır. Zira mahlukat var olma hasebiyle onun nişanesidir. Gözlem yöntemiyle bu hakikatin kavranabileceği apaçık bir şekilde ortadadır. Bu yöntem bazen ’Afaki ve Ayeti yöntemle tanıma‘ olarak da adlandırılmıştır.[10]

Bir kısım ayetler ise insanı Allah Teala’nın karar kıldığı varoluşsal deliller üzerinde düşünmeye davet etmektedir. Varlık alemi ve insanın kendi vücudunda var olan tutarlı düzenin akıl ve fikir sahiplerini bu cihanın kaynağı olan ulvi ve kutsal kaynağa yönlendiren bir delil olarak tanıtmaktadır.

” Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde akıl sahipleri için elbette ayetler vardır.“[11]

”Kesin olarak inananlar için yeryüzünde ve kendi nefislerinizde birçok ayetler vardır. Hâlâ görmüyor musunuz? “[12]

Kuran’ı Kerim’de geçen birçok ayeti kerimede ise özel bir olay ve hadise üzerine parmak basarak bunu Allah Teala’nın varlığına ilmine ve kudretine nişane olarak bizlere tanıtmaktadır. Bu ayeti kerimelere Kuran’ı Kerim’de o kadar yer verilmiştir ki örneklerini bile saymak geniş bir zaman dilimi gerektirmektedir. Buna binaen dipnotta belirli bir kısmı adres olarak konu başlığı altında zikredilmiştir.[13]

Hidayet önderleri olan Masum İmamlar‘da Kuran’ı Kerim’in açtığı çığırda giderek Allah Teala’nın nişane ve ayetlerini tanımanın önemine vurgu yapmışlardır. Örnek olarak İmam Caferi Sadık (a.s)’dan nakledilen kapsamlı bir hadiste yarenlerinden olan Mufazzal’a şöyle buyurmaktadır:

” Ey Mufazzal! İzzet ve celal sahibi yaratıcının ilk delili ve nişanesi bu alemin düzeni ve onu meydana getiren parçaların tutarlı bütünlüğüdür. Bu alem üzerinde dakik ve iyice düşünecek, tefekkür edecek olursan kullarının bütün ihtiyaçlarının toplandığı ve hazır edildiği bir ev olarak bulursun. Gökyüzü bir tavan gibi üzerimize yükseltilmiş, yeryüzü bir sergi gibi serilmiştir. Yıldızlar kandiller gibi dizilmiş, cevherler rezervlerde depolanmıştır. Her şey layık olduğu şekilde hazırlanmıştır. İnsan ise bu evin sahibi gibi, her şeyin yetkisi ondadır. Arzu edilen çeşit çeşit bitkiler ve türlü türlü hayvanlar faydalanılması ve kullanılması için hazırlanmıştır. Bütün bunlar alemin hikmet üzere, tutarlı bir düzen içinde, taktir edilerek uygun şekilde yaratıldığının apaçık delilidir. Ayrıca bütün alemin düzenini sağlayan ve aralarında ki bütünlüğü koruyan tek bir yaratıcıdır.[14]

  1. Akli yöntem; bu yolla ise Tanrı’nın varlığı tamamen akli yöntem ve normlarda önermeler ışığında kanıtlanmaktadır.[15]

Allah Teala’nın varlığını ispatlayan felsefi kuram ve burhanlar tamamen rasyonel araştırmalar yoluyla ispatın yapıldığı en açık örneklerdir. Bu yöntemin yukarıda zikrettiğimiz diğer iki yöntemle kıyaslandığında sahip olduğu bazı özgün özellikleri söz konusudur.

Bu özgün özellikleri kısaca şöyle sıralayabiliriz:

  1. Allah Teala’nın varlığını ispatlayan felsefi kuram ve burhanlarda söz konusu olan istidlallerin çoğu ağır ve karmaşık felsefi konularla iç içedir. Buna binaen böylesi ağır felsefi konularda fikir sahibi olmayan fertler için çok faydalı olduğu söylenemez.[16]
  2. Akli yöntemin artı noktalarından birisi mülhit (dinsiz) kimselerin ortaya attıkları şüphelere ilmi cevaplar verirken başvurula bilinmesidir. Münazaralarda, ilmi tartışmalarda felsefi burhanlara inkarcıların delillerinin zayıflığını ve temelsiz oluşunu gözler önüne sermektedir.
  • Akli yöntemle Tanrı’yı tanıma imanın muhkem ve güçlü olmasında etkilidir. Zira ne zaman insan aklı bir hakikat karşısında inat etmezse kalbi ve gönlü ona karşı güçlü bir eğilim gösterir. Diğer taraftan imana zarar verebilecek şüphe ve tereddüttün ortadan kaldırılmasında akli istidlallerin rolü oldukça fazladır.

Akli yöntem özelliklede Hak Teala’yı batını gözle müşahede edebilecekleri gönül gözünden mahrum olan insanlar için faydalıdır. Bu noktada Mevlana Hazretlerinin şiirine teveccüh etmek yerinde olacaktır:

Gönül gözün varsa körü körüne gelme,    Gönül gözün yoksa eline bir sopa al.

Sopa İstidlal ve İhtiyattır                        Gönül gözün olmadığı için sopayı kılavuz edin.[17]

 

Aklın kendine özgü işlevselliği bir taraftan insanın doğuştan gelen felsefi ve ağır akli konuları merak ve inceleme güdüsü diğer taraftan Müslüman düşünürlerin bu alanda derinlemesine araştırmalar yapmasına yol açmıştır. Bu çalışmaların bir bölümü Tanrı”nın varlığına dair yeni nesi kanıtlar veya önceki burhanların tekmili olarak sunulmuştur. Tanrı’nın varlığını ispatlayan en sağlam burhanlardan biri imkan ve vacip kanıtıdır. Bu burhan için birkaç tane takrir bulunmaktadır. Burada birisini ele almakla yetineceğiz.

İmkan ve vacip burhanını özü itibariyle özetle şöyle açıklayabiliriz:

  1. Hiç şüphesiz evrende varlık mevcuttur.
  2. Bu varlık ya Vâcibü”l-Vücûd tur yani varlık kaynağı kendisidir. Bu durumda Vâcibü”l-Vücûd’un varlığı sabittir. Bir diğer tabirle Tanrı’nın varlığı kendiliğinden ispat edilmiştir.
  3. Veyahut Mümkünü vücuttur. Mümkünü vücudun sebebe olan ihtiyacı bir taraftan teselsül ve devrin mümkün olmayışı diğer taraftan onu varlığı kendisinden olan bir varlığa muhtaç etmektedir. Mümkünü vücudun varlığını borçlu olduğu varlığa Vâcibü”l-Vücûd denmektedir. Tanrı Vâcibü”l-Vücûdun kendisidir.

Duyu organlarımızla temasta olduğumuz bütün varlıkların mümkünü vücut ve maddi olduğu göz önüne alındığında var olan bütün bu varlıklar var olmak için maddi olmayan ve varlığının kaynağı kendisi olan bir varlığa muhtaçtır. Buna binaen kastedilen Vâcibü”l-Vücûd ve dolayısıyla Tanrı bütün varlığın kaynağıdır.

Not: Soru bir anlamda çok geniş yelpazeleri içerdiğinden özet olarak değinmeye çalıştık. Devamında Allah Teala’nın sıfat ve esması ile ilgili cevaplara müracaat edebileceğiniz gibi bizimle site üzerinden yazışabilirsinizde. 

 

 

 

 

 


[1] Taha/110.

[2] Tefsir numune, 14.c, 161.s.

[3] Şura/11.

[4] Gözlem yöntemi olarak adlandırılması akli istidlaller içermemesi anlamında değildir. Bilakis öncülleri doğa ve cihanın; gözlem ve deneyselliğe dayanmasından dolayı böyle adlandırılmıştır. 

[5] Maarif İslami, 1.c, 41.s.

[6] Tefsir numune, 16.c, 241-242.s.

[7] Tefsir numune, 16.c, 418-422/423.s.

[8] Örneğin: Ankebut/65, Rum/30, Yunus/12-22-23, İsra/68, Zumer/8-49.

[9] Bihar’ul-Envar, 3.c, 41.s.

[10] ‘Afaki ve Ayeti yöntemle tanıma‘ Kuran’ı Kerim’den alınmış bir yöntemdir. Bu konuda birkaç görüş söz konusudur. Bir grup araştırmacı bu yöntemi Düzen kuramı gibi akli istidlallerin önermesi olarak kabul etmiştir. Allah Teala’nın varlığının, İlmi ve Hikmetinin delili olarak beyan etmişlerdir. Diğer bir tefsire göre ise İnsanoğlunu tefekküre davet eden Kuran ayetleri yalnızca insanın fıtri olarak Allah Teala hakkında sahip olduğu maarifi hatırlaması içindir. Bu ayetler insanın gafletten uyanması ve tezekkürü içindir. Üçüncü tefsire göre ise bu ayetler müşriklerle Cedel-i Ahsen makamındadır. Zira müşrikler taptıkları putların cihanın tedbirinde etkili oldukları zannı üzereydiler ve Tevhit Rububiyet-i doğru bir şekilde anlamamışlardı etmemişlerdi. (Bu konuda müracaat ediniz: El-Miran, Allame Tabatabai, 18.c, 154.s; Amuzeşi Akait, Misbah Yezdi, 1-2.c, 68.s; Tebyin Berahin ispatı Huda, Cevat Amuli, 43.s.)

[11] Ali-İmran/190: “ان فی خلق السماوات والارض و اختلاف اللیل والنهار لآیات لاولی الالباب”

[12] Zariat/20-21: “و فی الارض آیات للموقنین. و فی انفسکم، افلا تبصرون” (Ayrıca: Bakara/164, Casiye/3-6, Yunus/100-101, İbrahim/10.)

[13] Evrende var olan doğa olaylarını nişane olarak tanıtan ayetleri birkaç başlık altında toplayabiliriz.

 İnsan hayatını konu alan ayetler:

Genel olarak insanın yaratılışını ele alan ayetler: Casiye/4 ve Rum/20.

Nutfe’nin ana rahminde geçirdiği evreler: Ali-İmran/6, İnfitar/6-7, Teğabun/3, Mü”min (gafir)/64, Haşr/24, Nuh/13-14.

Doğum ve bilgi dağarcığı : Nahl/78. Dil ve ırk farklılıkları: Rum/22, Fatır/27-28. Beslenme ve bakım sistemi: Mü”min (gafir)/64, İsra/70, Casiye/5-20, Fatır/3, Rum/4, Seba/24, Yunus/31, Neml/64, Mülk/21, Enfa/26, Bakara/22-172, İbrahim/22, Zariat/58. Uyku Düzeni: Rum/23, Neml/86, Furkan/47, Nebe/9, Zumer/42. Giyim Kuşam düzeni: Araf/26, Nahl/14-81. Barınma düzeni: Nahl/80. Eş edinme sosyal hayat: Rum/21, Şura/11, Fatır/11, Necm/45, Kıyamet/39, Nahl/72, Leyl/3, Araf/189.

[14] Bu konuda müracaat ediniz: Nehc’ül-Belaga, hutbe:186; et’Tevhid, Şeyh Saduk, 2.bab, 2.h; Bihar’ul-Envar, Allame Meclisi, 3.c, 61-82-130-152,s.

[15] Bu yöntemin akli olarak adlandırılması diğer yöntemlerde aklın kullanılmadığı anlamında değildir. Hem öncüllerinde hem de metot olarak sadece aklın kullanılması hasebiyledir.

[16] Bu açıklama akli yöntemin genele hitap ettiği öngörüsüyle çelişmez. Zira bu açıklamada geçen genellikten kasıt şahsa münhasır değil de umum-u muhatap alabilmedir. Yani akli yöntem kişilere özel değil umuma açıktır. Gerekli altyapıya sahip her insan faydalanabilir. 

[17] Mesnevi, Mevlana, 3’üncü defter, 276.b. (Bu mısra maalesef Türkçe tercümelerde dakik tercüme edilmediğin için asıl metinden tekrar tercüme edilmiştir.)

Diğer Dillerde Soru Tercümesi
Yorumlar
yorum Sayısı 0
Lütfen soruyu doğru giriniz
örnek : Yourname@YourDomain.com
Lütfen soruyu doğru giriniz
Lütfen soruyu doğru giriniz

Konusal Sınıflandırma

Rastgele Sorular

  • Şeytan taşlamada bu ameli yerine getiremeyen, zayıf birinin yerine niyabet eden kimse önce kendi taşlamasını yoksa niyabet ettiği kimseninkini mi, yerine getirmelidir?
    8619 Cemereli Taşlama 2012/08/11
    Bütün taklit mercilerin ve Hz. İmam Humeyni’nin görüşüne göre hacının kendi şeytan taşlama amelinden önce niyabet ettiği kimsenin kini yerine getirmenin bir sakıncası yoktur. [1] [1] Mahmudi, menasik hac, s.577. ...
  • Anne ve babanın isteğine amel etmenin ölçüsü nedir?
    8974 نیکی به پدر و مادر 2012/09/09
    Anne ve babaya yapılan eziyetler; onları kızdırmak, incitmek ve hatta ikisinden birisi dahi olsa da anne ve babanın hatırını kırmaktan ibarettir. Bu konuda ayet ve rivayetlerin incelenmesiyle şöyle bir netice alınabilir: Anne ve babanın isteklerine amel edilmesi farz olan hakların ölçüsü, ahlaki açıdan bu hakların yerine getirilmesiyle ...
  • Ali (a.s) hilafetten sonra neden halifelere muhalefet etmedi ve bidatleri ortadan kaldırmadı? Eğer halifeler kâfir idiyse, neden İmam Ali (a.s) güce ulaştığı vakit onların küfrünü ve hilafetlerinin gasplı olduğunu ilan etmedi?
    6980 Eski Kelam İlmi 2010/08/22
    İmam Ali (a.s) bazı hususlarda önceki halifelere karşı amelî muhalefetlerde bulunmuştur. Bizim kitaplarımızda yer aldığı üzere o defalarca önceki halifelere yönelik eleştirilerde bulunmuştur. Örnek olarak Nehcü’l-Belağa’daki mevcut Şıkşıkiye Hutbesi’nden söz edilebilir. Bazı yerlerde de susmayı maslahat bilmiştir. Belirttiğiniz hadis Şia açısından tevatüre sahip değildir ve Ehli ...
  • Kuranı kerim dağları yeryüzünün çivileri şeklinde tanımlamış, Kuranı kerimin bundan maksadı nedir?
    16848 Kur’anî İlimler 2011/06/14
    İslami kaynaklarda dağlar için değişik faydalar ve nitelikler dikkate alınmıştır. Yeryüzüne çakılmış çiviler misalinde olmaları bu niteliklerden bir tanesidir. Dağlar yeryüzü için ölçü aletleri gibi çalışmaktadırlar. Yeryüzü küresinin dağılmasını, dolayısıyla yeryüzünü üzerinde yaşanılamayacak bir alem konumuna gelmesini engellemektedir. Çağdaş bazı düşünürler de yeryüzünde yaşanılabilmesi için dağlar ...
  • Kur’an’daki yedi göğün manası nedir?
    29328 Tefsir 2010/09/22
    Gök ve galaksiler hakkında bilimsel açıdan müphemlikler olması nedeniyle Kur’an’daki yedi göğün manası hakkında kesin bir görüş ileri sürülemez. Sadece ihtimal ve sanı düzeyinde birkaç teori dile getirilebilir. Ama Kur’an’ın hedefinin insanlığın manevî ve terbiye eksenli hidayeti olduğu noktasından gafil olmamalıyız. Kur’an’ın yedi gök ve yer ...
  • Hasan Musenna kimdir ve Kerbela vakıasında bulunmuş mudur?
    4079 امام حسن مجتبی ع 2019/06/15
    Hasan Musenna Hasan bin. Hasan olup İmam Hasan (a.s)’ın ikinci oğludur. Annesinin ismi ‘Hole’ olup Menzur Fezariye’nin kızıydı.[1] Hasan bin. Hasan Hasan Musenna olarak meşhur olmuştur. Saygın, takvalı ve faziletli bir şahsiyettir. Kendileri Emir’el-Müminin Ali (a.s) hayır kurumunun kurucusudur. Hasan Musenna Abdulmelik bin Mervan’nın ...
  • Akıl ve düşünceyi eğitmenin ve özgürleştirmenin yolu nedir?
    12617 Pratik Ahlak 2011/03/03
    Akıl, insanın ruhsal boyutuna ait olan iyiyi, kötüyü, kemali, eksikliği, hayırı ve şerri birbirinden ayıran bir kuvvedir. Hayat veren İslam mektebinde akıl yüce bir yere sahiptir.Aklı ve düşünceyi eğitmenin yollarından bazıları şunlardır: İyi bir mürşit bulmak, kitap okumak, yeryüzünde gezerek geçmişteki insanların yaşamlarını incelemek, ...
  • Lütfen Şia tefekkürünün temlini ve özelliklerini açıklayınız.
    8537 Eski Kelam İlmi 2008/05/14
    Şia tefekkürünün temeli ve Şia ilimlerinin hepsi Kuran’ı Kerim’den alınmıştır.Kuran’ı Kerim’in ayetlerinden anlaşılan anlamı ve Resulü Ekrem’in söz ve davranışlarını ve hatta takrirleri (bir davranış karşısında onu onaylarcasına susmasını) hüccet bilir ve yine masum İmamların (a.s) ...
  • Kur’an ayetlerinin tahrif edildiğine işaret eden Ehli Sünnete ait kaynaklar var mıdır?
    9235 Kur’anî İlimler 2011/08/03
    Ehli Sünnet kardeşlerin birçok kitabında ve bu cümleden olmak üzere onların en muteber kitapları sayılan altı sahih kitapta sayılı Kur’an-ı Kerim ayetlerinin kaybolduğunu gösteren birçok rivayet mevcuttur. Recim ayeti veya onların okuyuşlarında bulunan ve meşhur okuyucuların da tilavet ederken dikkat gösterdiği değişiklikler bu kabildendir. Ama böyle rivayetler ...
  • Beyine ile itirafın tezatlaştığı durumda kısasın hükmü nedir?
    4818 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2011/08/30
    Eğer beyine (iki adil şahit) “a” ismindeki şahıs kasten Zeyd denen şahsı öldürdü şeklinde şahitlik eder ama daha sonra “b” ismindeki bir şahıs gelip Zeyd ismindeki şahsı öldüren benim şeklinde itirafta bulunursa fakihçilerin büyük bir çoğunluğun görüşü şöyledir: Kan sahibi aşağıdaki dört şıktan her hangi birisiyle amel ...

En Çok Okunanlar

  • Acaba istimna (mastürbasyon) günah mıdır? Ondan kurtulmanın yolu nedir?
    446058 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2008/06/22
    İstimna (mastürbasyon) diye bilinen kendini tatmin etme büyük günahlardandır ve haramdır[i] ve ağır bir cezası vardır.İstimna ve kendini tatmin etmenin en güzel yolları pratik risalelerde şartları açıklanan evliliktir (daimi ve ya geçici). ...
  • Allah, kalbi kırılanın bedduasını kabul eder mi? Yoksa sadece hayır dualarına mı icabet eder?
    444998 Pratik Ahlak 2012/04/04
    Beddua dini öğretilerde olan bir şeydir. Örneğin Kur’an buyuruyor: ‘Kırılsın Ebu Lehebin elleri sakat olsun...’ Bir hadiste ‘Mazlumun bedduasından korkun! Çünkü onun bedduası göğe çıkar.’ diye buyurulmaktadır. Bu konuda ayet ve hadis çoktur. Ancak nasıl ki duanın kabul olma şartları varsa ve herkesin her duası kabul olmuyorsa, ...
  • Yağmur yağdığında dualar neden daha çok kabul olur?
    145686 Ahlak Felsefesi 2012/03/08
    Duanın zamanı için yapılan tavsiyelerden biri yağmurun yağdığı zamandır. Ayet ve rivayetler bunun genel nedeninin, yağmurun Allah’ın rahmetinin göstergesi olduğunu söylemekteler. Allah’ın rahmeti şu anda açıldığına göre duanın isticabetine daha fazla ümit bağlanılabilir. ...
  • Hz. Âdem (a.s) ve Havva’nı kaç tane çocukları vardı?
    139022 تاريخ کلام 2009/08/23
    Bu sorunun kısa cevabı yoktur. Ayrıntılı cevap seçeneğini tıklayınız. ...
  • Bedeninin bir kısmı (el, ayak veya baş vb.) yaralı ve bandajlı olan ve de suyun kendisine zararlı olduğu bir kimse, nasıl abdest, gusül ve teyemmüm alabilir?
    135679 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2011/12/19
    Yara ve kırığı bağladığınız (bandaj) ve yara ve benzeri şeylerin üzerine sürdüğünüz şey cebire olarak adlandırılır. Bununla alınan abdest ve gusle cebire abdest ve guslü denir. Taklit mercileri cebire abdesti hakkında şöyle demektedir: Eğer yara veya çıban veyahut kırık eldeyse, onun üzeri açıksa ve üzerine su dökmek zararlıysa, onun ...
  • İnsanın ölen yakınını rüyada görebilmesi için hangi duayı okumalı veya hangi ameli yerine getirmelidir?
    131978 Kur’anî İlimler 2012/03/14
    Misbah-ı Kef’ami adlı kitapta ölenleri rüyada görmek için yapılması gerekenler konusunda şunlar yazılıdır: ‘Masum İmamların bazı ashabının kitaplarında şöyle yazdıklarını gördüm: İnsan Peygamberlerden (a.s) veya Masum İmamlardan (a.s) birini, annesini, babasını veya herhangi birini rüyasında görmek istiyorsa Şems, Leyl, Kadir, Kafirun, İhlas, Felak ve Nas ...
  • Hz. Ali’nin (a.s) kaç tane çocuğu vardı? Çocukların ve annelerinin isimleri nedir?
    123619 Masumların Siresi 2011/04/13
    Şeyh Müfid, İrşad adlı eserinde Hz. Ali’nin (a.s) erkek ve kız olmak üzere on yedi çocuğunun olduğunu yazmıştır. O şöyle diyor: ‘Bir kısım Şii alimler diyorlar ki, Fatıma, Peygamberin (s.a.a) vefatından sonra Peygamberin Muhsin adını verdiği çocuğuna düşük yaptı. Onlara göre İmamın (a.s) on sekiz evladı vardı.’
  • Nazarı engellemek için üzerlik otu dumanını saçmanın dinî bir kanıtı var mıdır?
    121257 Hukuk ve Şer’I Hükümler 2011/05/21
    Bazı hakikat ve gerçekleri anlamada insan aklı ve bilgisi yetersizdir. Nazar en azından bugüne kadar insan aklı ve bilgisinin ispat edemediği ve aynı şekilde onu reddetmeye dönük bir kanıt bulamadığı bir fenomendir. Kur’an ve rivayetleri içeren dinî metinlere müracaat ederek nazarı ispat eden deliller bulmak mümkündür. İnsan ...
  • Mukaddes Zebur hangi peygamberin ve hangi dinin kitabıdır?
    116097 Tefsir 2014/06/23
    Zebur Hazreti Davut’un (a.s.) kitabıdır. Allame Tabatabai “Andolsun, Zikir'den (Tevrat'tan) sonra Zebûr'da da, "Yere muhakkak benim iyi kullarım varis olacaktır" diye yazmıştık”[1] ayeti kerimenin tefsirinde şöyle diyor: zahiren Zebur’dan maksat Hazreti Davut’a verilen kitaptır. Zira kur’an’nın başka bir yerinde Allah Teala şöyle buyuruyor: “Davut’a ...
  • Dualar, hangi şart ve durumlarda kesinlikle kabul edilmektedir?
    112989 Pratik Ahlak 2008/02/17
    Arapça bir kavram olan dua; seslenmek, çağırmak, birisine istekleri söylemek, onunla irtibat kurmak anlamına gelir. Terimsel olarak da; kulun Rabbine karşı elini ve tabii gönlünü açıp tazarru ve niyazda bulunması şeklinde tarif edilebilir. Öyleyse dua; küçük olanın büyük olana, hiçbir şeyi olmayanın sonsuz zenginlik sahibine, güçsüzün güçlüye, acizin kudret sahibine; ...