جستجوی پیشرفته
بازدید
2719
آخرین بروزرسانی: 1400/03/30
 
کد سایت fa106899 کد بایگانی 124398 نمایه رفتن نزد حاکم جائر برای تأمین معاش
طبقه بندی موضوعی حدیث
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
آیا حرام است که برای تأمین معاش خود، از حاکم ظالم کمک بخواهیم؟!
پرسش
بر اساس حدیث عبدالغفار بن قاسم از امام محمّد باقر(ع) آیا رفتن به نزد حاکم برای تأمین معاش جایز است؟
پاسخ اجمالی

در آموزه‌های دینی همکاری با حاکمیت حاکمان ستم‌کار و کسانی که بر اساس سلسله مراتب از سوی فرد ظالم، مسئولیتی را به عهده دارند؛ از گناهان کبیره است و عذابی سخت به دنبال خواهد داشت؛ زیرا همکاری با آنان سبب از بین رفتن حق و زنده شدن باطل می‌گردد؛ از این‌رو - جز در مواقع ضرورت - یاری رساندن به آنان جایز نیست.[1]

یکی از شیعیان به نام عبدالغفار بن قاسم می‌گوید: به امام باقر(ع) گفتم: نظرتان در نزدیک شدن من به سلطان و رفت و آمد به دربار چیست؟ فرمود: این کار را برای تو صلاح نمی‌دانم. گفتم: گاهی به شام می‌روم و بر ابراهیم بن ولید(وی به مدت دو ماه حکومت امویان را به دست داشت.[2] بر اساس برخی از گزارش‌ها امام باقر(ع) توسط وی مسموم و به شهادت رسید[3]) وارد می‌شوم. فرمود: «ای عبدالغفار! رفت و آمد تو نزد سلطان سه پیامد منفی دارد: محبت دنیا در دلت راه می‌یابد، مرگ را فراموش می‌کنی، و نسبت به آنچه خدا قسمت تو کرده ناراضی می‌شوی».

عرض کردم: ای فرزند رسول خدا(ص)! من عیال‌وارم و هدفم از رفتن به آن‌جا، انجام تجارت است. فرمود: «ای بندۀ خدا! من نمی‌خواهم تو را به ترک دنیا دعوت کنم، بلکه می‌خواهم گناهان را ترک کنی، ترک دنیا فضیلت است، اما ترک گناه فریضه و واجب است و تو در شرایطی هستی که به انجام واجبات نیازمندتری تا کسب فضائل».[4]

بر این اساس، مقصود امام(ع) این است که رفتن به نزد حاکم ظالم – اگر به تقویت حاکمیت ظالمانه او بیانجامد و یا برای به دست‌آوردن ثروت بیشتر باشد - ملازم با انجام گناه بوده و ترک آن واجب است.

البته در مواردی که این همکاری برای اموری – مانند حفظ نظم عمومی و یا به دست‌آوردن حداقل معاش برای یک زندگی حداقلی – لازم باشد، تنها در همان محدوده می‌توان به همکاری با او پرداخت و تا حد امکان تلاش نمود که این همکاری، نشانگر تأیید آن حاکم ظالم و حکومتش ارزیابی نشود.

 


[1]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 332، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.

[2]. «اسامی و مدت زمان حکومت خلفا»، 51244.

[3]. شیخ صدوق‏، اعتقادات الامامیة، ص 98، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ دوم، 1414ق.

[4]. خزاز رازی، علی بن محمد، کفایة الاثر فی النصّ علی الأئمة الإثنی عشر(ع)، محقق، مصحح، حسینی کوهکمری، عبد اللطیف، ص 251 - 252، قم، بیدار، 1401ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها