جستجوی پیشرفته
بازدید
2635
آخرین بروزرسانی: 1400/02/01
خلاصه پرسش
مختصری از زندگی‌نامه عمر بن ابراهیم خیام را بیان نمایید.
پرسش
مختصری از زندگی‌نامه عمر بن ابراهیم خیام را بیان نمایید.
پاسخ اجمالی

غیاث‌الدین، ابو حفص‏،[1] ابوالفتح عمر بن ابراهیم، فارسی،[2] نیشابوری[3] معروف به خیام[4] از دانشمندان مسلمان قرن پنجم و ششم است.

اطلاعات زیادی از زندگی وی در دست نیست و تاریخ تولد خیام نیز معلوم نیست؛ اما آنچه که معلوم است وی در نیشابور به دنیا آمد.[5] مدتی در اصفهان زندگی کرد؛[6] سپس بعد از مدتی به نیشابور بازگشت.[7]

خیام فیلسوف[8] و حکیم[9] بود و توانست به لغت و فقه و تاریخ تسلط یابد و در علوم طبیعی آثاری از خود به جای بگذارد.[10] در اسلام  او تردیدی نیست و از این رو نام او در کتاب‌هایی درج شده که در ارتباط با زندگی‌نامه حکیمان مسلمان نگاشته شده است.

در  سال 467 هجری نظام الملک و سلطان ملکشاه، گروهى از بزرگان منجمان را گرد آورد و آنان روز اول حمل (فروردین) را نوروز مقرر کردند. پیش از آن، تاریخ نوروز، هنگام حلول خورشید در نیمه‌ی حوت در (اسفند ماه) بود و آنچه سلطان انجام داد، مبدأ تقویم‌ها شد. همچنین در این سال، رصدخانه براى سلطان ملکشاه احداث گردید و گروهى از بزرگان منجمان؛ مانند: عمر بن ابراهیم خیام و ابو مظفر اسفزارى و میمون بن نجیب واسطى در این امر مشارکت داشتند.[11]

آثار

  1. رساله‏اى در جبر و مقابله.
  2. رسالة فى شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس
  3. زیج ملکشاهى که خیام یکى از مؤلفان آن بود.
  4. مختصرى در طبیعیات.
  5. رساله‏اى در وجود که به زبان فارسى است.
  6. رساله در کون و تکلیف.
  7. رسالة فى الاحتیال، معرفة مقدارى الذهب و الفضة فى جسم مرکب منهما.
  8. رسالة مسمى بلوازم الامکنة، که درباره فصول و علت اختلاف هواى شهرها و اقالیم است.
  9. رباعیات عمر خیامى، که البته به شیوه و سبک او رباعیات فراوانى سروده شد و بسیارى از آنها را به خیام نسبت دادند در حالى‏ که در واقع از او نیست.[12]
  10. الکون و التکلیف‏.[13]

وفات

وی در سال 515،[14] 517 و یا 525 هجری از دنیا رفت[15] و قبر او در شهر نیشابور و در منطقه‌ای است که اکنون کنار امام‌زاده معروف به محمد محروق قرار دارد.


[1]. زمانى قمشه‏اى، على‏، هیئت و نجوم اسلامى‏، ج 3، ص 304 – 305، قم، موسسه امام صادق(ع)، چاپ اول، 1387ش.‏

[2]. محبى، محمد امین بن فضل الله‏، نفحة الریحانة و رشحة طلاء الحانة( دار الثقافة العربیة)، محقق، حلو، عبد الفتاح محمد، ج 5، ص 390، بی‌جا، دار إحیاء الکتب العربیة، چاپ اول، 1387ق.

[3]. آقابزرگ تهرانى، محمد محسن‏، طبقات أعلام الشیعة، ج 3، ص 210، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ اول، 1430ق‏.

[4]. نفحة الریحانة و رشحة طلاء الحانة(دار الثقافة العربیة)، ج ‏5، ص 390.

[5]. بیهقى، على بن زید، تاریخ حکماء الاسلام‏، محقق، کرد على، محمد، ص 119، دمشق، مطبعة الترقی‏، چاپ اول، 1365ق.

[6]. همان.

[7]. همان.

[8]. همان.

[9]. هیئت و نجوم اسلامى، ج ‏3، ص 304.

[10]. تاریخ حکماء الاسلام‏، ص 119.

[11]. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج 10، ص 98، بیروت، دار صادر، 1385ق.

[12]. هیئت و نجوم اسلامى‏، ج 3، ص 304 – 305.

[13]. آقا بزرگ تهرانی‏، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج 18، ص 187، قم، اسماعیلیان‏، 1408ق.

[14]. شهرزورى، محمد بن محمود، تاریخ الحکماء قبل ظهور الإسلام و بعده نزهة الأرواح و روضة الأفراح، محقق، ابو شویرب، عبد الکریم‏، ص 415، پاریس، دار بیبلیون‏، چاپ اول، بی‌تا.

[15]. طبقات أعلام الشیعة، ج 3، ص 210.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    758463 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    738005 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    652285 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    647224 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    641913 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    581964 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    577252 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    560281 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    560164 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    551918 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...