جستجوی پیشرفته
بازدید
39963
آخرین بروزرسانی: 1391/01/30
خلاصه پرسش
از دیدگاه قرآن، انسان از چه راه هایی مورد آزمایش قرار می گیرد؟
پرسش
از دیدگاه قرآن، انسان از چه راه هایی مورد آزمایش قرار می گیرد؟
پاسخ اجمالی

خداوند در قرآن کریم می فرماید؛ من انسان ها را آفریدم تا آنها را بیازمایم که کدام یک از آنها بهتر عمل مى‏کنند. مفهوم آزمایش و امتحان در مورد خداوند، با آزمایش هاى ما بسیار متفاوت است. آزمـایـش هـاى مـا بـراى شـناخت بیشتر و رفع ابهام و جهل است، اما آزمایش الاهى در واقع همان "پـرورش و تربیت" است؛ یعنی امتحان و آزمایش خداوند زمینه هاى تربیت و پرورش و تکامل را در آنها به وجود مى آورد.

خداوند از راه های مختلف و به قدر توان انسان ها آنها را مورد امتحان قرار می دهد. گاهی‏ به وسیله مشکلات و سختى ها، گاهی از طریق خیر و شرها، از راه فراوانی مال، سرمایه، فرزند، مصیبت و ...

پاسخ تفصیلی

مفهوم آزمایش الاهی

آنچه در زبان فارسى به نام "آزمایش" و یا "آزمودن" نامیده می شود، در قرآن با واژه های مختلف آمده است: " ابتلاء " ، " بلا " ، " فتنه " و " تمحیص" از جمله آنها است . خداوند در قرآن کریم می فرماید: من انسان ها را آفریدم تا آنها را بیازمایم که کدام یک از آنها بهتر عمل مى‏کنند: " آن کس که مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید که کدام یک از شما بهتر عمل مى‏کنید، و او شکست‏ناپذیر و بخشنده است". [1] مفهوم آزمایش و امتحان در مورد خداوند با آزمایش هاى ما بسیار متفاوت است. آزمـایـش هـاى مـا بـراى شـناخت بیشتر و رفع ابهام و جهل است، اما آزمایش الاهى در واقع همان "پـرورش و تربیت" است؛ [2] یعنی   امتحان و آزمایش خداوند زمینه هاى تربیت؛ پرورش و تکامل را برای انسان به وجود مى آورد. چنان که پیامبران الاهی مانند حضرت ابراهیم در سایه آزمایش های سخت و طاقت فرسا به مقامات عالیه رسیدند. [3]

موارد آزمایش الاهی در قرآن

امتحان و آزمایش انسان ها از سوی خداوند متعال از سنت های الاهی است.

قرآن کریم می فرماید : "آیا مردم پنداشته‌اند که با گفتن این که ایمان آوردیم رها می‌شوند و هرگز مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند؟ ما امت‌هایی را که پیش از آنان بودند، آزمایش کردیم، خدا راستگویان و دروغ گویان را کاملاً می‌شناسد" . [4]

گاهی قرآن از یک آزمایش عمومی که متوجه تمام بندگان خدا می‌گردد نام می‌برد و می‌فرماید : "یا مردم پنداشته‌اند که با گفتن این که ایمان آوردیم رها می‌شوند و هرگز مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند"؟ [5]

گاهی قرآن از یک رشته آزمایش ‌های خصوصی پرده بر می‌دارد که متوجه اشخاص و طائفه معیّنی بوده است، و این موضوع یک رشته از قصه ها و داستان‌های قرآن را تشکیل می‌دهد؛ مانند داستان های پیامبران و قومشان.

آیات در زمینه آزمایش‌های عمومی بیش از آن است که در این جا آورده شود. در این جا به برخی از موارد امتحان و آزمایش های الاهی در قرآن به شرح ذیل اشاره می شود:

1. مشکلات و سختى ها:

خداوند به وسیله مشکلات و سختى ها افراد بشر را آزمایش مى کند؛ چنان که مى فرماید : «قطعاً همه شما را با چیزى از ترس، گرسنگى و کاهش در مال ها و جان ها و میوه ها، آزمایش مى کنیم و بشارت ده به استقامت کنندگان». [6]

مشکلات و دشوارى ها بسان کوره اى است که به آهن، صلابت و استقامت مى بخشد؛ انسان نیز در کوره حوادث و مشکلات، پر قدرت و نیرومند مى گردد و قادر به شکستن موانع از سر راه زندگى و سعادت خود مى گردد . بلا، اثر تربیتی داشته و تربیت کننده فرد و بیدار کننده جامعه است. سختی بیدار ساز و هوشیار کننده انسان های خفته و تحریک کننده عزم ها و اراده ها است. شدائد همچون صیقلی که به آهن و فولاد می دهند هر چه بیشتر با روان آدمی تماس گیرد، افراد را مصمم تر و فعال تر و بُرّنده تر می کند؛ زیرا خاصیت حیات این است که در برابر سختی ها مقاومت کند و آماده مقابله با آن گردد، سختی مانند کیمیا خاصیت انقلاب ماهیت را دارد و جان و روان آدمی را عوض می کند . [7]

2. شرور و خیرها:

چنان که قرآن کریم می فرماید: شرور و خیرها نیز از آزمایش های الاهی محسوب می شوند. [8] پس حتی خوبی ها می توانند عاملی برای امتحان باشند؛ مثلاً به کسی مال و ثروت و یا مسئولیتی که موجب افزایش آبرو و عزت است می رسد، ولی آن شخص نمی تواند به خوبی از چنین موقعیتی استفاده کند و شیطان او را گمراه می کند.

3. فراوانی نعمت:

امتحانات الاهی همیشه به وسیله حوادث سخت و ناگوار نیست، بلکه گاه خدا بندگانش را با وفور نعمت و کامیابی ها آزمایش می کند، [9] چنان که قرآن کریم از قول حضرت سلیمان (ع) می فرماید: «این از فضل پروردگار من است، تا مرا آزمایش کند که آیا شکر او را بجا مى‏آورم یا کفران مى‏کنم؟! و هر کس شکر کند، به نفع خود شکر مى‏کند و هر کس کفران نماید (بزیان خویش نموده است، که) پروردگار من، غنىّ و کریم است!». [10]

گروهی که، غرق در نعمت می شوند و امکانات مادی از هر نظر در اختیارشان قرار می گیرد، آزمایش آنان این است که آیا در چنین شرایطی، قیام به وظیفه شکر نعمت می کنند و به فقرا کمک می کنند یا غرق در غفلت و غرور و خودخواهی و خودبینی می شوند.

4. فرزند:

قرآن کریم می فرماید:  " بدانید: مال‌ها و فرزندان شما مایه امتحان می‌باشند". [11]

5. ایمان و کفر:

قرآن مجید درباره‌ نگهبانان دوزخ و شماره آنان یادآور می ‌شود که 19 فرشته از آن نگهبانی می کند، آن گاه می ‌افزاید : این گزارش، وسیله امتحان و آزمایش است، آنان که ایمان قوی و نیرومندی به غیب و امور پوشیده از حس دارند، این گزارش را از صمیم دل می ‌پذیرند، ولی گروه دیگر به تکذیب آن می ‌پردازند،   چنان که می ‌فرماید : "ما نگهبانان دوزخ را فرشته و تعداد آنان را نوزده نفر قرار ندادیم، جز برای آزمایش افراد کافر". [12]

6. زیور آلات در زمین:

در جایی از قرآن مجید مجموع آنچه را که در روی زمین قرار دارد، مایه آزمایش دانسته آن جا که می ‌فرمایند :   "ما آنچه که در روی زمین است زیور آن قرار دادیم، تا بیازماییم که کدام یک نیکوکارتر است" . [13]



  [1] ملک، 2.

[2]    مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 1، ص 527، دارالکتب الاسلامیة، چاپ بیست و یکم، 1365 شمسی.

[3]    بقره، 124. " وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ".

[4]    عنکبوت، 3و2.

[5]    عنکبوت، 2.

[6]    بقره، 155 .

[7]     اقتباس از نمایه شماره 2056 (سایت: 2418).

[8]    انبیاء، 35.

[9]     تفسیر نمونه، ج 1، ص 533.

[10]    نمل، 40.

[11]    انفال، 28 .

[12]    مدثر،31 .

[13]    کهف، ۷.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • چرا احکام زنان قریش در مسئلۀ حیض با دیگران تفاوت دارد؟
    31363 یائسگی
    توجه به نکاتی می‌تواند شما را در دست‌یابی به جواب یاری رساند:الف) این یک مسئلۀ فقهی است و دیدگاه‌های فقها در این باره متفاوت است.اگرچه همۀ مراجع متفق‌اند، خونی که زن پس از گذشت شصت سال قمری[1] می‌بیند، حیض نیست، حتی ...
  • آیا کسی که خودکشی‌ می‌کند، در آخرت با همان ابزاری که خودش را به قتل رسانده، مورد شکنجه قرار می‌گیرد؟!
    1773 حدیث
    دین اسلام که همۀ قوانین و دستوراتش بر اساس عقل و فطرت است، خودکشی و سلب حیات از خود را ممنوع و غیر مشروع دانسته[1] و در صورتی که کسی این عمل را مرتکب شود، عذاب‌های سختی برایش در نظر گرفته شده است:
  • ملاک معلولیت تصورات ذهنی من چیست؟
    2756 کلیات
    در این‌که صورت‌های ذهنی حاکی از خارج، معلول هستند، جای شک نیست؛ زیرا در وضعیت خاص به وجود می‌آیند؛ مثلاً موقعی که شخص به واسطه یکی از حواس و نیروهای ادراکی خود با امور خارجی مواجه می‌شود، این صورت‌های ذهنی موجود می‌شوند و قبل از آن موجود نیستند. ...
  • تربیت فرزند شامل چه مواردی می‌شود و این تربیت تنها بر عهده پدر است؟ یا مادر هم باید در این موضوع سهیم باشد؟
    3125 گوناگون
    تربیت فرزند، وظیفه مشترک والدین است و شامل موارد مختلفی از جمله آموزش مسائل دینی، آداب معاشرت، برنامه‌ریزی آموزشی و اقتصادی و ... می‌شود. البته در مواردی که اختلاف سلیقه در سبک تربیتی پیش می‌آید، نظر پدر مقدم است، مگر این‌که نظر وی بر ...
  • زمان ارتباط با خدا کدام است؟
    23414 انسان و خدا
    روح هر عبادتى ارتباط و قرب به خدا است و این امر با نماز، روزه، دعا، نیایش و راز و نیاز در درگاه خداوند کریم میسر خواهد شد. ارتباط با خدا مشروط به زمان و مکان خاصی نیست، هر چند بعضی از زمان ها مانند نیمه شب بهترین زمان ...
  • چرا خرید و فروش گندم کراهت دارد؟
    3136 خرید و فروش
    همان‌طور که در پرسش مطرح شده، در کتب فقهی، از جمله شغل‌های مکروه، شغل کسی شمرده شده که کار خود را خرید و فروش گندم و جو و مانند اینها قرار دهد.[1] این مسئله، بر اساس برخی گزارشات حدیثی است، از جمله صاحب کتاب ...
  • شهر تفلیس چه ویژگی دارد که امام صادق(ع) فرمود: خـداوند از میان همـه‌ی شهـرها، کوفه، قم و تفلیس را برگزیده است؟
    601 حدیث
    در فرهنگ دینی ما اماکن و شهرهایی از قداست و اهمیت خاصی برخوردارند.در مورد بسیاری از این شهرها، خبر متواتر بر مقدس‌بودن آنها وجود دارد، اما قداست برخی مناطق تنها در روایات و گزارش‌های منفردی ذکر شده است.در این زمینه، امام صادق(ع) فرمود: «اِنَّ ...
  • آیا شنونده غیبت در گناه غیبت کننده شریک است؟
    16866 گناه و رذائل اخلاقی
    تعالیم دینی می‌گوید شنونده غیبت در گناه غیبت کننده شریک است. در کتاب‌های روایی، سر فصلی با همین موضوع در نظر گرفته شده که احادیث این مسئله در آن گردآوری شده است، در این فرصت به تعدادی از آنها اشاره می‌شود: 1. «السَّامِعُ شَرِیکُ الْقَائِلِ»؛
  • تفاوت بین شیعه و سنی چیست؟
    47805 شیعه و دیگر مذاهب
    اگرچه بحث پیرامون چنین موضوعی بسی گسترده است، اما به طور اجمال نظریات شیعه را که اهل سنت و یا گروهی از آنها با آن مخالف اند، در دو مرحله اعتقاد و احکام ذکر می‌کنیم: الف. مرحله اعتقاد: شیعه معتقد است؛ صفات خدا عین ذاتش است؛ رویت خدا نه ...
  • چرا ورود به مسجد با پای راست مستحب است؟
    20194 بیشتر بدانیم
    در کتاب‌های فقهی به صورت استحبابی سفارش شده است، هنگام ورود به مسجد با پای راست وارد شده و هنگام خروج با پای چپ خارج شوید.[1] گفته می‌شود این فتوا، برگرفته از برخی روایات معصومین(ع) است.[2]گفتنی است؛ از آن جا که همه احکام اسلام دارای حکمت ...

پربازدیدترین ها