جستجوی پیشرفته
بازدید
8931
آخرین بروزرسانی: 1393/11/25
خلاصه پرسش
در مورد یک راوی، اگر نظر «شیخ طوسی» و «نجاشی» با هم متفاوت باشند، کدام نظر مقدم است؟
پرسش
می‌خواستم بدانم حکم راوی که درباره‌اش اختلاف نظر است؛ مثلاً نجاشی او را توثیق کرده ولی شیخ طوسی تضعیف کرده یا بالعکس نجاشی تضعیف کرده شیخ طوسی توثیق کرده چیست؟ در نهایت راوی ثقه است یا ضعیف؟ آیا روایاتش قابل قبول است؟
پاسخ اجمالی
در مواردی که اختلاف نه تنها بین نجاشی و شیخ طوسی - چه در کتاب فهرست و چه در کتاب رجال - دیده می‌شود، بلکه بین دیگر علمای رجال وجود دارد؛ چه راه حلی می‌توان ارائه داد؟
برای نمونه؛ سهل بن زیاد آدمی به صراحت توسط نجاشی تضعیف می‌شود، و می‌گوید: «وی ضعیف در حدیث و غیر قابل اعتماد است».[1] از طرفی شیخ طوسی درباره او می‌گوید: «وی ثقه و مورد اعتماد و از اهالی ری است».[2]
راه‌حل‌های متعددی در این‌باره گفته شده است،[3] اما آنچه از همه بیشتر در این بین می‌توان به آن استناد کرد، نگاه به تفاوت‌های کتاب رجالی شیخ طوسی و کتاب نجاشی است.
کتاب «فهرست نجاشی» که با عنوان «رجال نجاشی» نیز شهرت دارد، دارای خصوصیاتی است که به برخی از آنها اجمالاً اشاره می‌شود:[4]
1. این کتاب، توسط شخصی نوشته شده است که تقریباً تمام عمر و فعالیت علمی خود را در نگارش آن صرف کرده است و به نحوی به‌جای ورود در علم‌های متفاوت، بیشتر فرصت خود را صرف تخصص در یک رشته کرده است.
2. کتاب رجال وی منحصر در رجال شیعی است، مگر آن‌که به مناسبتی از اهل سنت یاد کرده باشد.
3. مهم‌ترین ویژگی این کتاب، استواری متن و تأمّل و دقتی بوده که در آن به عمل آمده است. افراد خُبره که این کتاب را با دیگر کتاب‌های رجالی مقایسه می‌کنند، به خوبی به این مطلب اذعان دارند. به حدی این کتاب از اتقان برخوردار است که در بین عالمان رجالی؛ تألیف نجاشی برترین و علمی‌ترین کتاب رجال شیعه و حتی برتر از کتاب رجال شیخ طوسی و علامه قلمداد شده است.
4. این کتاب، بعد از کتاب فهرست شیخ طوسی نگاشته شده است و گویا نظر به تصحیح این کتاب و نظرات شیخ در باب رجال و فهرست داشته است.
از طرفی به گفته برخی بزرگان همچون آیت الله بروجردی(ره)؛ کتاب رجال شیخ طوسی به مرحله تدوین و تکمیل نهایی نرسیده؛ چرا که وی مثلاً افرادی را ذکر می‌کند، اما هیچ توضیح یا تضعیف یا توثیقی درباره آنان ندارد، بلکه فقط آنان را جزء اصحاب پیامبر(ص) یا ائمه(ع) می‌نامد.[5]
با توجه به مطالبی که گفته شد؛ جایی که بین قول شیخ طوسی و نجاشی در مورد یک راوی یا نسبت دادن یک تألیف به یک نویسنده‌ای خاص؛ تعارضی شکل بگیرد، همه قرائن و شواهد احتمالی توسط عالمان بررسی می‌شود[6] که یکی از این شواهد و قرائن، متقن‌تر بودن کلام نجاشی است.
خلاصه این‌که؛ در انتخاب قول شیخ طوسی یا قول نجاشی، باید عناصر متعددی را در نظر گرفت. البته می‌توان گفت که نجاشی در دانش رجال، تخصص ویژه‌ای داشته و کتاب او نیز متقن‌تر است، ولی نباید در تمام موارد به همین نکته بسنده کرد.
 

[1]. نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعة(رجال نجاشی)، ص 185، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم، 1365ش.
[2]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، الابواب(رجال طوسی)، محقق، مصحح، قیومی اصفهانی، جواد، ص 387، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سوم، 1427ق.
[3]. ر.ک: عزیزی، سید مجتبی، مطیعی، میثم، دوفصلنامه علمی- پژوهشی حدیث‌پژوهی، سال ششم، شماره یازدهم، بهار و تابستان 1393، ص 49 - 84.
[4]. سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الرجال، ص 62، قم، دفتر نشر اسلامی، 1421ق.
[5]. همان، ص 69.
[6]. از جمله این قرائن و شواهد می‌توان به مطابقت کلام یکی از این دو بزرگوار با کلام دیگر عالمان رجالی همانند ابن غضائری، کشی یا برقی؛ اشاره کرد.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...