جستجوی پیشرفته
بازدید
7912
آخرین بروزرسانی: 1396/06/23
خلاصه پرسش
حد و مرز خوش‌اخلاقی و خوش‌رفتاری با دیگر انسان‌ها چیست؟
پرسش
حدود خوش‌اخلاقی و خوش‌رفتاری با دیگر انسان‌ها در سیره اهل‌بیت(ع) و قرآن چیست؟
پاسخ اجمالی
قرآن کریم؛ سیره و روش پیامبر(ص) و پیروانش را در حوزه اخلاق نیکو، چنین بیان می‌کند: «مُحَمَّدٌ رَسوُلُ اللهِ وَ الَّذینَ مَعَهُ اَشِدّاءُ عَلَی الْکُفّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ...»؛[1] محمّد(ص) فرستاده خدا است و کسانى که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربان‌اند.
براساس این آیه شریفه، مسلمانان نسبت به هم، مهربان و دلسوزند، تعاملشان بر اساس خوش‌رفتاری است؛ در غم و شادی هم شریک‌اند؛ و با یکدیگر با گشاده‌رویی برخورد می‌کنند.
پیامبر اسلام(ص) در رفتار شخصی و فردی با مسلمانان و دیگر شهروندان بسیار نرم و ملایم بود: «فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ ...»؛[2] به [برکت] رحمت الهى، در برابر آنان (مردم‏) نرم [و مهربان] شدى! و اگر خشن و سنگ‌دل بودى، از اطراف تو، پراکنده می‌شدند.
آن‌حضرت در برخورد با همسایگان و شهروندان از سر رأفت و مهربانی برخورد می‌کرد؛ نسبت به همسایگان فراوان سفارش می‌کرد، حتی همسایگانی که به حقوق شهروندی پایبند نبوده‌اند.[3] وی حتی با دشمنان خود نیز با اخلاق نیکو برخورد می‌کرد. و دفاع از حقوق شهروندی و تأمین امنیت افراد و گروه‌های غیر مسلمان را ضروری می‌دانست، و آزار دهنده آنان را دشمن خود تلقی می‌کرد. و این نهایت مدارا و دفاع نسبت به حقوق شهروندان غیر مسلمان است: «مَنْ ظَلَمَ مُعاهِداً کُنْتُ خَصْمَه‏»؛[4] هر کسی بر فردی ذمی ظلم کند، با من دشمنی کرده است.
برخورد و تعامل مهربانانه حتی با دشمنان، سفارش خدای متعال به تمام رسولانی است که برای هدایت مردم برانگیخته شده‌اند. در قرآن کریم می‌خوانیم هنگامی که، خداوند حضرت موسی(ع) و هارون(ع) را به سوی فرعون می‌فرستد، سفارش می‌کند: «... با او به نرمی و ملایمت سخن بگویید، شاید اندرز گیرد، یا بترسد».[5]
پیامبر اسلام(ص) اما در مسئولیت‌های اجتماعی، و در دفاع از کیان دین و ارزش‌های اسلامی، در برابر کسانی که با جرم و جنایت - که با تعالیم اسلام سازگاری ندارد - اقدام به هنجارشکنی کرده، و با اساس دین و دست‌آوردهای آن به مقابله و ستیز برمی‌خاستند، خوش‌خلقی و مدارا را کنار گذاشته، و به شدت برخورد می‌کرد، و این خط قرمز رسول خدا(ص) بود.
نمونه بارز آن داستان مسجد ضرار است. گروهی که قصد داشتند با بنا کردن مسجدی در برابر مسجد قبا، پایگاهی برای خود تأسیس کرده؛ در صفوف مؤمنان تفرقه ایجاد نمایند؛ علیه خدا و رسولش از هر راهى که ممکن شود دشمنى کنند، پیامبر به شدت برخورد کرده و دستور به تخریب آن داده است: «... وَ الَّذینَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ کُفْراً وَ تَفْریقاً بَیْنَ الْمُؤْمِنینَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْل...».[6]
بنابراین، حد و مرز خوش‌رفتاری در قوانین اخلاقی اسلام، و سیره پیامبر(ص) و اهل‌بیت تا جایی است که اساس دین و امنیت اجتماعی مؤمنان مورد تعرض مخالفان و هنجار شکنان قرار نگیرد.

[1]. فتح، 29.
[2]. آل عمران، 159.
[4]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، ص 272، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.
[5]. «فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَیناً لَعَلَّهُ یتَذَکَّرُ أَوْ یخْشی»؛ طه، 44.
[6]. توبه، 107.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...