جستجوی پیشرفته
بازدید
71858
آخرین بروزرسانی: 1393/07/29
خلاصه پرسش
آیا دلیلی برای سینه‌زنی امام حسین (ع) وجود دارد؟
پرسش
لطفاً علت و منشاء سینه زدن یا به طور کلی زدن خویش، به خاطر امام حسین (ع) را توضیح دهید؟ در جست و جویی که انجام دادم مطلبی را مبنی بر این که رسول خداوند (ص) سفارشی بدین منوال داشته باشند، نیافتم. آیا پیامبر (ص) همانند عملی که شیعیان در عزای امام حسین (ع) انجام می دهند، انجام داده است؟ در صورت صحت این مطلب بفرمایید که این سفارش در کجا وارد شده است؟
پاسخ اجمالی
عزاداری برای امام حسین (ع) از فروعات مذهب شیعه است، و دلایل زیادی آن را تأئید می کند و در بارۀ شیوۀ عزا داری هم باید گفت: تا مادامی که چگونگی اقامۀ عزا با اصلی از اصول اسلام و آیه و روایتی که در سنت آمده است، تنافی نداشته باشد، اشکالی ندارد و عرف های مختلف می توانند شیوه های مختلفی را برای برپایی مراسم عزا داشته باشند.
لازم به تذکر است که براساس روایات متعدد و حدیث ثقلین، سنت نیز در کنار قرآن، از منابع اصیل اسلامی به حساب می آید و طبق دیدگاه شیعه سخنان امامان شیعه نیز از نظر حجیت و اعتبار در  عرض سخنان پیامبر اسلام (ص) است؛ ازاین رو اگر سنتی از امامان ما در این رابطه وجود داشته باشد در جواز این کار کافی است.
به برخی از دلایلی که سینه زنی را مجاز می شمرد در جواب تفصیلی اشاره شده است.
پاسخ تفصیلی
پیش از پرداختن به پرسش تذکر نکاتی لازم به نظر می رسد:
الف. براساس روایات متعدد و حدیث ثقلین، سنت نیز (که عبارت است از قول، فعل و تقریر معصوم[1]) در کنار قرآن، از منابع اصیل اسلامی به حساب می آید.
براساس دیدگاه شیعه سخنان امامان شیعه نیز از نظر حجیت و اعتبار در عرض سخنان پیامبر اسلام (ص) است؛ از این رو اگر سنتی از امامان ما در این رابطه وجود داشته باشد در جواز این کار کافی است.[2]
ب. عزاداری برای امام حسین (ع) از فروعات مذهب شیعه است و دلایل زیادی آن را تأئید می کند و در بارۀ شیوۀ عزا داری هم باید گفت: تا مادامی که چگونگی اقامۀ عزا با اصلی از اصول اسلام و آیه و روایتی که در سنت آمده است، تنافی نداشته باشد، اشکالی ندارد و عرف های مختلف می توانند شیوه های مختلفی را برای برپایی مراسم عزا داشته باشند.
ما معتقدیم دلایلی زیادی برای اثبات مشروعیت عزاداری و سینه زنی برای امام حسین (ع) وجود دارد. در این بین ما تنها به دو مورد از سنت معصومین (ع) اشاره می کنیم:
1. امام سجاد (ع) می فرماید: در شبى که پدر بزرگوارم فرداى آن شهید شد (عاشورا) در خیمه نشسته بودم و عمه‏ام زینب به پرستارى من مشغول بود. پدرم به خیمۀ خود رفته و جوین غلام ابوذر، شمشیر آن حضرت را اصلاح مى‏کرد و پدرم مى‏فرمود: واى بر تو اى روزگار در هر بامداد و شبانگاهى بسیارى از یاران و دوستان را نابود مى‏سازى و به عوض هم اکتفا نمى‏کنى آرى سررشته همه در دست خدا است و هر ذى حیاتى به راهى خواهد رفت که من می روم.[3] و همین مضامین را دو یا سه بار مکرر فرمود. من از شنیدن این مضامین به هدف آن حضرت توجه کرده گریه گلوى مرا فرا گرفت، ولی خوددارى کرده و آرام گرفتم و دانستم که بلا نازل شده، اما عمه‏ام زینب به مجرد این که مضامین اشعار را شنید بر اثر رقت قلبى که ویژه زنان است، نتوانست خوددارى نماید، با حالت تحیر از خیمه خارج شده به جانب آن حضرت روان گردید عرضه داشت: اى کاش می مردم، امروز مادرم فاطمه و پدرم على و برادرم حسن وفات یافتند، اى یادگار گذشتگان و سرپرست بازماندگان. امام حسین (ع) به خواهر بزرگوارش توجهى کرده با دیده اشکبار فرمود: خواهرم کارى کن شیطان به تو دست پیدا نکند و پرده صبرت را پاره نکند و فرمود: اگر مرغ قطا را به حال خود مى‏گذاردند آسوده مى‏خوابید. زینب (س) گفت: برادرم خود را براى مرگ آماده ساخته! این آمادگى شما قلب مرا مجروح ساخت و طاقتم را طاق نمود و بدون درنگ سیلى به صورت خود زد و گریبان چاک نمود و غشوه بر او عارض شده بر زمین افتاد. حسین (ع) کنار خواهر آمده آب به صورتش ریخت و او را به هوش آورده فرمود: خواهرم آرام باش و از خدا بپرهیز و به خواست او خوشنود شو و بدان که اهل زمین مى‏میرند و آسمانی ها باقى نمى‏مانند و ماسواى خدا نابود مى‏شوند و جز او که موجودات را آفریده و مردم را مبعوث مى‏سازد و یکتاى بی همتا است دیگرى زنده نخواهد ماند.[4]
از دو جهت می توانیم از این حدیث برای جایز بودن سینه زنی استفاده نماییم.
الف. با توجه به این حدیث در می یابیم که امام (ع) در مقابل کار خواهرش که سیلی به صورتش زده بود تنها به نصیحت اکتفا نمود و هرگز از این کار به خصوص (سیلی به صورت زدن) نهی ننمود، در صورتی که اگر این کار منع شرعی و حرمت داشت لازم بود آن حضرت او را نسبت به آن متذکر می شد.
ب. با توجه به شخصیت خود حضرت زینب که امام معصوم (سجاد) در حقش فرمود: بحمد اللَّه که تو عالم و دانا به حقایق أحوال أهل دنیائى و محتاج به تعلیم و تفهیم نیستى‏.[5] نمی توان پذیرفت که این گونه آشکارا، کار حرامی را مرتکب شود.
2. مسافر غلام امام کاظم (ع) می گوید: وقتى خواستند حضرت موسى بن جعفر (ع) را ببرند به حضرت على بن موسى الرضا (ع) دستور داد تا زنده است هر شب در خانه‏اش بخوابد تا وقتى خبرى به او برسد. گفت: ما هر شب براى حضرت رضا (ع) در دهلیز رختخواب می انداختیم، پس از نماز عشا در آن جا می خوابید صبح به منزل خود می رفت، همین وضع تا چهار سال ادامه یافت. یک شب رختخواب انداختیم، ولى نیامد، ما و زن و بچۀ آن حضرت از تأخیر ایشان خیلى ناراحت شدیم. فردا صبح به خانه آمد داخل حرم شد و پیش ام احمد رفت فرمود: آنچه پدرم به امانت در اختیارت گذاشته بده. ام احمد ناله‏اى زده با دست به صورت خود نواخت و گریبان چاک زده گفت: به خدا، آقایم از دنیا رفت! امام على بن موسى الرضا (ع) او را نگه داشت به او فرمود: حرفى در این مورد نزن و اظهار ناراحتى نکن تا خبر رسمى به فرماندار برسد. زنبیلى که محتواى امانت ها بود با دو هزار یا چهار هزار دینار در اختیار او گذاشت و به دیگرى نداد.[6]
این حدیث نیز که از کتاب معتبر (کافی) نقل شده، جواز این عمل (بر سر و سینه زدن) را می رساند؛ زیرا براساس نقل این حدیث مانعی از نهی آن حضرت وجود نداشت و اگر این کار منع شرعی داشت لازم بود که آن حضرت به او تذکر می فرمودند.
بنابر این، بی گمان عزاداری هایی که امروزه به طور متعارف (نه به صورت افراط) صورت می گیرد و مردم دلسوخته و دوست داران اهل بیت و امام حسین برای ابراز هم دردی بر سینه هایشان می زنند جایز می باشد.
برای دست رسی به پاسخ پرسش های دیگر در این زمینه به نمایه های زیر مراجعه کنید:
عزاداری امام حسین (ع) مایۀ حیات جامعه، پاسخ شمارۀ 348 (سایت: 352).
و نقش عزاداری امام حسین (ع)، پاسخ شمارۀ 2302 (سایت: 2518).
 

[1] تقریر معصوم عبارت است از: کاری که در محضر معصوم (ع) صورت پذیرد یا سخنی که در حضور آن حضرت بیان شود، اما آن حضرت (در صورت نبود مانع) از آن کار نهی نفرموده باشد.
[2] در این رابطه به نمایۀ "حجیت اعمال و اقوال معصومین" پاسخ شمارۀ 6924 (سایت: 7028) که در همین سایت موجود است مراجعه نمایید.
[3] یَا دَهْرُ أُفٍّ لَکَ مِنْ خَلِیلٍ
کَمْ لَکَ بِالْإِشْرَاقِ وَ الْأَصِیلِ‏
مِنْ صَاحِبٍ وَ طَالِبٍ قَتِیلٍ
وَ الدَّهْرُ لَا یَقْنَعُ بِالْبَدِیلِ‏
وَ إِنَّمَا الْأَمْرُ إِلَى الْجَلِیلِ
َ کُلُّ حَیٍّ سَالِکٌ سَبِیلِی‏
[4] مفید، محمد، ارشاد، ساعدى خراسانى، محمد باقر، ص 444 و  445، ناشر اسلامیه، تهران، چاپ اول، 1380 ش‏‏.
[5] "و أنت بحمد الله عالمة غیر معلمة فهمة غیر مفهمة"، طبرسى، ابو منصور احمد بن على، الاحتجاج، ج 2، ص 305، نشر مرتضى مشهد مقدس، 1403 هـ ق.
[6] الکافی، ج‏1، ص 381 و 382، با استفاده از ترجمه زندگانى حضرت امام موسى کاظم (ع)، ص 226 و 227.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها