جستجوی پیشرفته
بازدید
12695
آخرین بروزرسانی: 1396/09/19
خلاصه پرسش
چرا وجود بیماری‌های مسری توسط امام علی(ع) مورد انکار قرار گرفته است؟
پرسش
چرا در نهج البلاغه، کلمات قصار 400، امام علی(ع) می‌فرماید سرایت بیماری از دیگری به دیگری حقیقت ندارد؟
پاسخ اجمالی
ابتدا باید به این نکته توجه کرد که واگیر بودن برخی بیماری‌ها از گذشته‌های دور به عنوان امری شناخته شده و بدیهی به شمار آمده و امکان انکار کلیّت آن وجود ندارد. این واقعیت و این باور در صدر اسلام نیز وجود داشت که در همین راستا روایاتی نیز وجود دارد. پیامبر خدا(ص) فرمود: «همان‌گونه که از شیر درنده می‌گریزید، از بیمار جذامی نیز فاصله بگیرید».[1]
با این وجود روایتی از امام علی(ع) وجود دارد که در آن بیان شده است: «الْعَدْوَى لَیْسَتْ بِحَق»؛[2] واگیری با حقیقت سازگار نیست.
در این زمینه باید گفت؛ «عَدوَى» به معناى سرایت است و در بیشتر موارد برای سرایت بیمارى از یک فرد به دیگرى مورد استفاده قرار می‌گیرد،[3] اما این‌که امام(ع) سرایت را نفى فرموده به این معنا نیست که هیچ‌گونه از بیماری‌ها واگیردار نمی‌باشد؛ زیرا امروز مسلّم است که بسیارى از بیماری‌ها از فردى به دیگرى منتقل می‌شود؛ مانند بیمارى سل، سرماخوردگى و... اما چنین هم نیست که هر فردی که کنار بیماری بنشیند، حتماً به بیماری او مبتلا شود و نیز این‌گونه نیست که تمام بیماری‌ها واگیردار باشد بسیارى از بیماری‌ها؛ مانند بیمارى قند، فشار خون، انواع سکته‌هاى قلبى و مغزى چیزى نیست که از کسى به دیگرى سرایت کند.[4]
به نظر می‌رسد که در عصر جاهلیت افرادى بودند که به ‏شدّت از همه بیماران پرهیز می‌کردند و شاید اصلاً به عیادت آنها نمی‌رفتند و یک اعتقاد خرافى داشتند که باید از هر بیمارى پرهیز کرد. اسلام این عقیده افراطى و خرافى را نفى می‌کند تا مردم به عیادت بیماران بروند و به کمک آنها بشتابند و از آنها روی‌گردان نشوند.
گاه این تفکر افراطى انحرافى به امور دیگر غیر از بیماری‌ها نیز سرایت‏ می‌کند مثلاً مى‏گویند: فلان کس فرزندش را از دست داده، به ‏سراغ او نرویم ممکن است فرزندمان از دست برود، یا در امر تجارت ورشکست شده با او دوستى نکنیم ممکن است به ما هم سرایت کند، و امثال این خرافات که اسلام با همه آنها مخالفت کرده است.[5]
جمعى از اندیشمندان دینی،[6] تفسیر دیگرى براى نفى «عدوى» ذکر کرده‌اند و آن این‌که اسلام می‌خواهد به پیروان خود تعلیم دهد که حتى سرایت بیمارى از کسى به دیگرى بدون اراده خداوند نمی‌شود و هیچ سببى از اسباب این جهان استقلال در تأثیر ندارد، بلکه باید اراده و فرمان خدا با آن همراه باشد.
روایتی از پیامبر اکرم(ص) در این زمینه وجود دارد که تفسیر بالا را به نوعی تأیید می‌کند. ایشان در نفی باور به حتمی‌بودن واگیری می‌فرماید: «فمن أعدی الأول»؛[7] اولین بیمار، بیماری خود را از که گرفته است؟!
این عبارت بیانگر آن است که این تنها واگیری نیست که منجر به بیماری انسان می‌شود. و به عبارتی یک فرد می‌تواند در کنار بیماری باشد و بیمار نشود، اما فرد دیگری که با هیچ بیماری تماس نداشته به بیماری مبتلا شود.
 

[1]. صدوق، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ج ‏3، ص 557، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، 1413ق.
[2]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 546، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.
[3]. موسوی، سید عباس، شرح ‏نهج ‏البلاغة، ج 5، ص 498، بیروت، دار الرسول الاکرم، دار المحجة البیضاء، چاپ اول، 1376؛ مکارم شیرازى‏، ناصر، پیام امام امیر المؤمنین(ع)، ج ‏15، ص 270، تهران، دار الکتب الاسلامیة‏، ‏چاپ اول‏، 1386ش.
[4]. پیام امام امیر المؤمنین(ع)، ج ‏15، ص 270.
[5]. همان، ص 270 – 271؛ نک: ازدى، عبدالله بن محمد، کتاب الماء، ج ‏2، ص 774، تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل‏، چاپ اول‏، 1387ش؛ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ‏15، ص 39، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.
[6]. نک: سروی مازندرانی، محمد صالح بن احمد، شرح الکافی (الاصول و الروضة)، محقق، مصحح، شعرانی، ابو الحسن، ج ‏8، ص 334 – 335، و ج ‏12، ص 247، تهران، المکتبة الإسلامیة، چاپ اول، 1382ق.
[7]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 8، ص 196، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1407 ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...