بازدید
2064
آخرین بروزرسانی: 1396/09/04
خلاصه پرسش
آیا احادیثی که رشد و تربیت انسان را در مرحله‌هایی - چون دوره‌های هفت ساله - طبقه‌بندی می‌کنند، قابل اعتماد بوده و لزوماً تمام دینداران باید این مراحل را بر اساس همان زمان تعیین شده در روایات بگذرانند؟!
پرسش
سلام؛ آیا به احادیثی که مراحل رشد انسان را به سه دوره هفت ساله تقسیم کرده، می‌توان عمل کرد؟ با توجه به این‌که این احادیث ضعیف و مرفوع هستند؟
پاسخ اجمالی
اینکه انسان در طول زندگی خود از لحاظ جسمی و روحی مراحل مختلفی را پشت سر می‌گذارد، جای تردید نیست، اما در ارتباط با گزارش‌های روایی که طبقه‌بندی‌های مشخصی را در این زمینه اعلام می‌کنند، باید گفت:
1. روایات متعددی در مورد تربیت فرزند و مراحل تربیتی او بر اساس سن و سال، در منابع آمده است.[1]
2. از نظر سند نمی‌توان همه‌ی آن روایات را نامعتبر دانست؛ بلکه برخی از این روایات معتبرند. مانند این روایت از امام صادق(ع) که می‌فرماید: فرزند هفت سال بازی می‌کند و هفت سال آموزش نوشتن می‌بیند و هفت سال به یادگیری حلال و حرام می‌پردازد.[2]
3. از نظر محتوا بین روایات مختصر اختلافی وجود دارد: برخی از روایات همان‌گونه بیان شد دوران تربیت فرزند را به سه دوره هفت ساله تقسیم می‌کنند؛[3] برخی نیز آن‌را به سه دوره‌ای که متشکل از دو تا شش سال و یک هفت سال است، تقسیم می‌کنند؛[4]‏ و در برخی روایات نیز فقط به دو دوره‌ی هفت سال اشاره شد.[5]
4. نامعتبر بودن یک روایت به معنای دروغ و باطل بودن آن نیست؛ بنابراین، اگر روایتی دارای سند معتبر نبود تا زمانی که دلیلی بر کذب و بطلان آن پیدا نشد، می‌تواند مورد عمل واقع شود، هر چند الزامی بر عمل به آن نیست و هر چند بر اساس آن نمی‌توان حکمی را به شرع نسبت داد.
5. صرف نظر از مباحث سندی، این روایات ناظر به بیان واقعیتی است که گستره فراوان داشته و در بیشتر موارد همین‌گونه است؛ اما باید توجه داشت گستره فراوان داشتن به معنای عام الشمول بودن آن نیست تا نتوان گریزی از آن داشت و هرگونه تغییری در آن‌را به مخالفت با معصوم(ع) تفسیر کرد؛ زیرا می‌دانیم که خانواده، محیط، استعداد شخصی و عواملی از این دست می‌توانند مرزهای تربیتی را تغییر دهند.
 

[1]. برخی از کتاب‌هایی که این روایات را نقل کرده‌اند:
الف. عده‌اى از علماء، الأصول الستة عشر، ص 342، قم، مؤسسة دار الحدیث الثقافیة، چاپ اول، 1423ق، 1381ش.
ب. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 6، ص 46 و 47، ج11، ص 441 و 442، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
ج.  ابن بابویه، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص492، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، 1413ق.
د. طوسى، محمد بن الحسن، تهذیب الأحکام، تحقیق، خرسان، ج 8، ص 111، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق.
هـ. بروجردى، آقا حسین، جامع أحادیث الشیعة، ج 22، ص 512، ج23، ص 232، ج 26، ص 846، تهران، فرهنگ سبز، چاپ اول، 1386ش.
[2]. «أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَاصِمِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَمِّهِ یَعْقُوبَ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْغُلَامُ یَلْعَبُ سَبْعَ سِنِینَ وَ یَتَعَلَّمُ الْکِتَابَ سَبْعَ سِنِینَ وَ یَتَعَلَّمُ الْحَلَالَ وَ الْحَرَامَ سَبْعَ سِنِین»‏. کافی، ج 6، ص 46.
[3]. البته میان این روایت (سه دوره) نیز از نظر کیفیت تربیت مختصری اختلاف وجود دارد؛ مثلا در برخی روایات بر خلاف روایتی که نقل کردیم چنین آمده است:  فرزند هفت سال سید و آقا (فرمانده) است، هفت سال عبد و فرمانبر است، و هفت سال وزیر و کمک‌‌کار است. «وَ قَالَ النَّبِیُّ ص‏ الْوَلَدُ سَیِّدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِینَ وَ وَزِیرٌ سَبْعَ سِنِینَ فَإِنْ رَضِیتَ أَخْلَاقَهُ لِإِحْدَى وَ عِشْرِینَ وَ إِلَّا فَاضْرِبْ عَلَى جَنْبِهِ فَقَدْ أَعْذَرْتَ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى». طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، ص 222، قم، الشریف الرضى، چاپ چهارم، 1412ق، 1370ش.
و در برخی نیز چنین آمده است: تا شش سال فرزندت را تحمل کن؛ و شش سال به آداب خودت او را تربیت کن، و هفت سال او را با خودت ضمیمه کن؛ یعنی او را در کنارت قرار بده.
«عن الصّادق علیه السلام قال احمل صبیّک حتّى یأتى علیه ستّ سنین ثمّ أدّبه فى الکتاب ستّ سنین ثمّ ضمّه إلیک سبع سنین فأدّبه بأدبک فإن قبل وصلح وإلّا فخلّ عنه». جامع أحادیث الشیعة،ج 26، ص 868.
[4]. «الصّادق علیه السلام قال احمل صبیّک حتّى یأتى علیه ستّ سنین ثمّ أدّبه فى الکتاب ستّ سنین ثمّ ضمّه إلیک سبع سنین فأدّبه بأدبک فإن قبل وصلح وإلّا فخلّ عنه. وقال النّبىّ صلى الله علیه و آله الولد سیّد سبع سنین وعبد سبع سنین ووزیر سبع سنین فإن رضیت أخلاقه لإحدى وعشرین وإلّا فاضرب على جنبه فقد أعذرت إلى اللَّه تعالى».
[5]. «عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَعِ ابْنَکَ یَلْعَبُ‏ سَبْعَ‏ سِنِینَ وَ أَلْزِمْهُ نَفْسَکَ سَبْعاً فَإِنْ أَفْلَحَ وَ إِلَّا فَإِنَّهُ مِمَّنْ لَا خَیْرَ فِیه»‏. کافی، ج11، ص441.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    902551 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    566270 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    492941 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425742 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405619 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374155 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360458 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    345334 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325609 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315906 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...