بازدید
745
آخرین بروزرسانی: 1397/05/09
خلاصه پرسش
چه مشتقاتی از «ابن» به معنای پسر یا فرزند در قرآن وجود دارد؟
پرسش
در آیه 36 سوره مبارکه عبس؛ «بنیه» به معنای «پسرش» است، یا «پسرانش»؟
پاسخ اجمالی
از جمله کلماتی که در قرآن به کار رفته، واژه «ابن» و مشتقات آن است که همگی از ریشه «بنو» می‌باشند. این کلمات به مقدار زیادی در قرآن تکرار شده است. کلماتی که از این ریشه در قرآن ذکر شده عبارت‌اند از:
1. «ابن»: به معنای «پسر» است که گاهی مضاف به ضمیر شده و به صورت «ابنه» و «ابنها» به کار گرفته شده است. در بسیاری از موارد نیز الف ابتدای این کلمه حذف شده و به صورت «بن» استعمال می‌شود؛ مانند: «عیسى بن مریم‏».
2. «ابناء»: این کلمه جمع مکسّر «ابن» و به معنای «پسران» است و گاه می‌تواند به معنای فرزندان – صرف نظر از جنسیت آنها – نیز مورد استفاده قرار گیرد. [1]
3. «بنون»: این واژه جمع سالم «ابن» و به همان معنای «أبناء» است. حالت نصبی و جرّی آن نیز «بنین» می‌باشد که هر دو شکل آن در قرآن آمده: «أَ لِرَبِّکَ الْبَناتُ وَ لَهُمُ الْبَنُونَ»[2] و «أَنْ کانَ ذا مالٍ وَ بَنینَ».[3]
نون «بنون» و «بنین» در حالت اضافه حذف شده و به عنوان نمونه گفته می‌شود: «بنو اسرائیل»، «بنی آدم». این حذف در اضافه به ضمیر نیز وجود دارد. به عنوان نمونه در آیه شریفه «وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنیه»؛[4] کلمه «بنین» چون مضاف است،  نونش حذف شده و «پسرانش»،[5] یا «فرزندانش»[6] معنای آن خواهد بود.
4. «ابنت»:[7] به معنای دختر نیز از ریشه «بنو» بوده و در قرآن نیز مورد استفاده قرار گرفته است: «وَ مَرْیَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ».[8] مثنای این کلمه نیز یک بار آمده: «إِنِّی أُریدُ أَنْ أُنْکِحَکَ إِحْدَى ابْنَتَیَّ هاتَیْنِ».[9]
5. «بنات»: جمع مؤنث سالم از کلمه بنت است و به معنای دختران. این مشتق نیز در قرآن وجود دارد، آن‌جا که حضرت لوط خطاب به قومش می‌فرماید: «هؤُلاءِ بَناتی‏».[10]

[1]. به عنوان نمونه، انعام، 20.
[2]. صافات، 149.
[3]. قلم، 14.
[4]. عبس، 36.
[5]. ر. ک: طوسى، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، ج ‏10، ص 277، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا؛ طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏10، ص 668، ناصر خسرو، تهران، چاپ سوم، 1372ش.
[6]. طیب، سید عبد الحسین، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏13، ص 398، تهران، اسلام، چاپ دوم، 1378ش؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏26، ص 157، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.  
[7]. اگر در مواردی به جای «ابنت» و «ابنة»، «بنت» استعمال می‌شود به جهت آن است که همزه حذف شده است؛ ر. ک: بابتى، عزیزه فوال‏، المعجم المفصل فی النحو العربی، ج ‏1، ص 19، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، بی‌تا.
[8]. تحریم، 12.
[9]. قصص، 27.
[10]. هود، 78؛ حجر، 71.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    887912 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    549193 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    426657 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    414212 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    390657 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    369650 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    335163 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    321211 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    314990 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    310364 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...