جستجوی پیشرفته
بازدید
939
آخرین بروزرسانی: 1397/09/08
خلاصه پرسش
واژه‌های «غرونا»، «خدعونا» و «غدروا بنا» در دعای ماه شعبان و در نگاهی وسیعتر، ریشه‌های «غرر»، «خدع» و «غدر» چه تفاوتی با هم دارند؟
پرسش
در دعای دوم روز سوم شعبان؛ فرق میان «غرونا»، «خدعونا» و «غدروا بنا» چیست؟
پاسخ اجمالی
در یکی از دعاهای ماه شعبان چنین آمده است: «احْکُمْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ قَوْمِنَا فَإِنَّهُمْ غَرُّونَا وَ خَدَعُونَا وَ خَذَلُونَا وَ غَدَرُوا بِنَا وَ قَتَلُونَا وَ نَحْنُ عِتْرَةُ نَبِیِّکَ‏»؛[1] خدایا! میان ما [که اهل‌بیت پیامبرت هستیم] و قوم ما داوری کن! که آنان ما را فریب دادند و نیرنگ زدند و ما را وانهادند و با ما بی‌وفایی کردند و ما را کُشتند.
در عبارت فوق؛ سه کلمه مترادف از ریشه «غرر»، «خدع» و «غَدر» آمده است: «غرّونا»، «خدعونا» و «غدروا». این سه کلمه هرچند در زبان فارسی هم معنا هستند،[2] ولی زبان‌شناسان عربی اندک تفاوت‌هایی برای آنها بیان می‌کنند که در این‌جا به برخی از آنها اشاره می‌شود:
فرق بین غرور، خدع، و غدر:
«غرور»، توهّمی است که موجب می‌شود انسان به خاطر آن، کاری انجام دهد که موجب ضرر به خود شود؛ مثلاً شخصی از دور سرابی می‌بیند و تصور می‌کند که آب است؛ از این‌رو، آبی را که در اختیار دارد [با مصرف بی‌جا و یا به هر شکل دیگر] آن‌را از دست می‌دهد به این امید که به آب دسترسی دارد، ولی در نهایت تشنه می‌ماند و حتی ممکن است از بین برود. اما «خدع» به معنای این است که افرادی فضا را چنان سنگین و ابرآلود می‌کنند که راه درست و کار صحیح بر انسان پوشیده می‌ماند و به این دلیل که علم به صواب و صلاح ندارد، راه اشتباه را برمی‌گزیند و به خود ضرر وارد می‌کند.[3]
همچنین درباره فرق بین «خدع» و «کید» گفته شده است که خدع به معنای عمل کردن برخلاف گفته خویش است؛ برای دفع ضرر یا جلب منفعت بدون نقشه‌ای که از قبل طراحی شده باشد. اما کید به معنای فریب دادن دشمن با نقشه قبلی است که همراه با فکر و تدبیر بوده است.[4]
«غدر»، به معنای نقض عهد و بی‌وفایی و خیانت است.[5] این واژه از این جهت که درباره عهد و پیمان به کار می‌رود، تفاوتی محسوس با کلمه‌های سابق دارد.
با وجود تفاوت‌هایی که گفته شد، این ریشه‌ها گاه برای تأکید به صورت پیاپی ذکر شده و گاه یکی از آنها تنها معنای کاملاً مترادفی را با ریشه دیگر می‌رساند و بر این اساس، لازم نیست در تمام متون آیات و روایات، چنین ریشه‌هایی دقیقاً ناظر به معانی یاد شده باشند؛ زیرا به عنوان نمونه، در دعای فوق نمی‌توانیم بپذیریم که خدعه دیگران بر اهل‌بیت(ع) تأثیر گذاشته به نحوی که آنان راه صحیح را گم‌ کرده‌اند.
 

[1]. طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبّد، ج 2، ص 827، بیروت، مؤسسة فقه الشیعة، چاپ اول، 1411ق.
[2]. ر. ک: فرهنگ فارسی معین، و لغت‌نامه دهخدا، واژه‌های «غرّ»(غرر)، «خدع» و «خدعه»، «غدر».
[3]. عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص 253، بیروت، دار الافاق الجدیده، چاپ اول، 1400ق.
[4]. همان.
[5]. ابن فارس، أحمد، معجم مقاییس اللغة، ج 4، ص 413، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، 1404ق؛ ابن منظور، محمد بن مکرم‏، لسان العرب‏، ج 5، ص 8، بیروت، دار صادر، چاپ سوم‏، 1414ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    910012 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    576932 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    512486 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    439577 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    414484 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    376900 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    366907 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    354214 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    330746 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    319341 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...