بازدید
8056
آخرین بروزرسانی: 1393/08/26
خلاصه پرسش
طریقت تیجانی را معرفی کنید و آیا این فرقه بر راه درست است؟
پرسش
طریقت تیجانی را معرفی کنید و آیا این فرقه بر راه درست است؟
پاسخ اجمالی
مؤسس فرقه یا طریقت تیجانیه؛ فردی به نام «احمد بن مختار بن حمد شریف تیجانی»، متولد 1150 هجری قمری در الجزایر، که پیرو اهل سنت بود. وی پس از ملاقات با برخی از اهل تصوف، به صوفی‌گرایی گرایش یافت و سپس کتاب‌های مختلفی را به رشته نگارش در آورد. او در نهایت طریقت جدیدی را به وجود آورد و برای ترویج آن سفرهای بسیاری به قاهره، تلسمان و شمال آفریقا و حج انجام داد.
این فرقه در زمان نه چندان طولانی، پیروان بسیاری پیدا کرد و در نقاط مختلف به خصوص آفریقا پخش شد.
 
پاسخ تفصیلی
مؤسس فرقه یا طریقت تیجانیه؛ فردی به نام «احمد بن مختار بن حمد شریف تیجانی»، متولد 1150 هجری قمری در الجزایر است. وی (که از اهل سنت بود) در کودکی قرآن و احادیث را حفظ کرد و در جوانی تحصیلات قرآنی، تفسیر و احادیث و فقه و اصول را نزد اساتید مختلف و در کشورهای مختلفی؛ چون الجزایر، مغرب و مصر، آموخت. او به تدریج و پس از ملاقات با برخی از اهل تصوف، به صوفی‌گرایی گرایش یافت و سپس کتاب‌هایی را تحت عنوان «یادداشت‌ها و نظرات درباره اهل سنت و صوفی‌گرایی»، «تفسیر بخش اول مجموعه فقهی شیخ خلیل در خصوص فقه مالکی»، «تفسیر آیات قرآنی و احادیث»، «مراسم عبادی برای عموم مسلمانان»، «مجموعه ذکر و اوراد» و ... تحریر کرد. او طریقت جدیدی به وجود آورد و برای ترویج آیین خویش سفرهای بسیاری به قاهره، تلسمان و شمال آفریقا و حج انجام داد.
پس از فوت شیخ احمد تیجانی در سال 1230 هجری، طبق وصیت وی، پسرانش جانشینی و رهبری فرقه را بر عهده گرفتند و در جهت بسط و گسترش عقاید آن در منطقه صحرا و سودان و دیگر مناطق آفریقایی به تبلیغات پرداخته و سبب افزایش پیروان این طریقت شدند. این طریقت عمدتاً از طریق کوشش‌های «شیخ محمد الحافظ بن مختار حبیب» از شاگردان اولیه شیخ به غرب سودان، سنگال و موریتانی نفوذ کرد. نخستین تلاش‌های منسجم برای گسترش تعالیم این طریقه در سرزمین آفریقای سیاه و هوسا زبان را «شیخ عمر الفوتی تال» انجام داد. وی در اثر خود «ریماح» اصول تیجانیه را به رشته تحریر در آورد و معتقد به برخی اصلاحات در اعتقادات تیجانیه بود، در عین حال علیه استعمار فرانسه نیز اعلام جهاد کرد. در دهه‌های گذشته، پیروان این طریقت بیشتر در نواحی شمال، شمال غرب، غرب و مرکز آفریقا فعالیت دارند. در برخی کشورها مانند سنگال، درصدهای بسیاری از مردم پیرو طریقت تیجانیه هستند و قدرت و نفوذ بسیاری را نیز دارند. پیروان این فرقه در آسیا، اروپا و آمریکا نیز به صورت پراکنده وجود دارند و خانقاه‌هایی را نیز برای خود در برخی از کشورها بنا کرده‌اند. این گسترش در کشور غنا قوی‌تر و وسیع‌تر بوده است. تیجانی‌ها در کشور غنا قدرت بسیاری دارند و به جهت فعالیت‌های عرفانی و معنوی و احساس برادری و وحدت با سایر ادبان و نیز قدرت اقتصادی، رهبری جامعه اسلامی را در اختیار دارند. در تمامی استان‌های غنا، امامت جماعت و رهبری جامعه اسلامی در دست این فرقه است.
پیروان این طریقه بر طبق تعالی شیخ احمد تیجانی به ذکر و عبادت می‌پردازند و معتقدند که ذکر گفتن و رعایت و انجام احکام اسلام از مهم‌ترین اصول پیروی از این طریقت است.
مسلمانان تیجانیه دارای تعصبات خاص خویش در زمینه وابستگی فرد به فرد بوده و همه پیروان خود را از یک پیکر و بدنه به حساب می‌آورند و تعرض به فرد را مانند تعرض به کل افراد این طریقت می‌دانند و این امر برای آنها بسیار با اهمیت است. از طرف دیگر وجود ارتباطات ملی و بین المللی بین شخصیت‌های مهم و برجسته این طریقت و نیز پراکندگی پیروان بسیار این فرقه در نقاط مختلف جهان سبب شده، وقتی به هر منطقه‌ای سفر کنند، به راحتی می‌توانند هم گروه یا فردی از فرقه تیجانی را یافته و با وی ارتباط برقرار سازند.
یکی از جنبه‌های مهم عبادت این گروه که در تشکیلات آنها نقش اساسی دارد، اجتماع آنها بلافاصله پس از ادای فریضه نماز مغرب است که به دور یک پارچه سفید رنگ می‌نشینند و با تسبیح به ذکر و دعا مشغول می‌شوند و اینکار را براساس تعلیمات شیخ احمد تیجانی که معتقد بود آن‌را از پیامبر اسلام(ص) در خواب آموخته، انجام می‌دهند. این نوع از ذکر که «ورد» نامیده می‌شود شامل استغفار، صلوات، فاتحه، لااله الا الله و قرائت آیات قرآن است که هر عضو فرقه وظیفه دارد به صورت انفرادی یا گروهی بعد از نماز انجام دهد. در سلسله مراتب این فرقه، در شهر و استان‌های مختلف فردی وجود دارد که خلیفه نام دارد او رئیس مذهبی آن منطقه بوده و برای انجام مسئولیت‌ها کسانی تحت نظر او هستند.
فرقه تیجانی در کشور غنا قدرت بالایی دارد. این نفوذ را باید در سازگاری این طریقت با فرهنگ و هویت آفریقایی دانست؛ زیرا در این فرقه، آداب و رسوم آفریقایی با آداب مذهبی و سایر مراسم سنتی آمیخته است. رهبران این طریقت نسبت به اجرای سرود و طبل زدن و حتی اجرای رقص آفریقایی در مراسم اسلامی از خود تعصب نشان نمی‌دهند و این رفتار سبب شده مردم بومی غنا احساس نزدیکی با این طریقت داشته باشند.
طلاب این فرقه زبان عربی را فرا می‌گیرند ولی برای آن اهمیت چندانی قائل نیستند و زبان محلی هوسا را برای تدریس، تبلیغ و آموزش استفاده می‌کنند.
پیروان تیجانیه دارای دو مراسم مولودی‌اند: نخست مولود پیامبر اسلام و دیگری جشن مولودی شیخ احمد تیجانی یا شیخ ابراهیم نیاس. البته گروه وهابیون نیز در آن‌جا حضور دارند و همواره بین آنها تنش و اختلاف وجود دارد. برای مثال وهابیون در خصوص جشن میلاد پیامبر(ص) معتقدند که سند آن در قرآن وجود ندارد، بنابر این برگزاری این جشن حرام است، ولی پیروان تیجانیه ادعای آنها را افراطی دانسته و تکذیب می‌کنند.
بنیان‌گذار و رهبران طریقت تیجانیه نیز خود را از نسل ائمه اطهار می‌دانند و اهل بیت(ع) نیز در میان آنها جایگاه والایی دارند.[1]
ما در این گفتار سعی داشتیم زمینه آشنایی کلی با یکی از طریقت‌های صوفیه که امروزه نیز پایگاه مردمی بسیاری را دارد، به وجود آوریم. اما بررسی عمیق دیدگاه‌ها و عقاید این گروه و همچنین نقد و بررسی آنها، ‌نیاز به اطلاعات دقیق و تحقیقات میدانی گسترده دارد که در این مختصر نمی‌گنجد.
 

[1]. این مقاله خلاصه‌ای بود از: مجله چشم انداز ارتباطات فرهنگی، وزین، علی رضا، فرقه تیجانیه در کشور غنا، شماره دوم، مرداد 1382 ش.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    892163 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    554391 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429803 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418658 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394733 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370914 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    348599 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    329371 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316510 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311910 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...