جستجوی پیشرفته
بازدید
28
آخرین بروزرسانی: 1399/10/25
خلاصه پرسش
آیا بین عقول تفاوتی وجود دارد؟ اگر دارد چگونه با وحدت فیض الهی قابل جمع است؟
پرسش
سلام علیکم؛ آیا بین عقول تفاوتی وجود دارد؟ اگر تفاوت وجود داشته باشد، با وحدت فیض الهی منافات دارد؛ زیرا بهشت با عقل طلب می‌شود. و احادیث زیادی می‌‌گوید دین واحد است، رسول واحد است، خداوند واحد است و حقایق هم واحد است. مضافا بر این که احادیثی داریم که : الاجر علی قدر العقل و غیر آن. پس قول به تفاوت عقول منافی با عدالت الهی است و معارض با اصل تکریم الهی دارد. حال که دین واحد و فیض واحد پس باید وسیله و آلت طلب آن نیز (برای همه) واحد باشد و الا موجب نقض در عدالت می‌شود پس می‌توان نتیجه گرفت که تفاوت بین عقول هم اشتباه است از شما می‌خواهم در این باره تعلیق خودتان را بیان کنید. اگر تفاوت عقول ثابت شود ایا به این معنا است که برای انسان ممکن نیست که عالم شود؟ و این نتیجه باعث سست‌شدن اراده ها در راه علم‌آموزی می شود و با اشاره به این مطلب که عقولی که درباره آن صحبت می‌کنیم ابتدای تکوین آنهاست با چشم پوشی از استفاده انسان از آن بعد از ولادت. یعنی باید این عقول واحد باشند در ابتدای ولادت.
پاسخ اجمالی

نیروی عقل و تعقلی که خداوند به تمام بشر اعطا کرده، در این جهت که به کارگیری آن موجب تکامل وجود انسان می‌شود در همه‌ی انسان‌ها یکسان است و نیروی تعقلی که در افراد بشر وجود دارد، نیاز آنان را برای رسیدن به کمال برآورده می‌کند؛ بنابراین عقول در ابتدای خلقت در اصل بهره‌مندی از قابلیت ارتقاء و استکمال تفاوتی ندارند، اما تفاوتی که در برخی از روایات به آن اشاره شده، احتمال دارد مربوط به بکارگیری آن باشد؛[1] زیرا صرف برخورداری از نیروی عقل موجب تکامل انسان نمی‌شود؛ بلکه آنچه موجب تکامل انسان می‌شود بکاری نیروی عقل است؛ کسی که از نیروی تعقل خود استفاده نکند با موجود بی‌عقل مساوی است؛ چنان‌‌که در عرف نیز به چنین افرادی انسان بی‌عقل می‌گویند؛ علاوه بر این‌که بکارگیری هر نیرویی موجب رشد و تقویت آن در وجود انسان خواهد شد و استفاده نکردن آن موجب ضعف و سستی آن می‌گردد.

و احتمال دارد تفاوت عقول از نظر روایات، تفاوت در مقدار زائد بر اصل و زیاده از مقداری باشد که برطرف کننده نیاز اصلی همه‌ی انسان‌‌ها است و این تفاوت نیز موجب بی‌عدالتی نخواهد شد؛ زیرا عدالت آن است که به هر فردی به اندازه عقلی که به او داده شده است، تکالیفی متناسب با آن از او طلب شود و رفتارهای او نیز با در نظر گرفتن عقل اهدایی به او ارزیابی گردد.[2]

 


[1]. مانند این روایت: سلیمان دیلمى می‌گوید: به امام صادق‌(ع) گفتم فلانى در عبادت و دیانت و فضیلت چنین و چنان است. فرمود: عقلش چگونه است؟ گفتم نمی‌دانم. فرمود: پاداش به اندازه‌ی عقل است. همانا مردى از بنی‌‌اسرائیل در یکى از جزایر دریا که سبز و خرم و پر آب و درخت بود، عبادت خدا می‌کرد؛ یکى از فرشتگان‏ از آن‌جا گذشت و عرض کرد پروردگارا مقدار پاداش این بنده‌‏ات را به من بنما؛ خداوند به او نشان داد و او آن مقدار را کوچک شمرد، خدا به او وحی کرد همراه او باش؛ پس آن فرشته به صورت انسانى نزد او آمد؛ عابد گفت تو کیستى؟ گفت مردى عابدم چون از مقام و عبادت تو در این مکان آگاه شدم نزد تو آمدم تا با تو عبادت خدا کنم؛ آن‌روز را با او بود، هنگامی که صبح شد فرشته به او گفت: جاى پاکیزه‌‏اى دارى و فقط براى عبادت خوب است. عابد گفت: این‌جا یک عیب دارد. فرشته گفت، چه عیبى؟ عابد گفت: خداى ما چهارپایى ندارد، اگر او خرى می‌داشت در این‌جا می‌چراندیمش براستى این علف از بین می‌رود! فرشته گفت: پروردگار که خر ندارد، عابد گفت: اگر خرى می‌داشت چنین علفى تباه نمی‌شد، پس خدا به فرشته وحى کرد: همانا او را به اندازه عقلش پاداش می‌دهم‏. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، کافی، ج 1، ص 12، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.                                   

[2]. مانند این روایت: «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: «إِنَّمَا یُدَاقُّ اللَّهُ‏ الْعِبَادَ فِی الْحِسَابِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَلَى قَدْرِ مَا آتَاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ فِی الدُّنْیَا»؛ امام باقر(ع) فرمود: خدا در روز قیامت به اندازه عقلى که به بندگان در دنیا داده در حساب‌رسی آنان دقت مى‏کند. همان، ص 11.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    632150 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    465800 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461284 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    412224 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392820 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390174 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349326 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335349 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319448 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309180 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...