جستجوی پیشرفته
بازدید
7981
آخرین بروزرسانی: 1393/08/17
خلاصه پرسش
بهترین شرحی که بر تجرید الاعتقاد نوشته شده است کدام است؟
پرسش
از شروحی که بر تجرید خواجه نصیر نوشته شده، کدام یک را توصیه می کنید و از همه محققانه تر است؟
پاسخ اجمالی

خواجه نصیر الدین طوسی متوفی سال 672 هجری قمری کتابی را با موضوع کلام شیعه امامیه به نام "تجرید الاعتقاد" نوشته است. از میان شروح این کتاب، تسدید القواعد معروف به شرح قدیم، تألیف محمود بن أبى القاسم اصفهانى متوفاى 749 و کشف المراد علامه حلى متوفاى 726 و شرح علاء الدین قوشجى متوفاى 879 معروف به شرح جدید و شوارق الالهام فیاض لاهیجى، بیشتر از دیگر شرح ها، مورد توجه صاحب نظران قرار گرفته است. اما از میان همه این شرح ها، کشف المرادِ علامه حلی (ره) در میان عالمان و اساتید از توجه بیشتری برخوردار است.

پاسخ تفصیلی

خواجه نصیر الدین طوسی متوفی سال 672 هجری قمری کتابی را با موضوع کلام شیعه امامیه به نام تجرید الاعتقاد تالیف نموده است.

 

همچنین خواجه نصیر مقدمه‏اى بر تجرید الاعتقاد نگاشته، پیرامون مسائل منطقى که در علم کلام کاربرد دارند و آن را تجرید المنطق نامیده است‏.

 

فصول کتاب: خواجه بعد از دیباچه کوتاهى در حمد و ثناى الاهى و بیان سبب تألیف کتاب و روش خود در نگارش آن، کتابش را در شش مقصد و هر مقصد شامل چند فصل و هر فصل در چند مسئله قرار داده است.

تعداد فصول کتاب یازده فصل در 225 مسئله است.

امور عامه: 75 مسئله.

طبیعیات: 74 مسئله.

الاهیات: 76 مسئله.

این کتاب بعد از تألیف، در حوزه درسى عالمان و دانش‏پژوهان مورد تدریس و تدقیق قرار گرفته و ده ها شرح و صدها حاشیه بر آن نوشته شده است.

 

هر دانشمند صاحب عقیده‏اى به جاى پرداختن به تصنیف کتابى مستقل در کلام، به نوشتن شرح یا حاشیه‏اى بر تجرید اکتفا مى‏نمود و در حقیقت شروح و حواشى این کتاب، تاریخ علم کلام و تطور اندیشه در میان مسلمانان است.

بنا بر کاوشى که به عمل آمده، تعداد شروح و حاشیه‏هایى که تا کنون بر تجرید الاعتقاد نوشته شده چنین است:

* شروح و حواشى تجرید المنطق شش اثر

* حواشى تجرید نه اثر

* شروح تجرید چهل و یک اثر

* حواشى شروح تجرید صد و هشتاد و سه اثر

* حواشى کشف المراد ده اثر

* حواشى شرح قدیم سى و شش اثر

* حواشى حاشیه جرجانى بر شرح قدیم بیست و شش اثر

* حواشى شرح جدید صد و هفده اثر

* حواشى حاشیه قدیم دوانى بر شرح قوشچى بیست و سه اثر

* حواشى حاشیه خفرى بر شرح قوشچى سى و یک اثر

* حواشى شوارق الالهام یازده اثر

همچنان که ملاحظه مى‏شود، از میان شرح ها، تسدید القواعد معروف به شرح قدیم تألیف محمود بن أبى القاسم اصفهانى متوفاى 749 و کشف المراد علامه حلى متوفاى 726 و شرح علاء الدین قوشجى متوفاى 879 معروف به شرح جدید و شوارق الالهام فیاض لاهیجى، بیشتر از دیگر شروح مورد توجه صاحب نظران قرار گرفته است.[1]

 

و از میان حواشى، حاشیه جرجانى بر شرح قدیم و حاشیه قدیم دوانى و حاشیه خفرى بر شرح جدید، بیشتر از دیگر حواشى مورد نقد و بررسى قرار گرفته است.

 

اهمیت این حواشى در این است که در آنها مسائل متعددى در خداشناسى و جهان بینى اسلامى مورد بحث و بررسى دانشمندان قرار گرفته است.

 

اما از میان همه این شروح کشف المراد علامه حلی (ره) در میان عالمان و اساتید از توجه بیشتری برخوردار است و معمولا برای تدریس به عنوان یک ماده درسی قرار داده می شود.

 

مسائل کلامى که امروزه از ابعاد مختلفى مورد بررسى قرار مى‏گیرد و صاحب نظران گمان مى‏کنند که دانشمندان اسلامى در این مسائل بحث‏ نکرده‏اند در این حواشى مورد نقد و نظر قرار گرفته است.

 

شایان ذکر است که اغلب این آثار تا کنون به صورت دستنویس باقى مانده و جز سه یا چهار عدد از آنها منتشر نشده است.[2]

 

 

[1] آقا جمال خوانسارى، محقق سبزوارى‏، الحاشیة على حاشیة الخفری على شرح التجرید، ص 4، مؤتمر المحقق الخوانساری‏، قم، 1378ش؛ کتابشناسى تجرید الاعتقاد، ص 13.

[2]  صدرائى خوئى، علی، کتابشناسى تجرید الاعتقاد، ص 13و 14، کتابخانه آیت الله مرعشى نجفى، قم، 1424 ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926458 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    617469 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548794 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452544 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    440350 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388440 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385299 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376953 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338713 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327235 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...