جستجوی پیشرفته
بازدید
6112
آخرین بروزرسانی: 1393/01/24
خلاصه پرسش
معمولاً افرادی برای فروش خانه به مشاوران املاک مراجعه می کنند که نیازمند پولش هستند و از طرفی در اسلام از معامله با افراد مضطر نهی شده است. تکلیف چیست؟
پرسش
سلام و خسته نباشید؛ شغلم مشاور املاک است. در کار ما عملکردهایی است که با توجه به برخی احادیث به شک افتادم که کار ما آیا صحیح است یا نه؟ حرام است یا حلال؟ عَنْ اَمِیرِالْمُؤمِنینَ (ع): «نَهى رَسُولُ اللّه‏ِ عَنْ بَیْعِ الْمُضْطَرِّینَ» یعنی رسول خدا(ص) از خرید اجحاف گرانه اموال اشخاص که ناچـار به فروش شده‌‏اند منـع فرموده است. البته معنای اجحاف گرانه را نمی‌دانم. بنابر این شغل ما از اصل با این حرف تضاد دارد؛ چون هر کسی که واحدش را برای فروش می‌گذارد نیاز دارد و ناچار به فروش است. داخل قرارداد هم طرف از ناچاری می‌گوید راضیم؛ چون همیشه دوست دارد بالاتر بفروشد. مسئله بعدی دلالی است! اصولا کسانی پول نیازند بازار هم نیست قیمت منزلش مثلا ۳۰ میلیون در بازار است ولی خودش با زبان خودش می‌گوید زیر قیمت بفروش! خوب دلال هم زیر قیمت مثلاً ۲۵ می‌خرد. حال این کار آیا خلاف این حدیث است؛ یعنی حرام است و اگر این‌طور باشد باید تمام بنگاه‌های املاک را تعطیل کرد!
پاسخ اجمالی
در ارتباط با این پرسش، ابتدا باید چند نکته را در نظر داشت.
1. بدون تردید قیمت‌ها در بازار، تابع عرضه و تقاضاست و هر زمین، خانه، جنس، خدمات و ... نرخی را در بازار دارد.
2. طبیعی است که برخی افراد برای جلب مشتری، برای فروش سریع­‌تر، جهت مبادله با یک ملک مرغوب‌­تر و یا به هر دلیل دیگری قیمت‌‌های پایین‌­تری از نرخ بازار را نیز پیشنهاد کنند که در این موارد، به صورت معمول نرخ تخفیف معمولاً آن مقدار نیست که فروشنده متهم به سفاهت شده و تدبیر اقتصادی او  زیر سؤال رود. چنین اشخاصی هم مطمئناً به دلیل نوعی نیاز اقدام به فروش نموده و به همین جهت، تخفیفاتی را نیز در نظر گرفته­‌اند، اما نمی‌­توان به آنان مضطر گفت. افرادی که از چنین افرادی خرید ­کرده و از تخفیفات آنها بهره‌­مند می‌‌شوند از دیدگاه اسلام، مورد توبیخ قرار نگرفته‌­اند.
3. اما فرض کنید خدای ناکرده فردی، خود یا یکی از اعضای خانواده‌­اش دچار بیماری سنگین و صعب العلاجی شده که نیاز فوری به عمل جراحی گران قیمتی دارد. او در صورتی که هیچ مال دیگری جز خانه مسکونی و یا وسیله نقلیه خود نداشته باشد و امکان قرض از فرد یا نهادی نیز برای او فراهم نباشد، طبیعتاً به دنبال فروش خانه و ماشین خود برآمده و چون جان او و یا همسر و فرزندش در خطر بوده و فرصتی برای چانه زدن ندارد، شاید در صورت فقدان مشتری، بالاجبار راضی شود که اموال خود را با قیمتی بسیار پایین‌­تر از نرخ بازار عرضه کند و مثلاً آپارتمان صد میلیونی را به ده میلیون بفروشد! تخفیفی که در حالت عادی، تعجب همگان را برمی‌انگیزاند.
با آن‌که خرید از افراد مضطر حرام نیست و چه بسا خودداری همگان از خرید کالا از افراد مضطر، آنها را دچار اضطرار شدیدتری نماید، اما چنانچه در پرسش نیز بدان اشاره شده است در روایات اسلامی، سوء استفاده از چنین وضعیت­های اضطراری افراد و خرید اجحاف­‌آمیز از آنان به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است.[1]
حال ممکن است که این پرسش به وجود آید که خرید ارزان‌­تر از نرخ بازار تا چه حد اجحاف‌­گرایانه بوده و تا چه حدی منطبق بر تخفیفات معمول در معاملات بازار است و چه مرزی میان آن دو وجود دارد؟!
در این زمینه باید گفت که بهترین معیار مرزبندی، وجدان هر فرد است.
به عنوان نمونه اگر شخص مضطری برای فروش خانه‌­اش به بنگاه مراجعه کرد، مشاور املاک باید با در نظر داشتن نرخ بازار، وجدان خود را قاضی قرار داده و بیندیشد که اگر فروشنده‌­ای عادی برای فروش مراجعه می‌­کرد، حداکثر تخفیف عاقلانه‌­ای که خود او از ابتدا برای خرید کالا به فروشنده پیشنهاد می‌­داد، چه اندازه بود؟! سپس خود را ملزم بداند که دست کم، این خانه را کمتر از این حداکثر فرضی پیشنهادی، از فرد مضطر خریداری نکند.
به عنوان نمونه، در وضعیت فعلی اگر شخصی عادی برای فروش ملکی که نرخ بازار آن صد میلیون است به بنگاه مراجعه کرده و صاحب بنگاه پیشنهاد هشتاد میلیونی را برای خرید ارائه کند، شاید این پیشنهاد در عرف بازار و حتی در نگاه فروشنده چندان غیر منطقی نباشد، اما اگر خریدار، پیشنهاد بیست میلیونی را برای خرید بکند، هم از سوی فروشنده و هم از سوی دیگر مشاوران املاک مورد تمسخر قرار خواهد گرفت.
حال اگر مشاور املاک و یا هر شخص دیگری برای خرید یک ملک از فردی مضطر، پیشنهاد تخفیفی که در حالت عادی تمسخرآمیز است را بدهد، مشخص است که در صدد اجحاف به او است، اما اگر تخفیفی منطقی و معقولانه به فرد مضطر برای خرید خانه از او پیشنهاد کند، ایرادی فقهی و شرعی نخواهد داشت، اما با این وجود، اخلاق اسلامی حکم می‌­کند که در معامله با افرادی که واقعاً مضطرند تلاش شود تا حداکثر سود به آنها برسد.
 

[1]. ر.ک: شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 17، ص 447، قم، مؤسسة آل البیت ع، 1409ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    633464 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    466016 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461722 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    413698 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392973 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390468 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349594 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335559 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319995 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309241 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...