جستجوی پیشرفته
بازدید
33633
آخرین بروزرسانی: 1399/07/15
خلاصه پرسش
فتوای مراجع عظام تقلید در مورد قمه زدن در زمان‌های گذشته و حاضر چیست؟
پرسش
1. چرا قمه زدن؟ آیا قمه زدن همان حجامت کردن است؟ 2. لطمه زدن به بدن؛ مثل قمه زدن، شکستن سر و زخمی کردن صورت و... در مراسمات عزاداری مورد تایید علما است؟(حتی علمای قدیم مثل آیات عظام حائری و اراکی و ابوالحسن اصفهانی و شیخ انصاری و ...)؟ آیا این قضیه مربوط به مقتضیات زمان قبل نیست؟ لطفا نظر تمام علما را بیان کنید. 3. در دنیای امروز دشمنان اسلام برای ضرر رساندن به اسلام از این موضوع برای تبلیغ غلط استفاده نمی‌کنند؟ 4. آیا درست است که آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی(ره) در زمانی واجب کردند که همه قمه بزنند؟!
پاسخ اجمالی

عزاداری سید الشهداء همواره مورد تأکید ائمه معصومین(ع) و اولیاء دین بوده است، و در طول تاریخ این مراسم وجود داشته است.

یکی از شیوه‌های عزاداری برای امام حسین(ع) و اصحاب آن‌حضرت در بعضی از شهرها و کشورها "قمه زنی" بوده است که این شیوه را مراجع معظم تقلید آن زمان، به شرط آن‌که ضرر جانی نداشته باشد جایز می‌دانستند، ولی هیچ روایتی در مورد این شیوه خاص(قمه زنی) نرسیده تا حکم به استحباب آن داده شود.

اما امروزه، این مراسم موجب سوء استفاده دشمنان اسلام قرار گرفته، به طوری که با پخش و دامن زدن به این مراسم تبلیغات گسترده‌ای علیه اسلام و مذهب تشیع انجام می‌دهند، تا جایی‌که انجام این مراسم موجب وهن مذهب شده است. به همین جهت امروزه حکم ولی فقیه و اکثر مراجع تقلید عدم جواز این مراسم است.

پاسخ تفصیلی

عزاداری حضرت سید الشهداء امام حسین(ع) همواره مورد تأکید ائمۀ معصومین(ع) و اولیای دین بوده است. این مراسم در طول تاریخ پس از شهادت مظلومانه آن‌حضرت، جریان داشته و باعث زنده نگه‌داشتن فرهنگ عاشورا و آشنایی مردم با اسلام و قرآن بوده است. امام خمینی(ره) در این مورد می‌فرماید: الآن هزار و چهار صد سال است که با این منبرها، با این روضه‌ها و با این مصیبت‌ها و با این سینه زنی‌ها ما را حفظ کرده‌اند.[1]

آنچه مورد تأئید و سفارش اکید اولیای دین بوده، اصل برگزاری این مراسم، مجالس و عزاداری‌ها است، حتی خود ائمه(ع) در راه اقامۀ عزای امام حسین(ع) می‌کوشیدند.[2] اما در بارۀ شکل و شیوۀ برگزاری آن، در روایات ما شکل خاصی سفارش نشده است، بلکه همۀ روش‌ها تا زمانی که با دستورات نورانی شرع انور اسلام مخالف نباشد، و موجب ضرر و زیان غیر قابل جبران به عزاداران نشود، و هم‌چنین موجب وهن اسلام و مذهب تشیع نشود، مورد تأیید اسلام و ائمۀ طاهرین(ع) بوده است. امام جعفر صادق(ع) وقتی از ابوهارون خواست تا برای آن‌حضرت در عزای امام حسین(ع) مرثیه خوانی کند، به او فرمود: همان‌طوری که برای خودتان در کنار قبر امام حسین(ع) مرثیه خوانی می‌کنید این‌جا عزاداری کن و مرثیه بخوان.[3] در زمان‌های بعد دسته‌جات عزاداری به راه افتاد و شیوه‌های عزاداری تا حدودی متحول شد.

شیوه‌های عزاداری امام حسین(ع) با توجه به آداب و رسوم هر قوم و ملت، در سرزمین‌های مختلف و در زمان‌های مختلف متفاوت است و از نظر شرعی استنادی به آیات و روایات ندارد، بلکه یک امر عرفی بوده و صرفاً از روی علاقۀ شیعیان به سید الشهدا(ع) مطابق عرف هر ملت انجام می‌گیرد.

یکی از این شیوه‌ها که در بعضی از شهرستان‌ها و کشورها؛ مانند عراق و پاکستان و هندوستان توسط برخی از عزاداران انجام می‌گیرد، قمه زنی است. (گفته می‌شود پیام و معنای این شیوه عزاداری، اظهار آمادگی برای جانبازی و سر باختن در راه امام حسین(ع) و دین است).

مسئلۀ جواز یا عدم جواز قمه زنی از دیر باز مورد اختلاف علما و مراجع تقلید بوده است و همواره عده‌ای از فقها حکم به جواز آن داده و گروهی دیگر آن‌را جایز ندانسته‌اند.

برای اولین بار حکم این مسئله از مرحوم آیت ا..العظمی نائینی سؤال شد و فتوای ایشان محور فتوای دیگر مراجع معاصر و بعد از ایشان شد.

ایشان بعد از ذکر این نکته که هیچ آیه و روایتی در تأیید یا رد قمه زنی نداریم، به شرط این‌که ترس از ضرر در کار نباشد، به جواز آن فتوا داد. بعد از ایشان ده‌ها تن از مراجع تقلید بدون دادن فتوای جدیدی نظر ایشان را قبول کرده‌اند. در مقابل این گروه - از آن‌جا که قمه زدن و خون از سر جاری کردن در دید برخی از غیر مسلمانان تأثیر سوء داشت و موجب بدبینی و تبلیغات سوء بر علیه تشیع می‌شد -، برخی از علما از جمله آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی به حرمت آن فتوا دادند.[4]

البته فقهایی هم که در گذشته قائل به جواز بوده‌اند، در صورت داشتن ضرر بدنی آن‌را جایز نمی‌دانستند.

اما امروزه، این شیوه عزاداری جدا از این‌که نصی دربارۀ شعائر بودن آن وجود ندارد، و حتی نمی‌توان حکم به استحباب آن داد،[5] موجب سوء استفاده‌های تبلیغاتی دشمنان اسلام نیز شده است. به طوری که با پوشش خبری گسترده‌ای این مراسم را پخش کرده و نتایج اسف‌باری می‌گیرند که موجب وهن اسلام و مذهب در نگاه بینندگان می‌شود.

به همین جهت امام خمینی در پاسخ به استفتایی در این زمینه می‌گوید: در وضع موجود قمه نزنند..".[6]

هم‌چنین با توجه به همین تبلیغات منحرف کننده غرب از این مراسم است که مراجع معظم تقلید، حضرات آیات عظام خامنه‌ای، فاضل، مکارم، نوری همدانی و تبریزی در استفتائاتی که از آنان شده است، انجام این مراسم را در زمان حاضر، جایز ندانستند.[7]

البته بعضی از مراجع معظم تقلید امروزه نیز حکم به جواز آن داده‌اند، و این به دلیل آن است که چنین اعمال و شیوه‌هایی را موجب وهن و بدنام شدن مذهب نمی‌دانند.

اما در مورد حجامت باید گفت؛ حجامت یک مستحب شرعی[8] و دارای آداب و شرایط خاص خود است،[9] اگر هم واقعاً ثابت شود از نظر پزشکی قمه زدن خاصیت حجامت سر را دارد، نمی‌توان قائل به جواز قمه زدن شد؛ چرا که وهن مذهب و سوء استفاده دشمنان با این توجیه از بین نمی‌رود.


[1]. محدّثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص 339، قم، نشر معروف‏، چاپ دوم، 1417ق.

[2]. مقرّم، عبد الرزاق‏، مقتل الحسین(ع)، ص 367 – 369، بیروت، مؤسسة الخرسان للمطبوعات‏، بیروت، 1426ق؛ ر. ک: «آغاز عزاداری امام حسین (ع)، 3914؛ «پیامبر اسلام(ص) و گریه بر امام حسین(ع)»، 30418؛ «روایت «بکائون خمسه»، 105553.

[3]. ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، محقق، مصحح، امینی، عبد الحسین، ص 105، نجف اشرف، دار المرتضویة، چاپ اول، 1356ش.

[4]. فرهنگ عاشورا، ص 198.

[5]. فضل الله، سید محمد حسین، نگاهی اسلامی به عاشورا، ص 44.

[6]. امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، گردآورنده، بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسین، ج 2، ص 1026، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ هشتم، 1424ق.

[7]. مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع، ج 4، ص 201- 202؛ توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‏2، ص 1026؛ استفتاء از مقام معظم رهبری، س 1460: آیا قمه زدن بطور مخفى حلال است یا این‌که فتواى شریف حضرت‌عالى عمومیت دارد؟

ج: قمه زنى علاوه بر این‌که از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی‌شود و سابقه‌‏اى در عصر ائمه «علیهم السلام» و زمانهاى بعد از آن ندارد و تأییدى هم به شکل خاص یا عام از معصوم «علیه السلام» در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب مى‏شود. بنابر این در هیچ حالتى جایز نیست. پرسشها و پاسخها، شماره 13، ص 330؛ فرهنگ عاشورا، ص 198؛ موسوعة العتبات المقدسه، ج 8، ص 378. نظر امام راجع به قمه زنی و شبیه خوانی و روضه خوانی و عزاداری چیست؟ ج: در وضع موجود قمه نزنند و شبیه خوانی اگر مشتمل بر محرمات و موجب وهن مذهب نباشد مانع ندارد، اگر چه روضه خوانی بهتر است و عزاداری برای سید مظلومان از افضل قربات است.

[8]. مکارم شیرازی، ناصر، استفتاءات جدید، محقق، مصحح، علیان‌نژادی‌، ابوالقاسم، ج 1، ص 536، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب(ع)، چاپ دوم، 1427ق.

[9]. اصفهانی (مجلسی اول)، محمد تقی، لوامع صاحبقرانی، ج 2، ص 107، قم، اسماعیلیان، چاپ دوم، 1414ق.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933532 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630015 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    581908 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457247 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452235 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403432 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389435 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385456 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342345 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    334664 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...