جستجوی پیشرفته
بازدید
12420
آخرین بروزرسانی: 1386/05/30
خلاصه پرسش
شروط اسلام و ایمان چیست؟
پرسش
آیا می توانید به من بگویید، زمانی که یک شخص به دامن اسلام بر می گردد ، می دانم که باید به خدا و پیامبر اسلام و ملائکه اعتقاد داشته باشد، اما همچنین شنیده ام که آنها باید نسبت به پنج رکن معرفت داشته باشند و آنها را فهم کنند و همچنین از آنان آنچه به عنوان یک مسلمان انتظار می رود انجام دهند و شناخت داشته باشند. حال اگر آنها این را درک کنند اما مثلاً نماز را انجام ندهند، آیا باز هنوز مسلمان محسوب می شوند؟ همچنین من در جایی خوانده ام که 1.2 میلیارد مسلمان در جهان وجود دارد اما بعضی اینگونه فکر می کنند که این تصویر درستی نیست، زیرا خیلی از اینان عملاً مسلمان نیستند و اعمال اسلامی را بجا نمی آورند و جهل و نادانی را پیشه خود ساخته اند. آیا آنها هنوز به عنوان یک مسلمان لحاظ می شوند؟
پاسخ اجمالی

اسلام و ایمان دارای درجاتی است. اولین درجه که درجه اسلام است، این است که هر انسانى با اقرار به شهادتین یعنى گفتن "اشهد أن لا اله الا الله" و اشهد أنّ محمداً رسول الله" یک مسلمان محسوب مى‏گردد و احکام مسلمان بر او جارى مى‏شود: بدنش طاهر(پاک) و کودکانش نیز طاهر مى‏باشند و ازدواج او با زن مسلمان و معامله‏ى او با مسلمانان صحیح ،مال و جان وآبروی او دارای احترام و ارزش ویژه می شود و....البته لازمه‏ى این اقرار، عمل به فرایض و واجبات دینى مثل نماز، روزه، خمس و زکوة و حج، ایمان به غیب، پذیرش وجود ملک و معاد و بهشت و جهنم و تصدیق همه‏ى انبیا به عنوان پیام آوران الهى مى‏باشد.که درجات بعدی و کامل تر ایمان است.

علاوه بر عمل به این فرایض و واجبات، ترک محرمات موجب بالا رفتن هر چه بیشتر درجات ایمان است. با توجه به اوامر قرآن و توصیه‏هاى نبى (ص) و سفارشات و تأکیدات امامان معصوم‏ علیهم السلام، بدون پذیرش "ولایت ائمه‏ى اثنى عشر"، این اسلام و عمل به احکام آن، ایمان به درجه کمال مطلوب عندالله نخواهد رسید و پذیرفتنى نیست. روشن است که یک مسلمان و مومن واقعی در باطن نیز نباید مشرک و منافق باشد؛ چرا که اعمال ظاهرى او نیز سودى برایش ندارد، او را به خشم و غضب الهى گرفتار مى‏سازد و کمال و سعادتى را برایش فراهم نمى‏کند.

بنابراین تمامی این جمعیت (1.2میلیاردی) که به شهادتین اقرار کرده اند مسلمان هستند هر چند در درجه پائین اسلام قرار داشته باشند و عمل نکردن به احکام و دستورات موجب خروج آنان از اسلام نیست.

پاسخ تفصیلی

"اسلام" در لغت به معناى تسلیم و فرمانبردارى است و در اصطلاح، دینى است که توسط حضرت محمد(ص)  از جانب خداوند و به عنوان آخرین شریعت الهى که شریعتى فراگیر و جهانى و جاودانى (غیر منسوخ تا روز قیامت) مى‏باشد، ارایه شده است.

مهمترین چیزى که این دین را از سایر ادیان متمایز مى‏نماید، اعتقاد به وحدانیت پروردگار متعال، خاتمیت نبى‏اکرم (ص) و معارف ناب توحیدى است. اعتقاد به اسلام و ایمان به آن، دارای درجاتی است که در ذیل به ان اشاره می کنیم:

اولین درجه و قدم در اسلام که شرط ورود به اسلام نیز محسوب می شود، اقرار به این دو اصل (توحید و نبوت ) است. کلمه‏ى طیبه‏ى "لا اله الا الله" لب لباب و جوهره‏ى دین اسلام و در بردارنده ی جمیع ابعاد توحید است و اقرار به رسالت نبى اکرم (ص)، اقرار به خاتمیت او و خاتمیت دین او و نفى و نسخ سایر راه و روش‏ها و منش‏ها ست . درجات بعدی و بالاتر ایمان با  گردن نهادن بى‏چون و چرا به تمامى تعالیم و اوامر و نواهى این رسول الهى  شروع می شود و بالا می رود.

از این رو کسى که به این دو مطلب شهادت بدهد، از سایر مرام‏ها و مکاتب و ادیان جدا شده و وارد گروه مسلمانان مى‏شود و احکام یک مسلمان، مثل حلیت ازدواج با او و جواز معامله با او، طهارت بدن خود و کودکانش بر او جارى مى‏شود [1] و جان و مال او نیز براى همه محترم و دفاع از او بر عهده حاکم اسلامى و جامعه‏ى اسلامى خواهد بود. این نازل ترین درجه ایمان است و نمی توان به اشخاصی که در این مرتبه از ایمان قرار دارند نسبت شرک و کفر داد. بنا براین فرقه هایی همچون خوارج، که مسلمان فاسق و مرتکب گنا ه کبیره را کافر دانسته و خون او را مباح مى‏شمردند؛ و معتزله این گروه را نه مؤمن مى‏دانند و نه کافر؛ و وهابى‏هایی که سجده بر مهر و بوسیدن ضریح امامان معصوم‏‏(ع) و تبرک به تربت آنها را از مصادیق شرک مى‏دانند و سایر مسلمانانی را که همچون آنان فکر نمی کنند  را مشرک معرفى مى‏کنند همگی در انحراف هستند.!

از نظر شیعه‏ى اثنى عشرى(جعفری) - با توجه به آیات و روایات معصومان‏(ع) - پذیرش تمامى دوازده نفر به عنوان امام و ولى و وصى پس از رسول الله (ص) ، شرط ایمان و پذیرش اعمال در پیشگاه الهى است؛ زیرا لازمه‏ى تصدیق نبى (ص) و کتاب قرآن، به عنوان وحى که دچار تحریف نشده است، عمل کامل و دقیق به توصیه‏هاى قرآن و رسول اکرم(ص) است و از جمله سفارشات قرآن و رسول، تمسک به اهل بیت‏‏(ع) و اطاعت از ایشان است و تخلف از امامان ‏(ع) در واقع تخلف از اوامر خدا و رسول(ص) است. همانطوری که در قرآن آمده است مرتبه ایمان بعد از اسلام قرار دارد و اولین درجه ایمان از درجات اسلام بالاتر است. ایمان نیز دارای درجات متعددی است. قرآن کریم حد نصاب ایمان را چنین ترسیم مى‏نماید: "نیکى آن است که 1. به خدا و 2. روز جزا و 3. ملایکه و 4. کتاب 5. انبیا ایمان آورد." [2] و کفر و نفاق و شرک آشکار را سبب خلود در جهنم و خروج از اسلام و ایمان مى‏شمارد. [3] بنابراین مسلمانی از حداقل ایمان برخوردار است که:

أ: توحید را در تمامى ابعاد آن پذیرفته باشد.

ب: معتقد به رسالت و خاتمیت نبى اکرم (ص) باشد.

ج: به تمامى اوامر و نواهى ایشان از جمله ولایت گردن نهد.

د: پذیراى اعتقاد به حیات پس از مرگ و جزئیات توصیفاتى که قرآن و رسول (ص) و ولى ‏(ع) از آن نموده‏اند، گردد.

اما چون ایمان واقعى ملازم با عمل به دستورات شرع است، اظهار ایمان واسلام بدون عمل به دستورات خدا و رسول (ص) - گرچه سبب اجراى احکام ظاهرى اسلام بر او است - مفید هدایت و سعادت واقعى او نخواهد بود، از این رو قرآن کریم دستیابى به حیات طیبه را منوط به ایمان و عمل صالح توأمان مى‏داند. [4]

کسى که تنها یکى از این دو را دارد، یعنى ادعاى ایمان دارد و عمل نمى‏کند، یا صالح است ولى ایمان ندارد، بسان مرغى است که یک بال دارد و هرگز قادر به پریدن و اوج گیرى و صعود بر قله سعادت و کمال نخواهد بود، مگر این که تغییر روش دهد و ایمان خود را با عمل صالح و عمل صالح خود را با اظهار اسلام و پذیرش معارف عالیه‏ى آن توأم نماید تا از این راه مقرب درگاه الهى شود و به بهشت درآید. و هر چه درجه معرفت انسان نسبت به اسلام، ایمان و دستورات خدا و رسول (ص) بالا تر رود و عمل او به دستورات شرع بیشتر و خالص تر باشد درجه ایمان او نیز بالاتر خواهد رفت.

در اینجا لازم است به چند نکته اشاره کنیم: 1. بین ایمان و عمل صالح رابطه‏اى متقابل وجود دارد. هر چه ایمان قوى‏تر باشد، کیفیت و کمیت اعمال صالح و اجتناب از عصیان و طغیان نیز بیشتر است و هر چه به اعمال صالح و اجتناب از کبائر عنایت بیشترى شود، ایمان نیز در قلب، رسوخ بیشترى مى‏یابد تا آنجا که انسان به سعادت نهایى‏اش مى‏رسد و در فراز قله‏ى انسانیت سرافرازانه جلوه‏گر مى‏شود؛ و برعکس گناهان و اصرار بر آنها سبب محو تدریجى ایمان از قلب مى‏گردد و صدور گناه نشانه‏ى ضعف ایمان است.

2. تصدیق سایر انبیا و کتب اصیل ایشان، مستلزم عمل به شریعت آنها نمى‏باشد، زیرا شریعت برخى از آنها تنها مخصوص قوم خودشان بوده و شریعت برخى دیگر نیز با آمدن شریعت و کتاب بعدى منسوخ گشته است، یعنى تاریخ انقضاى عمل به آنها رسیده است. پس تصدیق آنها به معناى پذیرش آنها به عنوان پیامبر خداوند و احترام به مقامات و زحمات آنها است، نه عمل به شریعت آنها.

3. اهم اعمال عبادى که یک مسلمان را از غیر مسلمان جدا مى‏کند، تحت عنوان "فروع دین" مشهورند و یادگیرى و عمل به همه‏ى آنها، بر کسانى که این تکالیف بر عهده‏ى ایشان مى‏آید، ضرورى است .

از سوى دیگر عدم عمل به آنها، بدون انکار ضرورتشان، نیز سبب سقوط انسان از درجات بهشت مى‏گردد و اگر تا آخر عمر استمرار یابد و جبران نشود، سبب عقاب دایم خواهد گشت.

4. ایمان باید مطلق باشد، زیرا اصولاً ایمان تبعیض بردار نیست. اگر کسى واقعاً مسلمان و مؤمن است، نمى‏تواند بگوید: من تنها بخشى از معارف دینى را پذیرفته و تنها به بخشى از احکام تکلیفى عمل مى‏کنم؛ زیرا از دیدگاه قرآن این چنین رفتارى، هواپرستى و مطابق میل خود عمل کردن است و کفر محسوب مى‏شود؛ نه ایمان به خدا و روز جزا و نبوت انبیا. [5]

5. ایمان و عمل صالح داراى مراتب و شدت و ضعف مى‏باشند. همه‏ى مؤمنان صالح در یک درجه واقع نمى‏شوند و رتبه‏ى همه در پیشگاه الهى و در بهشت یکسان نیست. پس باید در تعمیق ایمان و ارتقاى کمیت و کیفیت عمل صالح با کسب معارف حقه و دقت و همت بیشتر کوشید تا به مراتب بالاتر دست یافت. [6]

6. انکار هر یک ازاصول اعتقادی اسلام و همچنین انکار وجوب هر یک از واجبات که وجوب آنها ضرورى باشد و همچنین انکار حرمت هر یک از محرماتی که حرام بودن آنها ضرورى باشد به منزله‏ى انکار ضروریات دین است وبا شرایط خاصى سبب خروج از اسلام مى‏گردد و مرتکب آن، مرتد محسوب مى‏شود .

نتیجه آنکه بین اسلام و ایمان تفاوت وجود دارد و چنانکه بحث کردیم همانگونه که اسلام دارای درجات و مراتبی است، ایمان نیز مراتبی دارد. و تمامی این جمعیت (1.2میلیاردی) مسلمان که به شهادتین اقرار کرده اند مسلمان اند و احکام اسلام برآنان جارى مى‏شود هر چند در درجه پائین اسلام قرار داشته باشند و صرف عمل نکردن به احکام و دستورات موجب خروج آنان از اسلام نیست.

برای آگاهی بیشتر رجوع کنید به نمایه های:

1. آشنایی با مؤمنین واقعی، سؤال ۸۶۳.

2. تضاد رفتار مسلمانان با اعتقادات دینی، سؤال ۷۹۸.

3. قرآن و معنای اسلام و مسلمانان، سؤال ۸۲۹.

منابع و مآخذ:

سبحانى، جعفر، ملل و نحل، ج2، مرکز مدیریت حوزه، چاپ دوم، قم، 1366، ص 53.

شهرستانى، عبدالکریم، ملل و نحل، ج 1- 2، الا نجلو مصر، چاپ دوم، 1375 ق ، مصر، ص 46.

سعیدى مهر، محمد، آموزش کلام اسلامى، ج1 و 2، طه، چاپ دوم، سال 81، قم، صص 163 - 161 از جلد اول و ص 135 از جلد دوم.

طوسى، خواجه نصیر الدین ، کشف المراد، شکورى، چاپ چهارم، سال 73، قم، ص 454.

مصباح یزدى، محمد تقى، آموزش عقاید، ج3، سازمان تبلیغات اسلامى، چاپ دوازدهم، سال 76، قم، صص 163 - 126، درس‏هاى 58 - 54.

مصباح یزدى، محمد تقى، اخلاق در قرآن، ج1، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى قدس سره، قم، صص 145 - 122.


 


[1] البته در خصوص طهارت بدن غیر مسلمان (اهل کتاب‏هاى آسمانى باشد و یا نه)، علماى اسلامى دیدگاه‏هایى دارند که جهت اطلاع، به رساله‏هاى عملیه‏ى آنان مى‏توان مراجعه نمود.

[2] بقره، 177 و نیز 285 - نساء، 136.

[3] نساء، 145 و 140.

[4] نحل، 97 - بقره، 103 - نساء، 122 و 57.

[5] بقره، 85 - نساء، 151 تا 150.

[6]   اقتباس از سؤال ۸۸۸ (ابتدایی ترین اعتقادات مسلمان).

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    904579 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    568770 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    499781 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    428428 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    407862 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374820 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    361929 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    347747 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    326780 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    316757 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...