جستجوی پیشرفته
بازدید
16776
تاریخ بروزرسانی 1393/07/03
 
کد سایت fa2363 کد بایگانی 2221 نمایه معنای بدعت و آثار آن
طبقه بندی موضوعی کلیات و اصطلاحات|بدعت
خلاصه پرسش
بدعت چیست؟ آیا سیئه یا حسنه دارد؟
پرسش
بدعت چیست؟ آیا سیئه یا حسنه دارد؟ چند مثال بزنید.
پاسخ اجمالی

بدعت در لغت به معنای کار نو و بی سابقه است و در اصطلاح به معنای "ادخال ما لیس من الدین فی الدین" است؛ یعنی نسبت دادن چیزی به دین در حالی که در واقع جزو دین و شریعت نیست.

 

بدعت گذاری در دین؛ سیئه دارد و از گناهان کبیره است و در حرمت آن هیچ تردیدی نیست. پیامبر اکرم (ص) فرمود: ایجاد هر امری که سابقه در دین نداشته بدعت و هر بدعتی گمراهی و هر گمراهی در آتش است.

 

مانند کسی که نماز مستحبی را به جماعت بخواند یا سه مرتبه اعضاء وضوء را بقصد وضوء، بشوید، که در حدیث آمده که عاملش بدعت گذار است؛ یعنى بر خلاف سنت رفتار کرده است؛ زیرا آنچه در زمان پیامبر (ص) نبوده داخل دین کرده است.

 

اینها همه از مصادیق بدعت است و حرمت شرعی دارد و از گناهان کبیره است.

 

منظور از امر تازه و بی سابقه در دین این است که با هیچ یک از قوانین و مقررات اسلا م هماهنگی و سازگاری نداشته باشد پس تطبیق مقررات کلی اسلام بر مصادیق جدید و تازه بدعت نیست.

پاسخ تفصیلی

بدعت در لغت به معنای کار نو و بی سابقه است.

 

در اصطلاح شرعی به معنای نسبت دادن چیزی به دین در حالی که در واقع مطابق با هیچ یک از دستورات کلی دین و شریعت نباشد.

 

طبق این معنا بسیاری از رفتارهای مسلمین در صورتی که آن را به دین نسبت ندهند یا به اعتباری زیر مجموعه یکی از برنامه های کلی اسلام باشد از دایره بدعت خارج است و حرمتی ندارد [1]

 

درباره تعریف اصطلاحی بدعت دو نکته مورد توجه است:

 

1- بدعت نوعی تصرف در دین، از طریق افزودن یا کاستن شریعت است.

 

بنابر این آنجا که نوآوری، ربطی به دین و شریعت نداشته باشد، بلکه به عنوان یک مسأله عرفی و عادی انجام گیرد، بدعت نخواهد بود. مثلاً اگر ملتی یک روز خاص را برای خود به عنوان روز جشن و شادی معین کند، اما نه به این قصد که شرع چنین دستوری داده است، چنین کاری بدعت نیست هر چند بایستی حلیت و حرمت آن از جهات دیگری مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

 

از اینجا روشن می شود که بسیاری از نوآوری های

 

بشری در زمینه هنر، ورزش، صنعت، و ... از قلمرو بدعت اصطلاحی بیرون بوده و آن چه درباره آنها مطرح است مسأله حلال و حرام بودن آنها از جهات دیگر است که خود ملاک و مقیاس خاص خویش را دارد.

 

2- منظور از امر تازه و بی سابقه در دین این است که با هیچ یک از قوانین و مقررات جزئی و کلی اسلام هماهنگی و سازگاری نداشته باشد، و نتوان مقررات کلی اسلام را بر مصادیق جدید و تازه، تطبیق کرد.

 

توضیح این که: اساس بدعت در شرع به این نکته باز می گردد که چیزی را به عنوان یک امر شرعی که دین به آن فرمان داده به کار برند، در حالی که برای مشروعیت آن، اصل یا ضابطه ای در شرع وجود نداشته باشد؛ ولی هرگاه کاری را که انسان به عنوان یک عمل دینی انجام می دهد و دلیل شرعی (به صورت خاص، یا کلی و عام) بر مشروعیت آن وجود داشته باشد، آن عمل بدعت نخواهد بود. از بیان فوق، بسیاری از شبهات واهی که بر دست و پای برخی از افراد پیچیده است حل می شود. برای نمونه، انبوه مسلمانان جهان روز میلاد پیامبر اکرم (ص) را جشن می گیرند اما گروهی این امر را بدعت می نامند! در حالی که طبق آنچه گفتیم، هرگز ملاک بدعت بر آن صادق نیست. زیرا به فرض هم که این نوع تکریم و اظهار محبت، در شرع وارد نشده باشد، ولی اظهار محبت به پیامبر گرامی اسلام (ص) و خاندان او (س) یکی از اصول مسلم اسلام است که این گونه جشن ها و احتفالات مذهبی جلوه و مظهری از آن اصل کلی است.

 

هیچ کدام از مذاهب اسلامی در حرمت شدید بدعت (داخل کردن چیزهایی که از دین نیست در دین) تردید نکرده اند .

 

مرحوم نراقى (ره) از علمای بزرگوار شیعه می فرماید: "حرمت‏ بدعت مورد اتفاق امت اسلام است، بلکه اصل حرمت آن ضرورى دین و ملت است".

 

بنابر این بدعت دارای سیئه می باشد دلیل عمده حرمت، روایات مستفیض بلکه متواترى است که شیعه و اهل سنت از پیامبر خدا (ص) نقل کرده‏اند که فرمودند : "ایجاد هر امری که سابقه در دین نداشته بدعت است و هر بدعتی گمراهی است و هر گمراهی در آتش است " .

 

علامه مجلسی، عالم بزرگ شیعی می گوید: " بدعت در شرع، چیزی است که پس از رسول گرامی حادت شده (به عنوان دین قلمداد شده) و دلیل شرعی خاص یا عامی نیز بر جواز آن در کار نباشد". مرحوم نراقى(ره) نیز این دیدگاه را پذیرفته و نوشته است: "بدعت عملى است که غیر شارع بدون دلیل و مدرک شرعى، آن را براى دیگران، به صورت یک عمل شرعى وانمود کند. اما اگر عملى از ناحیه شرع ثابت نشده باشد و آن عمل را کسى انجام دهد، بدون ارائه به صورت یک عمل شرعى، آن عمل از جهت‏ بدعت حرام نخواهد بود گرچه ممکن است از جهت دیگرى حرام باشد". شاطبى از فقیهان اهل سنت نیز، همین نظر را دارد و می گوید: "بدعت، طریقه‏اى است در دین که اختراع شده و اصلى در شریعت ندارد. و لیکن در صورت، مشابه با شریعت است و به عنوان یک امر شرعى وانمود مى‏شود" .بنابر این اگر مسلمانی اعمالی را انجام دهد که هیچ گونه سابقه ای در دین نداشته باشند به شرط آنکه آن اعمال را به دین منسوب نکند و از دین نداند بدعت نخواهد بود [2] .

 

در هر حال بدعت گذاری در دین دارای آثار مخرب سیاسی و اجتماعی و فرهنگی است و مهم ترین عامل تخریب دین در جامعه است. شاید به خاطر همین عواقب و آثار بوده است که پیامبر (ص) دستور تخریب مسجد ضرار را داده اند [3]

 

لذا بدعت در دین و احکام آن، ممنوع است؛ مانند این که کسی نماز مستحبی را به جماعت بخواند یا مانند افرادی که بعضى حیوانات حلال گوشت را بر خود یا بر زنهاى خود حرام کردند که این بدعت در دین است. [4]

 

یا این که سه مرتبه اعضای وضو را به قصد وضو بشوید زیرا در حدیث وارد شده "من توضأ ثلاثا فقد ابدع" یعنى خلاف سنّتی که در زمان پیامبر (ص) بوده، عمل کرده و بدعت گذار است [5] و [6] .

 

 

[1] بلاغی، سید عبد الحجت، حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر، ج 2، ص 439.

[2] اقتباس از پاسخ 1324 (سایت: ۲۲۴۸).

[3] اقتباس از پاسخ 263 (سایت: ۲۰۴۸).

[4] اصفهانی، طیب، اطیب البیان فی تفسیر القران، ج 5، ص 235.

[5] شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 48 .

[6] اصفهانی، طیب، اطیب البیان فی تفسیر القران، ج 5، ص 235.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا انحراف جنسی مانع رسیدن انسان به کمالات معنوی می شود؟
    5813 درمان رذائل اخلاقی 1388/08/11
    سنت و اراده الهی این است که اداره این جهان و مخلوقات او از جمله انسان از راه اسباب و مسببات انجام شود و اینطور نیست که برای جلو گیری از گناه یا ظلم یا کشته شدن انسان بی گناه، خداوند مستقیماً وارد عمل شود، بلکه خداوند برای همه ...
  • کسی در تمام زندگی اش تنها به خدا توکل کرده و از او کمک خواسته؛ چرا هنگامی که مورد ستمی قرار می گیرد، خدا از او حمایت نمی کند؟
    9059 شبهه شناسی 1388/02/05
    توکل به عنوان یک ویژگی و صفت پسندیده در آیات و روایات زیادی مطرح شده است و بسیار مورد تأکید دین اسلام است، اما این بدان معنا نیست که انسان اگر توکل بر خدا نمود، دیگر دچار هیچ مشکلی در زندگی نخواهد شد. انسان طبیعتاً به گونه‏اى ...
  • چرا باید نماز را در موقع خاص خواند؟
    7759 غایت شناسی 1388/01/19
    هر چند همه احکام بر اساس مصالح و مفاسد است؛ و هر حکمی دارای فلسفه و علتی است؛ ولی بیان و کشف علت تمام جزئیات احکام، کار بسیار مشکلی است؛ نهایت اینکه بتوان ضوابط کلی برای احکام بیان نمود؛ که البته کلیت در اینجا به معنای اکثری است که قابل ...
  • آیا تبلیغ دین برهمه مسلمانان واجب است؟
    10701 تبلیغ و گفتگو 1388/07/06
    اسلام یک دین جهانی، همگانی و کامل ترین و آخرین ادیان است. به همین دلیل است که همه مردم از همه اقوام و ملت ها باید با آن آشنا شوند. تنها راه آشنایی دیگر ملت ها از این آئین انسان ساز تبلیغ کردن حقایق، دستورات، احکام ...
  • ملاک کثرت در موجودات، اعم از مجرد و مادی چیست؟
    6489 مقدمات 1391/08/20
    کثرت در عالم عقول و مجردات به معنای تعدد مراتب است؛ یعنی وجود آنها دارای شدت و ضعف و کمال و نقص است، و شمارش پذیر بودن آنها ارتباطی به مکان داشتن یا نداشتن آنها ندارد. البته در عالم طبیعت از آن‌جا که تمام موجودات مادی هستند ...
  • فلسفه حلیت میگو و حرمت خرچنگ چیست؟ با این که هر دو از یک جنس اند؟!
    15479 بیشتر بدانیم 1386/10/30
    هرچند همه احکام بر اساس مصالح و مفاسد است و هر حکمی دارای فلسفه و علتی است، ولی بیان و کشف علت تمام جزئیات احکام، کار بسیار مشکلی است. نهایت این که بتوان ضوابط کلی برای احکام بیان نمود که البته کلیت در این جا به معنای اکثری است ...
  • چرا امام حسین(ع) در نام‌گذاری فرزندانش از علی استفاده کرده است؟
    5545 اهل بیت و یاران 1392/09/17
    هر مقدار علاقه و محبت انسان به شخصی بیشتر باشد، اشتیاق بیشتری دارد که همیشه یاد و خاطرات او زنده بماند؛ بنابراین، طبیعی است که انسان نام پدرش را بر فرزندانش بگذارد، تا علاوه بر ابراز کردن شدت علاقه خود به پدر، نام او را در خاطره‌ها زنده ...
  • کفر نعمت چیست؟ عاقبت و آثار این گناه در روایات چگونه است؟
    8779 گناه و رذائل اخلاقی 1392/05/10
    کفر به معنای پوشاندن و مخفی کردن است که در مقابل شکر و سپاس‌گذاری قرار دارد، و «کفر نعمت» به معنای شکر نکردن احسانی است که به انسان می‌شود. از این‌رو عاقبت و آثار کفر نعمت را به دو صورت کلی می‌توان بررسی کرد. یکی از آن جهت ...
  • آیا امکان دارد کتاب «تحف العقول» و نویسنده آن‌را معرّفی کنید؟
    6587 تألیفات شیعی 1392/10/21
    حسن بن على بن حسین بن شعبه حُرّانى حلبى، از شخصیت‌هاى برجسته و از چهره‌هاى درخشان فقها و حدیث‌شناسان شیعه در قرن چهارم هجرى است. یکى از ارزشمندترین تألیفات ابن شعبه حرّانی کتاب «تحف العقول» است که بسیار مورد توجه علماى شیعه قرار گرفته است. این کتاب؛ مجموعه‌اى ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    720223 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    461809 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    324260 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    312194 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    297684 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    270551 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    256063 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    253654 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    250449 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    191253 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7162  نفر