اصطلاح ربا در دو مورد مجزا بکار می رود:
1. ربای قرضی
2. ربای معاملی
ربای قرضی، به قرضی گفته می شود که برای آن، شرطی گذاشته شود. (در این که چه چیزهایی شرط قرض حساب می شوند و باعث حرمت عمل می گردند بین فقها اختلاف است).
ربای معاملی به معامله ای گفته می شود که اولا: دو هم جنس با هم معامله شوند، ثانیا: مورد معامله به طور معمول با وزن کشی یا پیمانه گیری خرید و فروش شود (مکیل و موزون باشد). ثالثا: دو جنس به یک اندازه نباشند.^[1] مثلا دو کیلو برنج تارم را با سه کیلو برنج تایلندی معاوضه و معامله نماید.
البته باید توجه داشت، ممکن است ظاهر بعضی از معاملات طوری باشد که جزو هیچکدام از دو نوع بالا شمرده نشود، اما با دقت در آن، می­بینیم واقعیت آن چیزی جز ربا نبوده و چه بسا طرفین برای فرار از ربا آن را در قالب معاملات صوری  ترتیب داده اند. که برای آگاهی بیشتر در این زمینه می توانید به نمایه­های 14977: (معامله ربوی در قالب نقد و نسیه) و 17097 (ربا و مناقصه به نحو جعاله) مراجعه نمایید.

---