جستجوی پیشرفته
بازدید
3792
تاریخ بروزرسانی 1396/01/13
خلاصه پرسش
سریه ذات عرق به کدام سریه گفته می شود؟ علت و انگیزه این سریه و امیر آن چه کسی بود؟
پرسش
سریه ذات عرق به کدام سریه گفته می شود؟ علت و انگیزه این سریه و امیر آن چه کسی بود؟
پاسخ اجمالی

این سریه به نام های متعدد در تاریخ آمده است که عبارتند از: "سریه زید بن حارثه"، "سریه قرده" و "سریه ذات عرق". رسـول خـدا (ص) به تلافی و جبران  ستم هایی که کفار قریش بر مسلمانان روا داشتند که حتی بعد از مراجعت مسلمانان به مدینه اموال ایشان را غارت نموده و خانه های بسیاری را به آتش کشیدند، به منظور ایجاد نا امنی و جلوگیرى از حرکت کاروان تجاری قریش در جـمـادى الاخـره سـال سـوم (28 مـاه پـس از هجرت)، "زیدبن حارثه" را با صد سوار فرستاد تا  مانع حرکت کاروان تجاری قریش گردد این کاروان به راهنمایی فرات بن حیان عجلى بود، که کاروان را از راه عـراق و نـاحیه ذات عرق مى برد. زید تا قرده که در ناحیه ذات عرق واقع است پیش تاخت و بر کاروان قریش دست یافت، اما مردان کاروان گریختند، تنها فرات بن حیان اسیر شد و پس از مسلمان شدن آزاد گشت. رسول خدا خمس غنیمت را که بیست هزار درهم بود برداشت و باقیمانده را بین مردان سریه تقسیم کرد.

پاسخ تفصیلی

این سریه به نام های متعدد در تاریخ آمده است که عبارتند از: "سریه زید بن حارثه"، "سریه قرده" و "سریه ذات عرق" که ما در این جا از آن به "ذات عرق" یاد می کنیم.

 

"البته بعضی نیز این را جزء سرایا به حساب نیاوردند.[1]

 

واقدى از محمد بن حسن بن اسامة، از ابو الحویرث نقل مى‏کند: زید بن حارثه به فرماندهى هفت سریه گمارده شد که نخستین آن سریه ذات عرق بود که راه را بر کاروان قریش بست و ابو سفیان و سران قریش گریختند و فرات بن حیان عجلى اسیر شد، زید بن حارثه کالاهاى کاروان را به حضور پیامبر (ص) آورد و آن حضرت خمس کاروان را برداشت.[2]

 

پس فرماندهى این سریه با زید بن حارثه بود و این نخستین سریه‏اى بود که زید بن حارثه به امیرى آن منصوب شد. او روز اول جمادى الآخر، سـال سـوم و 28 مـاه پـس از هجرت[3] بیرون رفت.

 

در المغازی آمده است: قریش که قومى بازرگان بودند، مى‏ترسیدند که از راه شام طى طریق کنند، چه از رسول خدا و اصحابش بیم داشتند. صفوان بن امیه مى‏گفت: محمد و اصحاب او، راه بازرگانى ما را بسته‏اند[4] و نمى‏دانیم با اصحاب او چه بکنیم، به علاوه، اهل منطقه ساحلى هم همگى با آنها هم پیمان شده‏اند و ما نمى‏دانیم کدام راه را بپیماییم. اگر قرار باشد در مکه اقامت کرده و سرمایه‏هاى خود را مصرف کنیم در آنجا در آمدى براى ما نیست، ما ناچاریم سرمایه خود را در بازرگانى به کار بیندازیم، تابستان تجارت شام و زمستان تجارت حبشه. اسود بن مطلب به او گفت: از راه ساحل نرو، از راه عراق برو. صفوان گفت: من راه عراق را بلد نیستم. گفت: من تو را با بهترین راهنما آشنا مى‏کنم، راهنمایى که چشمش را مى‏بندد و راه را مى‏پیماید. صفوان گفت: او کیست؟ گفت: فرات بن حیان عجلى، که آن راهها را پیموده و بر آنها مسلط و چیره است. صفوان گفت: تو را به خدا او را بیاور. او کسى پیش فرات فرستاد و چون فرات نزد صفوان آمد، صفوان گفت: مى‏خواهم به شام بروم ولى محمد راه بازرگانى ما را بسته است و کاروانهاى ما ناچار از منطقه او عبور مى‏کند، اکنون مى‏خواهم از طریق عراق بروم. فرات گفت: من تو را از راه عراق مى‏برم، هیچ یک از یاران محمد آن راه را نپیموده است چون آن سرزمین فلات و بى آب است. صفوان گفت: خواهش من هم همین است، اما درباره  بى آبى، حالا در زمستانیم و نیاز ما به آب کم است. صفوان آماده شد، ابو زمعه هم همراه او سیصد مثقال طلا و مقدار زیادى شمش نقره همراه کرد و مردانى از قریش را همراه او ساخت که همه کالاى تجارتى داشتند. عبد الله بن ابى ربیعه و حویطب ابن عبد العزّى هم همراه گروهى از مردان قریش با او بیرون آمدند، صفوان هم با اموال زیادى که شمشها و ظرفهاى نقره بود و معادل سى هزار درهم مى‏شد، راه افتاد و به ناحیه ذات عرق[5] بیرون شدند (راهنماى این کاروان فرات بن حیان عجلى بود که کاروان را از راه عـراق و نـاحیه "ذات عرق" مى برد).[6]

 

در این میان، نعیم بن مسعود اشجعى که بر دین قوم خود بود به مدینه آمد و در قبیله بنى نضیر به خانه کنانة بن ابى الحقیق وارد شد و با او شراب خورد. سلیط بن نعمان بن اسلم هم که مسلمان بود، پیش بنى نضیر مى‏آمد و از شراب ایشان مى‏آشامید، -چون در آن هنگام هنوز شراب حرام نشده بود- وى آن روز حضور داشت و همراه او شراب خورد. نعیم موضوع خروج صفوان را همراه کاروان و اموالى را که همراه اوست گفت.

 

سلیط همان دم بیرون آمد و خود را به پیامبر (ص) رساند و خبر را گزارش داد. پیامبر (ص) زید بن حارثه را همراه صد سوار فرستاد، آنها راه را بر کاروان بستند. بزرگان قریش همگى گریختند و فقط یک یا دو مرد اسیر شدند، آنها کاروان را به حضور پیامبر (ص) آوردند، حضرت خمس آن را که معادل بیست هزار درهم بود، برگرفت و بقیه را بین اهل لشکر تقسیم فرمود. فرات بن حیان از اسیران بود، او را آوردند و گفتندش که اگر مسلمان شوى تو را نمى‏کشیم، او نیز مسلمان شد و کشته نشد.[7]

 

 

[1] تاریخنامه طبرى، گردانیده منسوب به بلعمى (ق 4)، تحقیق، روشن، محمد، تهران، ج 1 و 2، سروش، چ دوم، 1378ش، جلد، ج ‏5، ص 1513.

[2] طبقات، کاتب واقدى، محمد بن سعد (م 230)، ترجمه، مهدوى دامغانى، محمود، تهران، انتشارات فرهنگ و اندیشه، 1374ش، ج ‏3، ص 38.

[3] مغازى، تاریخ جنگهاى پیامبر(ص)، واقدى، محمد بن عمر (م 207)، ترجمه، مهدوى دامغانى، محمود، تهران، مرکز نشر دانشگاهى، چ دوم، 1369ش، متن، ص 143.

[4] قابل توجه است که قریش علاوه بر ستم هایی که بر مسلمانان روا داشتند بعد از مراجعت مسلمانان به مدینه اموال ایشان را غارت نموده و خانه های بسیاری را به آتش کشیدند.

[5] ذات عرق: مرز اهل عراق و سرحد میان تهامه و نجد است. معجم البلدان، الحموى، شهاب الدین ابو عبد الله یاقوت بن عبد الله (م 626)، بیروت، دار صادر، ط الثانیة، 1995، ج 6، ص 154.

[6] المغازى، ترجمه، متن، ص 144.

[7] همان، ص 143 و 144.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • شأن نزول و محتوای سوره الرحمن چیست؟
    25028 تفسیر 1391/10/16
    1. شأن نزول: مفسران قرآن کریم در علت و سبب نزول سوره الرحمن می‌گویند؛ چون قریش نام رحمان را کم شنیده بودند، هنگامی که آیه 60 سوره فرقان: «وَ إِذا قِیلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ»،[1] بر پیامبر نازل گردید، قریش گفتند (ما الرّحمن) یعنى این ...
  • چرا مردان متأهل بدون اجازه همسر خود می توانند ازدواج موقت داشته باشند؟
    66120 بیشتر بدانیم 1386/04/21
    غریزه جنسی یکی از نیرومندترین غرائز انسانی است که باید همچون دیگر غرایز طبیعی انسان به صورت صحیحی بدان پاسخ داده شود. زیرا غرایز طبیعی را نمی توان از بین برد. اگر هم بتوانیم آنها را سرکوب کنیم، چنین اقدامی عاقلانه نیست، بلکه مبارزه با قانون آفرینش است، بنابر این ...
  • نام چه میوه‌هایی در قرآن آمده است؟
    3830 تفسیر 1393/10/16
    گرچه در نگاهی کلّی، تمام میوه‌ها نعمتی الهی بوده و خداوند با تعبیراتی چون «فاکهة»، «فواکه» و ... آنها را به بشر یادآوری می‌کند، اما نام برخی محصولات کشاورزی از جمله میوه‌ها نیز به صراحت در قرآن وجود دارد: 1 و 2. انجیر و زیتون: «وَ التِّینِ وَ ...
  • آیا در بهشت برزخی حورالعین وجود دارد؟
    1038 اوصاف بهشت و جهنم 1395/07/03
    با توجه به اطلاق آیه «وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلُوا فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یرْزَقُونَ»؛[1] می‌توان چنین برداشت نمود که هر نوع نعمتی از جمله حوریان در حیات برزخی وجود دارند. این معنا البته از برخی روایات نیز برداشت می‌شود:
  • اخباریون و اصولیون چه کسانی هستند؟
    26889 بیشتر بدانیم 1388/09/17
    اخباریه؛ اخباریه همان اصحاب حدیث هستند، که در شیعه آنها را اخبارى می نامند. این گروه اجتهاد را باطل می دانند و فقط از اخبار (روایات، احادیث) تبعیت می کنند. اصولیه؛ در مقابل اخباریون، گروه بسیارى از فقهای ...
  • آیا جمله «کنت مع الانبیاء سرا و مع رسول الله جهرا» روایت معتبری است؟ ترجمه و شرح آن چیست؟
    4616 انسان کامل 1393/01/25
    بر طبق روایات معتبر، انوار پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) پيش از همه، خلق شده‌اند و خداوند از پیامبران گذشته درباره ولایت امام علی و سایر ائمه اطهار(ع) پیمان گرفته است.[1] البته روایت مورد پرسش، مُرسَل بوده و دارای سند نیست، در این روایت ...
  • آیا امکان دارد زندگی و سرگذشت حضرت حزقیل نبی(ع) را توضیح دهید؟
    8850 پیامبران و کتابهای آسمانی 1392/10/30
    حضرت حزقیل(ع)، سومین خلیفه از خلفای حضرت موسی(ع) پس از یوشع و کالب بن یوفنا بود که به نبوّت بنى اسرائیل مبعوث شد.[1] او پسر بوذى (بوزی)[2] یا نوری[3] بود. حزقیل را «ابن العجوز» گویند؛ زیرا ...
  • چگونه می‌توان «بخل» و «خساست» را از خود دور کرد؟
    170 گناه و رذائل اخلاقی 1395/11/10
    با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد. تعریف بخل بخل یکی از ...
  • جایی شنیدم که وجود امام(ع) – چه حاضر و چه غایب – مانع وقوع زلزله می‌شود. پس دلیل زلزله‌هایی که مشاهده می‌کنیم چیست؟!
    237 ضرورت وجود امام 1395/11/18
    زلزله نیز مانند دیگر حوادث عالم ماده، از آیات و نشانه‌های الهی است و در همه زمان‌ها حتی در دوران حضور امامان(ع) هم رخ داده است. زمین لرزه و حوادثی مشابه، براى آن است که مردم، غافل نشوند؛ به هوش باشند؛ به هراس افتند و در برابر قدرت ...
  • حقیقت عُمر چیست؟ چرا بعضی از عمرها کوتاه و بعضی بلند است؟
    4590 انسان شناسی 1394/01/20
    کلمه «عمر» در لغت به معنای زندگی، مدت زندگی، بقاء و امتداد زمان آمده است.[1] در آیات و روایات این کلمه به همین معنا به کار رفته است. قرآن کریم مراحل عمر و زندگی انسان از آغاز تا پایان را به هفت مرحله تقسیم کرده ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    726431 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    463789 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    325437 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    315070 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    301798 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    271675 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    257386 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    255747 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    252553 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    194617 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

4749  نفر