بازدید
15189
آخرین بروزرسانی: 1387/09/13
خلاصه پرسش
می خواستم راجع به مقداد بن اسود اطلاعاتی داشته باشم، آیا شرح حال کاملی از ایشان را برایم می فرستید؟
پرسش
اگر ممکن است راجع به مقداد بن اسود شرح حال کاملی را ارائه فرمایید چون راجع به این شخصیت بزرگ اطلاعی چندانی نداریم.
پاسخ اجمالی

در سال شانزدهم عال الفیل، مقداد به دنیا آمد و به مقداد بن اسود کندی معروف گردید. نام پدرش عمرو بوده است. مقداد سیزدهمین نفری است که مسلمان شد از این رو جزء سابقین در اسلام است و همچنین جزء هفت نفری است که نخستین بار اسلام خود را اظهار نمودند، او دو دفعه هجرت نمود و معروف به (هاجر الهجرتین) است، یکبار بر اساس دستور پیامبر(ص) همراه عدّه ای از مسلمانان به حبشه هجرت کرد و مرتبه دوم به مدینه هجرت نموده است.

پیامبر اکرم(ص) دختر عمویش (ضباعة بنت زبیر بن عبد المطّلب) را به عقد مقداد در آورد که حاصل این ازدواج یک پسر به نام معبد و یک دختر به نام کریمه است.

مقداد در جنگ های متعدد در زمان پیامبر(ص) شرکت داشته و در جنگ احد نیز جزء معدود افرادی است که تا پای جان به دفاع از پیامبر (ص) پرداخته است.

بعد از رحلت پیامبر(ص) نیز مقداد در راه دفاع از ولایت علوی ثابت قدم ماند. روایات فراوانی در فضیلت مقداد وارد شده که در آن روایات، مقداد به عنوان محبوب حق، معشوق بهشت، دارای ایمانی راسخ و ارکان اربعه معرفی شده است. ایشان در سال 33 هجری در سن هفتاد سالگی در سرزمین جرف به لقاء الله پیوست.

پاسخ تفصیلی

مقداد در سال شانزدهم عام الفیل یعنی 24 سال قبل از بعثت، به دنیا آمد. نام پدرش عمرو بوده است و از آنجا که عمرو با طایفه معروف (کنده) که در سرزمین حضرموت (از نواحی یمن) می زیستند، در بعضی از امور همپیمان شده بود گاهی هم مقداد را حضرمی و یا کندی می خوانند.[1]

مقداد دو دفعه هجرت کرده است از این رو، او را با عنوان (هاجر الهجرتین) یاد کرده اند، یک بار در اوایل بعثت که طبق فرمان پیامبر(ص) گروهی از مسلمانان از شدّت سخت گیری دشمنان به ستوه آمده بودند و به کشور حبشه پناهنده شدند. مقداد در میان سوّمین گروه مسلمانان که به حبشه مسافرت کردند به حبشه رفت و پس از مدّتی به مکّه برگشت و در مکّه همراه رسول خدا(ص) بود تا جریان هجرت پیامبر(ص) به مدینه پیش آمد و بار دوّم به مدینه هجرت کرده است که زمان هجرتش به مدینه به خوبی روشن نبوده ولی بر اساس وجود قرائن فراوانی در سال اول هجرت در ماه شوّال در سریه ابوعبیده به مسلمانان پیوست و به همراه آنان به مدینه هجرت نمود.[2]

ازدواج مقداد:

امام رضا(ع) می فرماید:جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل شد و عرض کرد خدا به شما سلام می رساند و می فرماید: دوشیزگان به سان میوه هستند چون میوه رسید باید آن را چید و خورد و گرنه تابش خورشید آن را فاسد می کند، اگر دوشیزگان را شوهر دهند از فساد و فتنه ایمن خواهند بود. حضرت پس از این جریان به منبر رفت و کلام خدا را به مردم ابلاغ فرمود و آنان را از آنچه که جبرئیل آورده بود مطّلع ساخت، از حضرت پرسیدند همشأن ما کیست؟ با چه کسی ازدواج کنیم؟ حضرت فرمود: مؤمنین کفّو هم هستند سپس از منبر پایین نیامد تا آنکه ضباعة دختر عموی خود (دختر زبیر بن عبد المطّلب) را به ازدواج مقداد درآورد.

ضباعة از بانوان سرشناسی است که از سابقین به اسلام است و به همراه مسلمانان به مدینه مهاجرت کرده بود، از او یازده حدیث از پیامبر(ص) نقل شده است.پیامبر صباعة را با این که از نظر طایفه و حسب و نسب بسیار با شخصیت بود همسر مقداد کرد و فرمود: من دختر عموی خود صباعة را همسر مقداد نکردم مگر آنکه مردم موضوع ازدواج را سهل و آسان بگیرند، به هر مؤمنی دختر دهند و حسب و نسب را در مورد ازدواج به نظر نیاورند.[3]

مقداد دارای دو فرزند بود یکی دختر به نام کریمه که روایاتی هم از پدرش نقل می کند و دیگری پسر به نام معبد که در جنگ جمل جزو یاران عایشه بوده و در همان جنگ به قتل رسیده است.[4]

مقداد در تمام جنگ هایی که در زمان رسول اکرم(ص) اتّفاق افتاده شرکت کرد و به عنوان یک افسر جانباز در میان سپاه اسلام از حریم آیین خود دفاع می کرد، نقش مقداد در جنگ بدر و احد صفحات تاریخ را رونق و صفا داده است، او نخستین سواره ای بود که با دشمنان جنگید. در جنگ بدر، در سپاه مسلمانان دو اسب سوار بودند که یکی از آنها زبیر و دیگری مقداد بوده است.[5] در جنگ احد نیز مقداد نقش بسزایی داشته است، بطوری که در اواخر نبرد آن زمانی که همه پا به فرار گذاشتند طبق نقل بزرگان تاریخ با پیامبر نماند جز علی(ع)، طلحه، زبیر، ابو دجانه، عبد الله ابن مسعود و مقداد.[6]

بعد از رحلت پیامبر(ص) نیز مقداد جزء معدود افرادی است که در راه دفاع از حق و حقیقت و ولایت علوی(ع) ثابت قدم باقی مانده و در برابر حوادث ناگوار که بعد از وفات رسول گرامی اسلام اتفاق افتاد، تزلزلی در او ایجاد نشده و در چنین موقع حساسی، مقداد با سلمان و ابوذر از علی(ع) دست بر نداشتند و به دنبال دیگران نرفتند بر همین اساس است که ابی بکر حضرمی می گوید: امام باقر(ع) فرمود: مردم بعد از رسول خدا(ص) از مرام و مسیر پیامبر(ص) برگشتند جز سه نفر سلمان و ابوذر و مقداد.[7]

در مورد فضائل و کمالات اخلاقی مقداد بحث های مفصلی شده و روایات فراوانی رسیده که بعضی از آن عبارتند از:

1- از پیامبر(ص) نقل شده که آن حضرت فرمود: خداوند مرا به دوستی با چهار نفر فرمان داد و به من خبر داد که آنها را دوست بدارم، از آن حضرت سؤال شد که آن چهار نفر کیانند؟ سه بار فرمود:علی (ع) از آنهاست، سه نفر دیگر ابوذر و سلمان و مقداد هستند.[8]

2- امام صادق(ع) فرمود: دوستی با افرادی که پس از پیامبر(ص) منحرف نشدند بر مسلمانان واجب است سپس عده ای از آنان را شمرد که از آنان سلمان، ابوذر و مقداد است.[9]

3- از انس ابن مالک روایت شده که روزی رسول خدا(ص) فرمود: بهشت مشتاق چهار نفر از امّت من است و وقتی که حضرت علی(ع) از حضرت درباره آنان سؤال کرد، پیامبر فرمود: به خدا سوگند تو اولی ایشان هستی و آن سه نفر دیگر، مقداد، سلمان و ابوذر هستند.[10]

4- از امام صادق(ع) نقل شده است: ایمان ده درجه دارد، مقداد در درجه هشتم و ابوذر در درجه نهم و سلمان در درجه دهم است.[11]

5- از اصطلاحات رایج بین علمای حدیث و مورخین اسلامی، اصطلاح ارکان اربعه است. مشهور و معروف بین آنها این است که ارکان اربعه عبارتند از سلمان، مقداد، ابوذر و عمّار.  علما و دانشمندان حدیث و تاریخ، زمانی که دیدند در روایات و اخبار اهل بیت(ع) مکرر از این چهار نفر به عناوین گوناگون ستایش شده است و یا آن همه فضایل و مناقب در باره این چهار نفر وجود دارد که پس از ائمه(ع) نظیر ندارد، از این رو ایشان را به عنوان پایه های دین و ستون های محکم ایمان یاد کرده و با اصطلاح ارکان اربعه معرفی نموده اند.[12]

6- اصطلاح شیعه در زمان پیامبر(ص) رایج شده و اولین کسانی که به عنوان شیعه معروف بودند عبارتند از سلمان، ابوذر، مقداد و عمار یاسر.[13]

7- مقداد از اداء کنندگان پاداش رسالت و وفاکنندگان به آیه مودّت است.

در ذیل آیه مودّت (قل لا اسئلکم علیه اجرا الا المودة فی القربی) ای رسول خدا(ص) به مردم بگو من از شما مزد رسالت نمی خواهم جز این که نسبت به اهل بیت و عترت من دوستی بورزید[14]، روایاتی را بسیاری از علمای سنی و شیعه با این مضمون نقل کرده اند که پاداش و زحمات پیامبر(ص) در راه ابلاغ اسلام، دوستی با خویشان آن حضرت است. امام صادق (ع) می فرماید: وقتی که این آیه نازل شد رسول اکرم (ص) به مردم فرمود: خداوند برای من بر عهده شما حقی گذاشته است آیا آن را اداء می کنید؟ هیچ کس جواب حضرت را نداد، روز بعد هم رسول خدا (ص) همین سؤال را کرد کسی جواب نداد روز سوم هم این مطلب تکرار شد و کسی جواب نداد و آن گاه رسول خدا(ص) فرمود این مطلب، طلا و نقره یا خوراکی ها و آشامیدنی ها نیست گفتند پس آن چیست؟حضرت آیه مذکور را خواند و فرمود این آیه از طرف خدا نازل شده است، گفتند ما دستور آیه را می پذیریم.

امام صادق(ع) اضافه فرمود: به خدا سوگند کسی به این آیه وفا نکرد مگر هفت نفر که عبارت بودند از سلمان، ابوذر ، مقداد، عمّار ، جابر ابن عبد الله انصاری، یکی از غلامان در خانه پیامبر و زید بن ارقم، این هفت نفر نسبت به عترت پیامبر(ص) کاملاً وفاداری و محبّت نمودند و پاداش رسالت پیامبر اسلام(ص) را به خوبی انجام دادند.[15]

8- مقداد در موارد متعددی علیه خلافت خلفاء اعتراض کرده و به دفاع از حق خاندان عصمت و طهارت پرداخته است.[16]

او در سال 33 هجری در سن هفتاد سالگی در جرف( نقطه وسیعی است که در یک فرسخی مدینه به سمت شام قرار گرفته که برای سپاه اسلام شبیه اردوگاه بوده است) در گذشت.[17]



[1] محمدی، محمد، سیمای مقداد، ص 23و13، بی جا، بی تا.

[2] مامقانی، عبد الله، قاموس الرجال، ج 9، ص114، بی جا، بی تا.

[3] علامه مجلسی، بحار الانوار،ج6 ص779 طبع کمپانی، بی تا.

[4] قمی، شیخ عباس، منتهی الامال، ص 161 انتشارات بهزاد، 1381.

[5] علّامه امینی، الغدیر، ج 9، ص 116.

[6] طبقات ابن سعد، ج3، ص 114، به نقل از محمدی، محمد، سیمای مقداد، ص37 .

[7] قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال، ص 160.

[8] همان.

[9] علامه مجلسی، بحار الانوار، ج6، ص749، بی جا، بی تا.

[10] قمی، شیخ عباس، منتهی الامال، ص 160

[11] حیوة القلوب،ج2، ص 883، به نقل از محمدی، محمد، سیمای مقداد، ص 61.

[12] همان، ص 90و91 ؛ قمی، شیخ عباس، منتهی الامال، ص 160

[13] همان، ص 91.

[14] شوری، 22.

[15] محمدی، محمد، سیمای مقداد، ص 96.

[16] همان، ص 112.

[17] همان، ص 123.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    902406 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    566182 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    492823 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425635 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405526 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374109 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360384 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    345248 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325536 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315876 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...