بازدید
9502
آخرین بروزرسانی: 1393/12/07
خلاصه پرسش
کتاب روضة الشهداء چگونه کتابی است؟ آیا این کتاب معتبر است؟
پرسش
کتاب روضة الشهداء ملاحسین واعظى کاشفى(ره) را معرفی کنید؟ آیا این کتاب معتبر است؟
پاسخ اجمالی
ملا حسین کاشفی، مرد عالمی بود که بین شهرهای شیعه نشین و اهل تسنن رفت و آمد داشته و با هر دو جامعه زندگی می‌کرد. وی صاحب تصانیف و کتاب‌های متعددی از جمله روضة الشهداء است که نسبت به برخی از گزارش‌های تاریخی آن، تردید جدی وجود دارد.
پاسخ تفصیلی
درباره وقایع کربلا؛ کتاب‌ها و مقاتل متعددی نگاشته شده است. یکی از این کتاب‌ها، «روضة الشهداء» اثر ملاحسین کاشفی(متوفی حدود سال 910  هجری قمری) است.[1]
این کتاب اگر چه اولین مقتل به زبان فارسی نیست،[2] ولی در بین فارسی زبانان جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد، به طوری که در کنار قرائت قرآن و دیوان حافظ و ... عده‌ای مشهور به قاری و خواننده روضه شدند و از آنان به روضه خوان(کسانی که می‌توانند کتاب روضه را به خوبی برای مردم قرائت کنند) یاد می‌شد.[3]
از همان زمان بود که اصطلاح روضه خوان به مداحان یا اهل علمی که در ضمن بیان معارف اهل بیت(ع)، یادی از وقایع کربلا می‌کردند؛ گفته شد.
درباره نویسنده و محتوای آن صحبت‌های فراوانی گفته شده و برخی از اندیشمندان حتی نویسنده آن‌را شخصی غیر شیعه نامیده‌اند. استاد شهید مرتضی مطهری که تحقیقات ایشان درباره واقعه کربلا در کتاب حماسه حسینی آمده است، دربارۀ نویسنده این کتاب می‌نویسد: «ملا حسین کاشفى مردى است که واعظ هم هست، ... مرد باسوادى هم بوده است، کتاب‌هایى هم دارد، صاحب انوار سهیلى [است‏] که خیلى عبارت پردازى کرده و مى‌‏گویند کلیله و دمنه را خراب کرده است. به هر حال مرد باسوادى بوده است. تاریخش را که انسان مى‌‏خواند، معلوم نیست که او شیعه بوده یا سنى، ... در میان شیعه‌‏ها خودش را یک شیعه صد در صد متصلّبى نشان مى‌‌‏داده و در میان سنى‌‏ها خودش را حنفى نشان مى‏‌داده است. اصلاً اهل بیهق و سبزوار است. سبزوار مرکز تشیّع بوده است و مردم آن هم فوق العاده متعصب در تشیّع. اینجا که در میان سبزواریها بود، یک شیعه صد در صد شیعه بود. بعد مى‏رفت هرات. (مى‏‌گویند شوهر خواهر عبدالرحمن جامى یا باجناق او بود.) آنجا که مى‏رفت، به روش اهل تسنن بود.[4]
این مرد، واعظ هم بود؛ چون در سبزوار بود، ذکر مصیبت مى‌‏کرد. کتابى نوشته است به فارسى. اولین کتابى که در مرثیه به فارسى نوشته شده، همین کتاب روضة الشهداء است[5] که در پانصد سال پیش نوشته شده است».[6]
آنچه مسلم است، ملا حسین کاشفی، مرد عالمی بوده که بین شهرهای شیعه نشین و اهل تسنن رفت و آمد داشته است و با هر دو جامعه شیعی و تسنن زندگی کرده است.
درباره محتوای این کتاب باید گفت: مسلماً تمام محتوای این کتاب مورد تأیید تاریخ نگاران و اندیشمندان شیعی نیست و در مواردی به تحریفات و مطالب غیر واقع آن نیز اشاره کرده‌اند، از طرفی نمی‌توان تمام محتوای کتاب را مخالف یا معارض با تاریخ کربلا و وقائع مربوط به آن دانست، که اگر چنین بود هرگز در جامعه شیعی مجالی برای نشر آن پیدا نمی‌شد؛ لذا دربارۀ محتوای این کتاب باید مورد به مورد آن بررسی شده و نظر نهایی دربارۀ آن گفته شود. از جمله مواردی که مورد قبول علماء واقع نشده است، دامادی حضرت قاسم است که گویا اولین بار در این کتاب به آن پرداخته شده است.
از مرحوم محدث نوری نقل شده است: «اول کسى که این [قضیه دامادی حضرت قاسم‏] را در کتابش نوشته است، ملاحسین کاشفى بوده در کتابى به نام «روضة الشهداء» و اصل قضیه دروغ و صددرصد دروغ است».[7]
ملا حسین کاشفی کتاب‌های متعدد دیگری نوشته است که از جمله می‌توان به اسرار قاسمی، الواح القمر، انوار سهیلی، جامع الستین و جواهر الأسرار اشاره کرد. وی در سال 906 یا 910 هجری قمری در شهر هرات وفات یافت.[8]
 

[1]. طهرانی، آقا بزرگ، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج 11، ص 294، تهران، نشر اسماعیلیان و کتابخانه اسلامیه، 1408ق.
[2]. آقا بزرگ تهرانی در این‌باره می‌گوید: هر چند برخی احتمال داده‌اند که «روضة الشهداء» کاشفی سبزواری اولین مقتل به زبان فارسی است، ولی مقتل‌های به زبان فارسی قبل از این کتاب نیز مشاهده شده است؛ مانند مقتل مفاخر رازی. الذریعة إلی ‏تصانیف‏ الشیعة، ج ‏11، ص 295. 
[3]. در عبارات شیخ آقا بزرگ طهرانی از برخی از مشاهیر به عنوان روضه خوان یاد می‌کند. نک: الذریعه، ج 9، ص 1179.
[4]. البته برخی از محققان چنین نوشته‌اند که در سبزوار متهم به تسنن و در هرات متهم به تشیع بود. نک: محدّثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص 391، قم، نشر معروف، 1381ش.
[5]. البته آقابزرگ طهرانی، کتاب‌های مقتل به زبان فارسی را ذکر می‌کند که قبل از روضة الشهداء نوشته شده است. نک: الذریعه، ج 9، ص 1179.
[6]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار (حماسه حسینی)، ج 17، ص 94، تهران، صدرا، تهران، ۱۳۶۸ش.
[7]. همان، ج 17، ص 177.
[8]. فرهنگ عاشورا، ص 391.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    892443 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    554806 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429971 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418998 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394999 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    371002 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    349328 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    329863 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316615 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    312013 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...