بازدید
6319
آخرین بروزرسانی: 1388/02/09
 
کد سایت fa5146 کد بایگانی 4861 نمایه ملاک احتیاج معلول به علت هستی بخش
طبقه بندی موضوعی Islamic Philosophy|حدوث
خلاصه پرسش
آیا فقر وجودی فقط ملاک احتیاج معلول به علّت فاعلی است؟ یا برای علّت تامّه نیز کافی است؟ چرا مفاهیم فلسفی جنس و فصل ندارند؟ و...
پرسش
1. با توجه به این که ملاک احتیاج معلول به علت هستی بخش، ضعف و فقر مرتبه وجودی است، آیا درکل در مورد ملاک احتیاج معلول به علت تامه که مشتمل بر علل هستی بخش نیز هستند چنین می توان گفت؟
2. چرا مفاهیم فلسفی و معقولات ثانیه فلسفی دارای جنس و فصل نیستند؟
3. آیا همان گونه که علت هستی بخش موجودات مادی، به مادیات علم حضوری دارد، آیا موجودات مادی نیز به علل هستی بخش خود علم حضوری دارند؟
4. با توجه به این که روشن ترین خاصیت همه اجسام امتداد (طول-عرض-ارتفاع) است و از این امتداد حجم اجسام به دست می آید و وقتی حجم اجسام را با حجم کل جهان مقایسه می کنیم مکان اجسام از آن انتزاع می شود. این یعنی این که هر جسمی مکان دار است. حال با مبنا قرار دادن این مطالب چگونه می توان ثابت کرد که هر موجود جسمانی و مادی زمان مند است و دارای بعد زمانی است؟
پاسخ اجمالی

توجه به نکات زیر شما را در دریافت پاسخ یاری می رساند:

1. چون رجوع همه علل به علت فاعلی است، در این بحث فرقی بین علّت تامه و علّت فاعلی نیست.

2.مفاهیم فلسفی بر گرفته از وجودند و وجود ماهیّت ندارد. جنس و فصل اجزای ماهیّت است، چیزی که ماهیّت ندارد اجزای آن را هم ندارد.

3. معلول به علّت خود علم حضوری دارد، اما نه آن گونه که علّت به معلول خود علم حضوری دارد.

4.همان طور که امتداد از لوازم موجودات مادّی است، حرکت نیز از لوازم موجودات مادّی است، و زمان هم مقدار حرکت است؛ پس هر جا مادّه باشد، حرکت هست، و هر جا حرکت باشد، زمان وجود دارد.

پاسخ تفصیلی

1. فقر وجودی ملاک احتیاج معلول به همه انواع علت است؛ زیرا اولاً: رجوع انواع علل به علت فاعلی است؛ چرا که علّت مادّی و صوری در حقیقت خود معلول هستند که با اعتبار عقل، مادّه و صورت می شوند؛ یعنی وقتی به صورت متّحد لحاظ شوند، خود معلول هستند و وقتی مستقل لحاظ شوند علّت مادّی و صوری هستند؛ پس تفاوت آنها تفاوت اعتباری است، نه حقیقی. و معلول از شئون علّت فاعلی است و علت غایی نیز، هر چند در نظر بدوی ممکن است رجوعش به غیر فاعل باشد، لکن به نظر دقیق در همه موارد، رجوع غایت به فاعل، از آن جهت که فاعل است، بلکه در فاعل حقیقی غایت عین فاعل است؛[1]پس در این بحث فرقی بین علّت تامه و علّت فاعلی نیست.[2]

ثانیاً: فقر وجودی معلول به علت؛ یعنی توقف وجود معلول بر وجود علت، و این توقف در تمام اقسام علل وجود دارد؛ پس ملاک فوق در تمام اقسام علل جاری است.[3]

2. مفاهیم فلسفی مفاهیمی هستند که اگر بر موجودات حمل شوند، بیانگر انحای وجود آنها هستند (نه حدود ماهوی آنها) و چون وجود ماهیت ندارد، مفهومی هم که بر او حمل می شود، و بیان گر انحای آن است، نیز ماهیت ندارد، پس تطابق ماهوی هم با مصداق خود ندارد. وقتی مفهومی ماهوی نیست مسلم است که جنس و فصل نخواهد داشت؛ زیرا جنس و فصل از اقسام ماهیت است.[4]

3. معلول به علّت خود علم حضوری دارد؛ لکن نه به صورت علمی که علّت به معلول خود دارد؛ زیرا علّت، واجد تمام مراتب معلول است و حقیقت معلول نزد او حاضر است، به خلاف معلول که تنها رقیقت علّت نزد او حاضر است و تنها به اندازه سعه وجودیش، به علت علم دارد، در حقیقت علم معلول به خود، عین علم معلول به علّت است، در مرتبه خود.[5]

4. زمان را با توجه به تعریفش برای مادّیات اثبات می کنیم؛ چون زمان عبارت است از: مقدار متصل غیر قارّی که عارض بر حرکت می شود[6]؛ برای همین هر جا حرکت است، زمان هم هست.

موجودات مادّی چون سیالند، همیشه در حال خروج از قوّه به فعل هستند، و حرکت یعنی خروج از قوه به فعل؛ پس مادیات حرکت دارند و حرکت مقدار دارد و مقدار حرکت همان زمان است؛ پس موجودات مادی همیشه زمان دار هستند.



[1] علامه طباطبائی، محمد حسین، نهایة الحکمة، نورانی، عبدلله، ص 184 - 183،مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، قم.

[2] همان، ص 171- 195.

[3]همان، ص 170.

[4] مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، ج 1، ص 200، چاپ چهارم، مرکز چاپ و نشر ذفتر تبلیغات اسلامی، تابستان1370هـ.ش.

[5] نهایةالحکمة، ص 260.

[6] همان، ص 214.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    882054 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    544293 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    422711 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    408701 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    385653 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    367788 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    331501 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    312789 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    310330 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    308459 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...