جستجوی پیشرفته
بازدید
12425
تاریخ بروزرسانی 1394/08/04
 
کد سایت fa60415 کد بایگانی 74268 نمایه معنای «تأخیر بیان از وقت حاجت» و «تأخیر بیان از وقت خطاب»
طبقه بندی موضوعی کلیات و اصطلاحات
خلاصه پرسش
معنای «تأخیر بیان از وقت حاجت» و «تأخیر بیان از وقت خطاب» چیست؟
پرسش
«تأخیر بیان از وقت حاجت» و «تأخیر بیان از وقت خطاب» به چه معنا است؟
پاسخ اجمالی
الف. تأخیر بیان از وقت حاجت‏
بیان یک خواسته و توضیح آن باید قبل از رسیدن وقت انجام آن باشد؛ چون در غیر این صورت، بی‌فایده خواهد بود. بر این اساس، در خطاب‌هایى که از سوى شارع مقدس براى بیان احکام شرعى صادر می‌شود(آیات و روایات)، جایز نیست که توضیح یک حکم بعد از مهلت انجام آن باشد؛ زیرا اگر حکمى به صورت مجمل بیان شود و تا زمان لزوم عمل به آن، رفع اجمال و ابهام نگردد، «تأخیر بیان از وقت حاجت» لازم می‌آید.
براى مثال؛ پدری در اول ماه به فرزندش می‌گوید: روز دهم ماه کارى را برایم انجام بده، ولى تا روز دوازدهم ماه خواسته خود را مشخص نمی‌کند و در روز دوازدهم می‌گوید: منظورم فلان کار بود. بدیهى است انجام چنین عملى در روز دهم براى مکلف مقدور نیست. بنابراین، بر پدر لازم است قبل از فرا رسیدن زمان عمل، رفع اجمال نماید؛ در غیر این صورت، تأخیر بیان از وقت حاجت لازم می‌آید که از مصادیق «تکلیف بما لا یطاق (تکلیف به چیزی که شخص توانایی انجام آن‌را ندارد)» می‌باشد. به همین دلیل، عدم جواز تأخیر بیان از وقت حاجت مورد اتفاق علمای اصول فقه است.[1]
ب. تأخیر بیان از وقت خطاب‏
زمان صدور حکم شرعى از سوى شارع را «وقت خطاب» و زمان لزوم عمل به آن‌را «وقت حاجت» می‌گویند. اکنون این‌که آیا لازم است در همان خطاب اولیه، تمام توضیحات ارائه شود و یا آن‌که می‌توان اجمالاً چیزی را خواست و مدتی بعد (و قبل از رسیدن مهلت انجام آن) توضیحات لازم را ارائه نمود، از مسائلی است که میان علمای اصول فقه مورد گفت‌وگو قرار گرفته است. از دیرباز این سؤال در میان اصولی‌ها مطرح بوده که؛ آیا تأخیر بیان از وقت خطاب جایز است یا نه؟ براى مثال؛ کسی در اول ماه به ما بگوید: در روز دهم ماه، کارى را برایم انجام دهید و در روز هشتم توضیح دهد که منظورم از آن کار، خریدن فلان کتاب است.
در میان اصولیون درباره جواز چنین عملى سه دیدگاه وجود دارد:
1. عده‌اى به جواز تأخیر بیان از وقت خطاب معتقد هستند؛
2. جمعى به عدم جواز تأخیر بیان از وقت خطاب معتقدند؛
3. برخى قائل به تفصیل شده‌اند.
به نظر مشهور اصولیون، «تأخیر بیان از وقت خطاب»، به دلیل وقوع آن در اوامر عرفى و عقلایى مطلقاً جایز است.[2]
 

[1]. ولایی، عیسی‏، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول‏، ص 127، تهران، نشر نی‏، چاپ ششم، 1387ش‏؛ ملکی اصفهانی، مجتبی، فرهنگ اصطلاحات اصول، ج 1، ص 193، قم، نشر عالمه، 1379ش.
[2]. فرهنگ تشریحی اصطلاخات اصول، ص 128؛ فرهنگ اصطلاحات اصول، ج ‏1، ص 194.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا نزول تدریجی مایع منی، حکم جنابت را دارد؟
    23991 شرایط تحقق جنابت 1386/04/20
    برای روشن شدن پاسخ به چند نکته باید توجه داشت:الف: انسان به دو چیز جنب می شود: 1- بیرون آمدن منی. 2- دخول به مقدار ختنه گاه.[1]ب: خروج منی در صورتی موجب غسل می شود که دارای شرایط ذیل باشد:1. همراه با شهوت باشد. 2.با ...
  • آیا رباخواری گناهی بزرگ‌تر از زنای با محارم است؟
    736 حدیث 1396/04/28
    یکی از گناهان کبیره‌ای که در قرآن کریم[1] و روایات به مجازات‌های شدیدی درباره آن اشاره شده است، رباخواری است. در برخی روایات، پیشوایان معصوم دین؛ ربا را - با آن‌که حد و مجازات جسمی مشخصی برای آن در نظر گرفته نشده - بدتر ...
  • از دیدگاه منابع اسلامی، میان هوش و عقل چه رابطه‌ای وجود دارد؟ آیا با هم تفاوت دارند یا خیر؟
    7070 انسان شناسی 1393/07/15
    «هوش» در فارسی و فرهنگ محاوره عمومی؛ به معنای زیرکی، آگاهی، شعور، عقل، فهم و فراست است. به نظر می‌رسد آنچه روانشناسان درباره هوش گفته‌اند و نیز معانی لغوی و عرفی‌ای که فارسی‌زبانان از هوش می‌فهمند؛ در روایات، به نیرویی به نام «عقل» نسبت داده شده است. امّا ...
  • حکم برخی از پنیرها مانند کرافت چیست؟
    7453 خوراکی های صنعتی 1389/11/11
    نسبت به فتوای آیت الله خویی درباره پنیر "کرافت" آن چه که بیان شده است دقیق نیست، زیرا ایشان بیان نکرده اند که این پنیر دارای آنزیم خوک یا دیگر مواد حرام است بلکه گفته اند: بر فرض وجود مواد حرام در آن، خوردنش حرام است. اکنون جهت روشن تر ...
  • آیا استفاده از حیوان حرام گوشت در داروها و تجویز یا فروش آن دارو جایز است؟
    2245 گوناگون 1393/02/21
    هیچ یک از موارد سؤال جایز نیست، مگر اینکه به تشخیص پزشک حاذق متدین، راه درمان منحصر به استفاده از آن دارو باشد و مصرف این گونه داروها تنها در زمان و به مقدار ضرورت که راه دیگری برای درمان نباشد مانعی ندارد. بنابراین در صورت اضطرار و ...
  • سال هجری و میلادی چه تفاوتی دارند؟
    2547 بیشتر بدانید 1393/02/08
    در ارتباط با پرسش مطرح شده باید گفت؛ تفاوت سال‌های قمری و میلادی از این قرار است: ۱. مبدأ تاریخ میلادی، میلاد حضرت عیسی بن مریم(ع) بوده، اما مبدأ تاریخ هجری (چه شمسی و چه قمری) هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه می‌باشد. ۲. سال قمری بر ...
  • آیا حضرت زینب (س) زیارت نامه دارد؟
    8964 شخصیت های شیعی 1389/05/10
    توجه به چند نکته ما را در دستیابی به پاسخ یاری می رساند:1. کتاب گرانسنگ "مفاتیح الجنان" اگرچه کتابی است در نوع خود کم نظیر امّا تمام دعاهای مستند را در خود جمع نکرده.2. در برخی کتب دیگر ...
  • منظور از این‌ قاعده فلسفی که «اصل اعداد بسیط است و از وی بی‌نهایت عدد پدید می‌آید» چیست؟
    736 بیشتر بدانید 1391/10/25
    آنچه به طور خلاصه می‌توان در ارتباط با این قاعده گفت آن است که از نظر حکیمان، «واحد» عدد نیست، بلکه پدید آورنده عدد است؛ «عدد» چیزی است که قابل شمارش بوده و از آحاد و یکان‌ها تشکیل شده باشد؛ بنابر این، «واحد» نمی‌تواند «عدد» باشد. از سوی ...
  • «عبد الوهاب شعرانی» که بود؟ آیا کتاب «الیواقیت و الجواهر» او معتبر است؟
    3715 تاريخ بزرگان 1394/01/30
    «عبد الوهاب بن احمد حنفی شعراوی (یا شعرانی)»، از علمای متصوّفه است.[1] وی در سال ۸۹۸ق[2] در روستای قلقشنده در مصر - که مادرش اهل آن‌جا بود - متولد شد. به او «شعرانی» یا «شعراوی» گفته‌اند به جهت این‌که پدرش ...
  • کارکرد دین در دنیای مدرن چگونه است؟
    8562 قلمرو دین 1386/01/27
    واژه «دین» شامل همه ی ادیان، اعم از ادیان آسمانی و غیر آسمانی، تحریف نشده (اسلام) و تحریف شده و ... می شود. به اعتقاد ما تنها دین اسلام است که می تواند در همه ی زمان ها و در تمامی اعصار کارکردهای ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    758450 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    475405 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    332065 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    327999 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    322306 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    277537 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    266041 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    265296 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    263416 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    213145 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

7742  نفر