جستجوی پیشرفته
بازدید
12179
تاریخ بروزرسانی 1394/08/04
 
کد سایت fa60415 کد بایگانی 74268 نمایه معنای «تأخیر بیان از وقت حاجت» و «تأخیر بیان از وقت خطاب»
طبقه بندی موضوعی کلیات و اصطلاحات
خلاصه پرسش
معنای «تأخیر بیان از وقت حاجت» و «تأخیر بیان از وقت خطاب» چیست؟
پرسش
«تأخیر بیان از وقت حاجت» و «تأخیر بیان از وقت خطاب» به چه معنا است؟
پاسخ اجمالی
الف. تأخیر بیان از وقت حاجت‏
بیان یک خواسته و توضیح آن باید قبل از رسیدن وقت انجام آن باشد؛ چون در غیر این صورت، بی‌فایده خواهد بود. بر این اساس، در خطاب‌هایى که از سوى شارع مقدس براى بیان احکام شرعى صادر می‌شود(آیات و روایات)، جایز نیست که توضیح یک حکم بعد از مهلت انجام آن باشد؛ زیرا اگر حکمى به صورت مجمل بیان شود و تا زمان لزوم عمل به آن، رفع اجمال و ابهام نگردد، «تأخیر بیان از وقت حاجت» لازم می‌آید.
براى مثال؛ پدری در اول ماه به فرزندش می‌گوید: روز دهم ماه کارى را برایم انجام بده، ولى تا روز دوازدهم ماه خواسته خود را مشخص نمی‌کند و در روز دوازدهم می‌گوید: منظورم فلان کار بود. بدیهى است انجام چنین عملى در روز دهم براى مکلف مقدور نیست. بنابراین، بر پدر لازم است قبل از فرا رسیدن زمان عمل، رفع اجمال نماید؛ در غیر این صورت، تأخیر بیان از وقت حاجت لازم می‌آید که از مصادیق «تکلیف بما لا یطاق (تکلیف به چیزی که شخص توانایی انجام آن‌را ندارد)» می‌باشد. به همین دلیل، عدم جواز تأخیر بیان از وقت حاجت مورد اتفاق علمای اصول فقه است.[1]
ب. تأخیر بیان از وقت خطاب‏
زمان صدور حکم شرعى از سوى شارع را «وقت خطاب» و زمان لزوم عمل به آن‌را «وقت حاجت» می‌گویند. اکنون این‌که آیا لازم است در همان خطاب اولیه، تمام توضیحات ارائه شود و یا آن‌که می‌توان اجمالاً چیزی را خواست و مدتی بعد (و قبل از رسیدن مهلت انجام آن) توضیحات لازم را ارائه نمود، از مسائلی است که میان علمای اصول فقه مورد گفت‌وگو قرار گرفته است. از دیرباز این سؤال در میان اصولی‌ها مطرح بوده که؛ آیا تأخیر بیان از وقت خطاب جایز است یا نه؟ براى مثال؛ کسی در اول ماه به ما بگوید: در روز دهم ماه، کارى را برایم انجام دهید و در روز هشتم توضیح دهد که منظورم از آن کار، خریدن فلان کتاب است.
در میان اصولیون درباره جواز چنین عملى سه دیدگاه وجود دارد:
1. عده‌اى به جواز تأخیر بیان از وقت خطاب معتقد هستند؛
2. جمعى به عدم جواز تأخیر بیان از وقت خطاب معتقدند؛
3. برخى قائل به تفصیل شده‌اند.
به نظر مشهور اصولیون، «تأخیر بیان از وقت خطاب»، به دلیل وقوع آن در اوامر عرفى و عقلایى مطلقاً جایز است.[2]
 

[1]. ولایی، عیسی‏، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول‏، ص 127، تهران، نشر نی‏، چاپ ششم، 1387ش‏؛ ملکی اصفهانی، مجتبی، فرهنگ اصطلاحات اصول، ج 1، ص 193، قم، نشر عالمه، 1379ش.
[2]. فرهنگ تشریحی اصطلاخات اصول، ص 128؛ فرهنگ اصطلاحات اصول، ج ‏1، ص 194.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • لیلة الهریر به چه شبی می گویند؟
    9003 تاريخ بزرگان 1391/05/07
    لیلة الهریر (شب هیاهو و پُر غوغا و سخت) شبی بود که در جنگ صفین، لشکر امام على(ع) و معاویه در آن شب با یکدیگر به نبرد پرداختند و عده ای بسیاری از دو سپاه کشته شدند. در آن شب جز صدای چکاچک شمشیر و به هم ...
  • اثبات خدا به قوانین منطق وابسته است و یا قوانین منطقی وابسته به اثبات خداست؟
    690 انسان شناسی 1395/02/14
    در پاسخ به این سؤال توجه به این نکته ضروری است که منطق به خداوند وابسته است؛ به این معنا که قواعد منطقی در واقع همان شیوه تفکر صحیح است. بنابر این، همان‌گونه که انسان در ذات خود محتاج و وابسته به خداوند است در تمام ویژگی‌های ذاتی ...
  • حکم بازی تخته نرد چیست؟
    20992 گوناگون 1389/12/18
    دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی):اگر نرد عرفاً از آلات قمار محسوب شود، بازى با آن مطلقاً حتى بدون شرط بندى حرام است.دفتر حضرت آیت ...
  • نظر ابن عربی درباره حروف مقطعه «یس» و «ص» چیست؟
    903 تفسیر 1395/03/27
    1. ابن عربی همان‌گونه که جهان هستی را با دید عرفانی و وحدت وجودی تحلیل می‌کند؛ در تفسیر قرآن نیز بر همین منوال اعمال نظر می‌کند؛ توضیح این‌که در نظر ابن عربی کلمات و حروف الفبا، بر اساس وحدت وجود چیده و ریخته شدند؛ وی بر همین اساس ...
  • آیا می‌توان به امام علی(ع) «شاعر» گفت؟!‌ و آیا کتاب شعری به نام «دیوان امام علی» از آن‌حضرت است؟!
    2728 گوناگون 1394/10/05
    کتاب دیوان امام على(ع) شامل اشعار منسوب به حضرتشان بوده که شامل مباحث اخلاقى، اعتقادى و حماسى می‌باشد. اگرچه در بسیارى از دیوان‌هاى موجود، نام گردآورنده به چشم نمی‌خورد و چنان می‌نماید که گردآورنده‌اش خود امام است، اما در این زمینه باید گفت؛ حتی با فرض درستى انتساب، ...
  • روزه در صدر اسلام چگونه و در چه تاریخی واجب شد؟
    8373 هجرت 1393/08/03
    آنچه در بیشتر منابع اسلامی دیده می‌شود این است که وجوب روزه در سال دوم هجرت با نزول آیه 183 سوره بقره[1] به مسلمانان ابلاغ شد.[2] برخی نیز وجوب روزه را در سال اول هجری می‌دانند.[3]
  • راه ملاقات با حضرت ولی عصر(ع) و رؤیت چهره زیبای ایشان چیست؟
    34073 ملاقات با مهدی 1386/08/14
    در بین زیارات و ادعیه معتبر دعاهایی وجود دارد که با آنها در خواست زیارت و رؤیت چهره ی زیبای امام زمان (ع) شده است. در فرازی از دعای عهد می خوانیم :«اللَّهُمَّ أَرِنِی الطَّلْعَةَ الرَّشِیدَةَ وَ الْغُرَّةَ الْحَمِیدَةَ وَ اکْحُلْ نَاظِرِی بِنَظْرَةٍ مِنِّی ...
  • مقدار پولی که جهت امرار معاش قرض گرفته می‌شود، آیا خمس دارد؟
    3371 آنچه خمس بدان تعلق می گیرد 1392/04/25
    پولى را که شخصى قرض گرفته در صورتى که هنوز آن‌را ادا نکرده باشد و سال بر آن بگذرد خمس ندارد، و چنان‌چه همه یا بخشی از آن‌را پرداخت کند، و همان مقدار پرداخت شده را در مؤونه و نیازهای زندگی مصرف نکرده باشد، و سال بر آن ...
  • آیا شیعه بر این باور است که حساب همۀ مخلوقات به دست امامان شیعه خواهد بود؟
    3880 شفاعت 1389/02/13
    اگر کسی بر این باور باشد که عده ای مستقلاً و بدون اذن الهی می توانند به حساب مخلوقات رسیدگی کنند و برایشان مجازات یا پاداش تعیین کنند بدیهی است که این باور با فرهنگ و آموزه های دینی سازگار نیست، علاوه بر این، با توحید فاعلی ...
  • در نماز جماعت، حداکثر ارتفاع مأموم از امام چقدر می‌تواند باشد؟
    3069 گوناگون 1393/09/16
    یک از شرایط صحت نماز جماعت، آن است که مکان نماز مأمومین، پایین‌تر از مکان نماز امام جماعت نباشد.[1] ولی اگر مأمومین بالاتر و با ارتفاع از امام باشند، اشکالی ندارد. درباره‌ی مقدار این ارتفاع گفته می‌شود، باید به قدری باشد که ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    712194 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    458847 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    322258 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    307885 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    292578 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    268754 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    254036 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    250544 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    247086 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    186495 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5957  نفر