جستجوی پیشرفته
بازدید
533
تاریخ بروزرسانی 1396/11/21
 
کد سایت fa79062 کد بایگانی 96473 نمایه بررسی سرود خواندن و دف زدن زنان هنگام ورود پیامبر(ص) به مدینه
طبقه بندی موضوعی تاریخ|هجرت
خلاصه پرسش
آیا زنان و دختران مدینه هنگام ورود پیامبر اسلام(ص) به آن شهر، به دف زدن و ترانه‌خوانی مشغول بودند؟!
پرسش
زمانی که پیامبر اکرم(ص) به یثرب (مدینه) وارد شدند، اهل یثرب به استقبالش رفتند و بانوان یثربی، در حالی‌که دف می‌زدند، ترانه معروفِ «ماه تمام بر ما طلوع کرد» را هم‌خوانی کردند: طَلَعَ البدرُ علینا من ثنیّات الوداع وَجَبَ الشکر علینا ما دَعَ الله داع پیامبر هم گوش داد و لذت برد و بانوان را از دف زدن و خواندن ترانه منع نکرد؛ آیا این روایت صحت دارد یا خیر؟
پاسخ اجمالی
بر اساس گزارش برخی سیره‌نویسان و مورّخان، در آستانه ورود پیامبر اکرم(ص)، آن‌گاه که مرکب آن‌حضرت از ثنیة الوداع(محلی در ابتدای مدینه) سرازیر شد، جوانان و مسلمانان مقدم پیامبر را گرامى شمرده و با طنین سرودهاى شادى، محیط مدینه را مملو ساخته بودند.[1]
در این میان عده‌ای از زنان و کودکان و کنیزان یثرب این بیت را می‌خواندند:
«طَلَع البدر علینا من ثَنیّات الوداع
وَجَبَ الشُکر علینا ما دعا لله داع»[2]
ترجمه: ماه تمام از ناحیه ثنیة الوداع بر ما تابید؛ تا آن‌هنگام که کسى خداى را بخواند، شکر این نعمت بر ما واجب شد. ...
در عبارت بیشتر مورّخانی که این خبر را نقل کرده‌اند، به دف زدن اشاره‌ای نشده، و این موضوع تنها در تعداد اندکی از کتاب‌های تاریخی؛ مانند سیره حلبیه ابوالفرج حلبی وجود دارد[3] و گروهی به همین نقل غیر مشهور استدلال کرده‌اند که سرور و شادی به وسیله دف، پسندیده و مورد ستایش است.[4] اما همان‌گونه که گفته شد بیشتر منابع تاریخی جز این نمی‌گوید که زنان یثرب به میمنت قدوم رسول خدا(ص) شعر می‌سرودند. بدون آن‌که سخنی از دف زدن باشد. از این‌رو برخی اندیشمندان، دف زدن را از داستان‌هایی می‌دانند که بعدها اضافه شده است.[5]
برخی از متأخران نیز این موضوع را مطرح کرده‌اند که اساساً «ثنیة الوداع» در جهت مکه نیست تا اصل چنین اتفاقی رخ دهد، بلکه دقیقاً در منطقه مقابل آن و به سمت مسیر شام است،[6] و این موضوع را به منابع تاریخی مستند کرده‌اند.[7]
از این‌رو، برخی این‌را نیز نقل کرده‌اند که این شعرخوانی هنگام بازگشت رسول اکرم(ص) از تبوک رخ داده است نه هنگام ورود حضرتشان به مکه.[8]
در ارتباط با این نقد باید گفت؛ اگرچه دف‌زدن در حضور پیامبر(ص) را نمی‌توان مستند به دلیل معتبری دانست، ولی این‌که منطقه‌ای به نام «ثنیات الوداع» در سمت مکه وجود ندارد، چندان قابل پذیرش نیست؛ زیرا در منابع فراوانی به وجود چنین منطقه‌ای در مسیر مکه اشاره شده است. [9]
نهایت آن‌که بتوان گفت؛ چند منطقه به این نام در حوالی شهر مدینه وجود داشته باشد.
 

[1]. مقریزی، تقی الدین‏، امتاع الاسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‏، تحقیق، نمیسی، محمد عبدالحمید، ج 1، ص 117، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1420ق؛ قسطلانی، أحمد بن محمد، المواهب اللدنیة بالمنح المحمدیة، ج ‏1، ص 184، قاهره، المکتبة التوفیقیة، بی‌تا.
[2]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج 1، ص 151، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1417ق؛ ابن کثیر دمشقی‏، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج ‏3، ص 197، بیروت، دار الفکر، 1407ق؛ بیهقی، ابو بکر احمد بن حسین، دلائل النبوة، ج ‏5، ص 266، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1405ق.
[3]. «و تلقته الولائد عند دخوله المدینة بالدفوف»؛ أبو الفرج حلبی، على بن ابراهیم‏، السیرة الحلبیة، ج ‏2، ص 257، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ دوم‏، 1427ق؛ نک: نویری، شهاب الدین، نهایة الارب فی فنون الأدب، ج ‏4، ص 169، قاهره، دار الکتب و الوثائق القومیة، چاپ اول، 1423ق.
[4]. نهایة الارب فی فنون الأدب، ج ‏4، ص 169؛ نک: السیرة الحلبیة، ج ‏2، ص 74.
[5]. عاملى نباطى، على من محمد، الصراط المستقیم إلى مستحقی التقدیم، ج ‏1، ص 159، نجف، المکتبة الحیدریة، چاپ اول‏، 1384ق.
[6]. نک: عاملی، جعفر مرتضى، الصحیح من السیرة النبی الأعظم، ج ‏4، ص 109 – 111، قم، دار الحدیث، چاپ اوّل‏، 1426ق؛
[7]. سمهودی، علی بن احمد، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج ‌4، ص 45، بیروت، دار الکتب العلمیه، 2006م؛ شراب، محمد محمد حسن، المعالم الأثیرة فى السنة و السیرة، ص 79، دمشق، دار القلم، چاپ اول، 1411ق.
[8]. نک: إمتاع الأسماع، ج ‏8، ص 394؛ السیرة الحلبیة، ج ‏3، ص 204؛ المواهب اللدنیة، ج ‏1، ص 425.
[9]. به عنوان نمونه؛ ر. ک: حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج 2، ص 86، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، 1995م.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • آیا دلیلی بر جواز سینه زنی و خودزنی برخی از مسلمانان در ایام محرّم و غیر آن، وجود دارد؟
    16706 عزاداری و زیارت 1390/08/18
    عزاداری برای امام حسین (ع) از برترین عبادات است و انجام هر کاری که در عرف عزاداری محسوب می شود، جایز است، مگر این که واقعاً ضرر قابل ملاحظه ای داشته باشد، یا موجب وهن شیعه و مکتب اهل بیت (ع) شود و ...
  • آیا روح پیش از بدن جسمانی خلق شده، یا جسم پیش از روح خلق شده است؟
    8784 نظری 1392/06/28
    در مورد چگونگی پیدایش نفس(روح) نظریات مختلفی از سوی حکیمان بیان شده است. اکثر حکیمان معاصر نظریه صدر المتألهین را در این زمینه پذیرفته‌اند. بر اساس این نظریه، نفس همراه با پیدایش بدن و به تدریج خلق می‌شود؛ یعنی همان‌گونه که خلقت بدن تدریجی است؛ ابتدا نطفه، سپس ...
  • تفاوت میان «موعظه» و «نصیحت» چیست؟
    5692 فصاحت و بلاغت 1394/01/03
    1. «موعظه» و «نصیحت» تا حدودی با هم مترادفند، در روایت آمده است: «الْمَوْعِظَةُ نَصِیحَةٌ شَافِیَة»؛[1] موعظه، نصیحتی شفا دهنده است. موعظه در این روایت؛ یعنى: بیان کردن چیزهایى که دل شنونده را نرم کند؛ مانند: بیان ثواب و عقاب. این موعظه و اندرز ...
  • هویت و ماهیت چه تفاوتی با هم دارند؟
    3203 ماهیت 1394/12/11
    1. کلمه «ماهیت» به معناى «چیستى» است که در مقابل «وجود» و «هستى» می‌آید. در کلمه «ماهیت»، «ما» را «ما» ى استفهامیه دانسته و می‌‏گویند «ما هى هى؟» یا «ما هو هو؟» فلان چیز چیست؟ و سپس از عبارت (ما هى هى؟) مصدر ساخته‌‏اند به این صورت که ...
  • آیا دعای سیفی صغیر معتبر است؟
    20285 درایه الحدیث 1391/10/16
    دعای سیفی صغیر، معروف به دعای قاموس، در مفاتیح الجنان آمده است. شیخ عباسی قمی(ره) درباره آن می‌گوید: «شیخ اجل ثقة الاسلام نورى - عطر الله مرقده - در صحیفه ثانیه علویه آن‌را ذکر کرده و فرموده که از براى این دعا در کلمات ارباب طلسمات و تسخیرات ...
  • آیا قصد افطار یا مفطر برای روزه‌دار، روزه‌ی او را باطل می‌کند؟
    4349 گوناگون 1392/05/06
    یکی از شرایط صحت روزه، نیت روزه‌ است که این قصد و نیت باید تا پایان روزه ادامه داشته باشد و الا موجب باطل شدن روزه می‌گردد. و فقها قصد خوردن روزه را به دو گونه بیان می‌کنند: 1. قصد افطار؛ به این معنا که روزه‌دار نیت کند ...
  • می‌‌گویند تربت شفا دهنده امام حسین(ع) خاکی است سرخ رنگ که از داخل قبر قسمت بالای سر حضرت می‌‌جوشد و تربت شفا دهنده، آن تربت است؛ آیا این صحت دارد؟
    8236 فضائل و مناقب 1392/02/25
    احادیثی که درباره فضیلت تربت امام حسین(ع) آمده با مضامین مختلف نقل شده است؛ بنابراین، منحصر در آنچه در پرسش آمده نیست، اگرچه ممکن است اثر بخشی تربت با خصوصیات یاد شده بیشتر باشد که به چند نمونه از روایات اشاره می‌شود. 1. یونس بن ربیع ‏می‌گوید: امام ...
  • چرا اعراب جاهلی دختران را زنده به گور می‌کردند؟
    24238 تاریخ 1392/05/09
    فرهنگ جاهلی عرب، عزت و افتخار را در داشتن فرزندان پسر می‌دانست و نگه‌داری دختران را مایه ننگ و به همین دلیل آنها را می‌کشتند. قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى‏ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ کَظیمٌ»؛[1] و ...
  • هدف از آفرینش انسان چیست؟
    8983 مسیحیت 1388/03/18
    فرقه شاهدان یهوه فرقه ای است، منسوب به مسیحیان، که دیدگاه های انحرافی درباره هدف خلقت انسان، ظهور اسماء و صفات پروردگار در عالم و درباره بشر و دین دارد. هدف خلقت، عبادت پروردگار است که برای تحقق این هدف از خلقت، تحقق آن برای بعضی افراد نیز ...
  • آیا امکان خود آگاهی در رویا وجود دارد ؟ دلیل تحقق یافتن برخی رویاها چیست؟
    13671 خواب 1389/01/14
    به عقیده حکما خواب حالتی است که در آن حواس ظاهری به تدریج از عالم خارج منقطع می گردد، اما حواس باطنی همچنان فعال است. نفس انسان در موقع خواب در اثر فراغت از پرداختن به عالم خارج و اشتغالات مختلف، توجه به عالم ملکوت  پیدا می کند و هر ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    793092 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    490525 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    355207 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    348681 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    341252 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    285457 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    281898 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    279175 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    275681 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    235608 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

8138  نفر