آیا زنان و دختران مدینه هنگام ورود پیامبر اسلام(ص) به آن شهر، به دف زدن و ترانه‌خوانی مشغول بودند؟! - گنجینه پاسخ‌ها - اسلام کوئست - مرجعی برای پاسخگویی به سوالات دینی، اعتقادی و شرعی
جستجوی پیشرفته
بازدید
911
تاریخ بروزرسانی 1396/11/21
 
کد سایت fa79062 کد بایگانی 96473 نمایه بررسی سرود خواندن و دف زدن زنان هنگام ورود پیامبر(ص) به مدینه
طبقه بندی موضوعی تاریخ|هجرت
خلاصه پرسش
آیا زنان و دختران مدینه هنگام ورود پیامبر اسلام(ص) به آن شهر، به دف زدن و ترانه‌خوانی مشغول بودند؟!
پرسش
زمانی که پیامبر اکرم(ص) به یثرب (مدینه) وارد شدند، اهل یثرب به استقبالش رفتند و بانوان یثربی، در حالی‌که دف می‌زدند، ترانه معروفِ «ماه تمام بر ما طلوع کرد» را هم‌خوانی کردند: طَلَعَ البدرُ علینا من ثنیّات الوداع وَجَبَ الشکر علینا ما دَعَ الله داع پیامبر هم گوش داد و لذت برد و بانوان را از دف زدن و خواندن ترانه منع نکرد؛ آیا این روایت صحت دارد یا خیر؟
پاسخ اجمالی
بر اساس گزارش برخی سیره‌نویسان و مورّخان، در آستانه ورود پیامبر اکرم(ص)، آن‌گاه که مرکب آن‌حضرت از ثنیة الوداع(محلی در ابتدای مدینه) سرازیر شد، جوانان و مسلمانان مقدم پیامبر را گرامى شمرده و با طنین سرودهاى شادى، محیط مدینه را مملو ساخته بودند.[1]
در این میان عده‌ای از زنان و کودکان و کنیزان یثرب این بیت را می‌خواندند:
«طَلَع البدر علینا من ثَنیّات الوداع
وَجَبَ الشُکر علینا ما دعا لله داع»[2]
ترجمه: ماه تمام از ناحیه ثنیة الوداع بر ما تابید؛ تا آن‌هنگام که کسى خداى را بخواند، شکر این نعمت بر ما واجب شد. ...
در عبارت بیشتر مورّخانی که این خبر را نقل کرده‌اند، به دف زدن اشاره‌ای نشده، و این موضوع تنها در تعداد اندکی از کتاب‌های تاریخی؛ مانند سیره حلبیه ابوالفرج حلبی وجود دارد[3] و گروهی به همین نقل غیر مشهور استدلال کرده‌اند که سرور و شادی به وسیله دف، پسندیده و مورد ستایش است.[4] اما همان‌گونه که گفته شد بیشتر منابع تاریخی جز این نمی‌گوید که زنان یثرب به میمنت قدوم رسول خدا(ص) شعر می‌سرودند. بدون آن‌که سخنی از دف زدن باشد. از این‌رو برخی اندیشمندان، دف زدن را از داستان‌هایی می‌دانند که بعدها اضافه شده است.[5]
برخی از متأخران نیز این موضوع را مطرح کرده‌اند که اساساً «ثنیة الوداع» در جهت مکه نیست تا اصل چنین اتفاقی رخ دهد، بلکه دقیقاً در منطقه مقابل آن و به سمت مسیر شام است،[6] و این موضوع را به منابع تاریخی مستند کرده‌اند.[7]
از این‌رو، برخی این‌را نیز نقل کرده‌اند که این شعرخوانی هنگام بازگشت رسول اکرم(ص) از تبوک رخ داده است نه هنگام ورود حضرتشان به مکه.[8]
در ارتباط با این نقد باید گفت؛ اگرچه دف‌زدن در حضور پیامبر(ص) را نمی‌توان مستند به دلیل معتبری دانست، ولی این‌که منطقه‌ای به نام «ثنیات الوداع» در سمت مکه وجود ندارد، چندان قابل پذیرش نیست؛ زیرا در منابع فراوانی به وجود چنین منطقه‌ای در مسیر مکه اشاره شده است. [9]
نهایت آن‌که بتوان گفت؛ چند منطقه به این نام در حوالی شهر مدینه وجود داشته باشد.
 

[1]. مقریزی، تقی الدین‏، امتاع الاسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‏، تحقیق، نمیسی، محمد عبدالحمید، ج 1، ص 117، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1420ق؛ قسطلانی، أحمد بن محمد، المواهب اللدنیة بالمنح المحمدیة، ج ‏1، ص 184، قاهره، المکتبة التوفیقیة، بی‌تا.
[2]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج 1، ص 151، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1417ق؛ ابن کثیر دمشقی‏، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج ‏3، ص 197، بیروت، دار الفکر، 1407ق؛ بیهقی، ابو بکر احمد بن حسین، دلائل النبوة، ج ‏5، ص 266، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1405ق.
[3]. «و تلقته الولائد عند دخوله المدینة بالدفوف»؛ أبو الفرج حلبی، على بن ابراهیم‏، السیرة الحلبیة، ج ‏2، ص 257، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ دوم‏، 1427ق؛ نک: نویری، شهاب الدین، نهایة الارب فی فنون الأدب، ج ‏4، ص 169، قاهره، دار الکتب و الوثائق القومیة، چاپ اول، 1423ق.
[4]. نهایة الارب فی فنون الأدب، ج ‏4، ص 169؛ نک: السیرة الحلبیة، ج ‏2، ص 74.
[5]. عاملى نباطى، على من محمد، الصراط المستقیم إلى مستحقی التقدیم، ج ‏1، ص 159، نجف، المکتبة الحیدریة، چاپ اول‏، 1384ق.
[6]. نک: عاملی، جعفر مرتضى، الصحیح من السیرة النبی الأعظم، ج ‏4، ص 109 – 111، قم، دار الحدیث، چاپ اوّل‏، 1426ق؛
[7]. سمهودی، علی بن احمد، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج ‌4، ص 45، بیروت، دار الکتب العلمیه، 2006م؛ شراب، محمد محمد حسن، المعالم الأثیرة فى السنة و السیرة، ص 79، دمشق، دار القلم، چاپ اول، 1411ق.
[8]. نک: إمتاع الأسماع، ج ‏8، ص 394؛ السیرة الحلبیة، ج ‏3، ص 204؛ المواهب اللدنیة، ج ‏1، ص 425.
[9]. به عنوان نمونه؛ ر. ک: حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج 2، ص 86، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، 1995م.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • حضرت زهرا (س) در چه سالی متولّد شدند؟
    34114 حضرت زهرا (س) 1391/02/13
    به دلیل کمبود امکانات در زمان های گذشته و عدم اهتمام به ضبط دقیق، عدم اهتمام به نگهداری منابع و....اختلاف نظر در تایخ وقایع و حوادث تاریخی و در تاریخ تولد، وفات و شهادت شخصیت های بزرگ امری عادی و طبیعی بوده است. به همین دلیل در کتب ...
  • سرچشمه خوشبختی و بدبختی از دیدگاه امام خمینی (ره) چیست؟
    10946 دستور العمل ها 1388/10/23
    امام خمینی (ره)، به عنوان فردی اسلام شناس و عارف، سر چشمه تمام خوشبختی های افراد و جوامع را در توجه آنان به خداوند و تلاش برای اجرای دستورات الاهی دانسته و در طرف مقابل آغاز بدبختی ها را زمانی می دانست که آنان به جای خداپرستی، به ...
  • لطفاً برای رسیدن به عقل دینی چه راه کار عملی را پیشنهاد می کنید؟
    4530 دستور العمل ها 1389/11/06
    گفتنی است که میان علم، ایمان و عمل یک ارتباط دائمی وجود دارد، انسان زمانی به عقل دینی می رسد که آن مقداری را که می فهمد و می داند به آن عمل کند. در روایات وارد شده است؛ به آنچه که می دانید عمل ...
  • آیا «خیر الأمور أوسطها» حدیث وارده از معصوم(ع) است؟
    2431 حدیث 1396/11/05
    دین اسلام، دین اعتدال، میانه‌روی و دوری از افراط و تفریط است. اسلام تلاش می‌کند با برنامه‌های متعدد پیروان خویش را در راه راست و خط اعتدال نگهدارد و با افراط و تفریط در هر کاری مخالف است و آ‌ن‌را برای زندگی دنیوی و اخروی و فردی و ...
  • ایمان چیست؟
    30553 چیستی دین 1386/05/31
    ایمان دلبستگى نهایى انسان به امور معنوى است که براى انسان مقدس هستند و براى آن حاضر است عشق و شجاعت از خود نشان دهد. در قرآن ایمان دو بال دارد: علم و عمل. علم به تنهایى با کفر هم قابل جمع است و عمل به تنهایى با ...
  • چگونه یک عابد، حاصل هشتاد سال عبادت خود را در مقابل یک گناه جنسی از دست داده، و از آن طرف، با اندک عمل نیکی چون دادن یک قرص نان به فقیر، نجات می‌یابد؟
    6054 شبهه شناسی 1392/03/13
    در منابع روایی، داستان‌هایی درباره برخی عابدان و فریب خوردن آنان به وسیله شیطان نقل شده است. یکی از آن داستان‌ها این است: امام محمد باقر(ع) فرمود: «عابدى هشتاد سال خدا را عبادت کرد، تا آن‌که نگاهش به زنى افتاد، و مهر او در دلش جاى گرفت، از ...
  • شنیدن آواز زن چه حکمی دارد؟
    22431 موسیقی حلال و حرام 1388/08/16
    درباره سؤال فوق باید گفت، زنان نباید با شیوه‌ای محرّک و مهیّج به خوانندگی بپردازند و تمام فقها در مورد حرمت این نوع از خوانندگی - چه با حجاب و چه بی حجاب - اتفاق نظر دارند. اما در موردی که آواز و خوانندگی زن با غنا و ...
  • آیا پسر 12 ساله می تواند در نماز جماعت در یک صف با مردان قرار بگیرد؟
    10733 گوناگون 1390/09/27
    حضور فرزندان و نوجوانان در مساجد و نماز جماعت باعث علاقه مندی ایشان به نماز گشته و نه تنها اشکالی ندارد، بلکه آوردن آنان مستحب است.[1] اما درباره ...
  • آیا آوردن هدیه از سفرهای زیارتی جزو توصیه‌های دینی است؟
    2682 هدیه 1392/04/23
    از جمله کارهایی که در آموزه‌های دینی بر آن تأکید شده، هدیه دادن به دیگران است؛ البته یادآوری این مسئله ضروری است که هدیه در متون دینی مفهومی وسیع‌تر از هدایای مادی دارد است و شامل هدایای معنوی نیز می‌‌گردد. از جمله این هدایا، هدایایی است که مسافران ...
  • «خرقه» در عرفان اسلامی کنایه از چیست؟
    393 اصطلاحات 1397/02/24
    «خرقه» در لغت به معنای «تکه پارچه»، یا جامه‌ای است که از تکه‌های پارچه دوخته شده باشد. در تصوف و عرفان، واژه «خرقه» هم به معنای لباسی مخصوص است که پوشیدن و درآوردن آن دارای آداب و رسوم ویژه‌ای می‌باشد؛ و هم به معنای رعایت آداب و تخلّق ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    826415 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    504679 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    373005 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    371680 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    349523 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    296229 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    293013 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    287648 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    283961 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    260266 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6458  نفر